Lüksemburg’da üçüncü ülke vatandaşları için mevsimlik çalışma ve oturum koşulları
Lüksemburg'da mevsimlik çalışacak kişileri
Lüksemburg'da mevsimlik çalışacaksanız kuralları öğrenmenizde fayda var.
Duyuru özeti
Lüksemburg’da üçüncü ülke vatandaşları için mevsimlik çalışma ve oturum koşulları. Mevsimlik bir işte çalışmak amacıyla Lüksemburg’da 3 aydan uzun süre yaşamak isteyen üçüncü ülke vatandaşlarının iki aşamalı bir prosedürü izlemesi gerekir:
1. Aşama: Ülkeye giriş yapmadan önce
- İçişleri Bakanlığı Göç Genel Müdürlüğüne geçici oturum izni başvurusunda bulunmak;
- Geçerli bir pasaporta sahip olmak;
- Lüksemburg’a giriş için vizeye ihtiyaç duyan kişilerin, geçici oturum iznini aldıktan sonra D tipi vizeye başvurması.
2. Aşama: Ülkeye giriş yaptıktan sonra
- Lüksemburg’a varıştan sonraki 3 gün içinde ikamet edilecek yeni belediyeye varış bildiriminde bulunmak;
- Sağlık kontrolünden geçmek;
- Ardından üçüncü ülke vatandaşı mevsimlik çalışanlara yönelik oturum iznine başvurmak.
AB üyesi olmayan veya AB üyesi ülkeyle eşdeğer kabul edilen İzlanda, Norveç, Lihtenştayn ve İsviçre vatandaşlığı bulunmayan her üçüncü ülke vatandaşı, aşağıdaki durumlarda önce geçici oturum izni, ardından oturum kartı almak zorundadır:
- Yurt dışında ikamet ediyor ve mevsimlik çalışmak amacıyla Lüksemburg’a yerleşmek istiyorsa;
- Ya da Lüksemburg’da hâlihazırda yasal olarak ikamet ediyor, daha önce burada çalışmamış ve mevsimlik olarak çalışmak istiyorsa.
Geçici oturum izni başvurusu üçüncü ülke vatandaşının kendisi veya işvereni tarafından yapılabilir. Başvuru sahibi, gerekli işlemleri yürütmek üzere işvereni dahil üçüncü bir kişiyi vekil olarak atayabilir.
Lüksemburg’da mevsimlik çalışan olarak oturum izni başvurusu yapan üçüncü ülke vatandaşları yalnızca mevsimlik faaliyetlerde bulunabilir.
Mevsimlik faaliyet olarak kabul edilen işler şunlardır:
- Hasat işleri, üzüm hasadı dahil;
- Hasat edilen ürünlerin paketlenmesi;
- Eğlence ve tatil etkinliklerinde eğitmenlik ve koordinatörlük;
- Tatil ve turizm rehberliği;
- Plaj, açık yüzme havuzu ve kamp alanlarının gözetimi ve bakımı;
- Yalnızca yılın belirli dönemlerinde açık olan veya yıl içinde düzenli ve öngörülebilir mevsimsel faaliyet artışı yaşayan perakende mağazaları, oteller ve restoranlardaki işler;
- Yılın belirli dönemlerinde düzenli ve öngörülebilir faaliyet artışı yaşayan havacılık ve yolcu taşımacılığı şirketlerindeki işler.
Üçüncü ülke vatandaşı Lüksemburg’a gelmeden önce ayrıca:
- Geçerli bir pasaporta sahip olmalı;
- Schengen bölgesine giriş için vize almasının gerekip gerekmediğini kontrol etmeli;
- İşverene üçüncü ülke vatandaşını işe alma hakkı veren Ulusal İstihdam Ajansı (Agence pour le développement de l'emploi – ADEM) tarafından düzenlenmiş belgenin aslını elinde bulundurmalıdır.
Ön işlemler
Bir işverinin ücretli çalışan işe alabilmesi için öncelikle açık pozisyonu ADEM’e bildirmesi gerekir. Bu bildirim sayesinde istihdam kurumu, yerel veya AB iş gücü piyasasında pozisyona uygun bir aday bulunup bulunmadığını kontrol eder.
İş ilanı, 3 haftalık süre içinde ADEM’e kayıtlı bir kişiyle doldurulamazsa işveren, belirli koşullar altında AB vatandaşı olmayan biri dahil olmak üzere kendi seçtiği kişiyle iş sözleşmesi yapabilir.
Bunun için işveren, ADEM müdürüne normal bir dilekçeyle başvurarak üçüncü ülke vatandaşı çalıştırmasına izin veren belgeyi talep etmelidir.
İşveren daha sonra gelecekteki mevsimlik çalışanla tarihli bir iş sözleşmesi imzalar. Sözleşmede işe başlangıç tarihinin “çalışanın mevsimlik çalışanlar için geçici oturum iznini aldığı tarih” olduğu belirtilebilir.
İşveren, ADEM belgesinin aslını mevsimlik çalışana teslim etmelidir. Çalışan bu belgeyi geçici oturum izni başvurusuna ekler. Üçüncü ülke vatandaşı işverene kendi adına başvuru yapması için yetki vermişse işveren belgeyi doğrudan Göç Genel Müdürlüğüne de gönderebilir.
Üçüncü ülke vatandaşı mevsimlik çalışan istihdam eden işverenler:
- İş ilişkisi başlamadan önce çalışanın oturum iznini görmek;
- Oturum izninin bir kopyasını almak ve sözleşme boyunca saklamak;
- Çalışmanın başladığı tarihten itibaren 3 iş günü içinde İçişleri Bakanlığına işe başlangıç bildirimi yapmak zorundadır.
1. Aşama: Ülkeye giriş yapmadan önce
Geçici oturum izni başvurusu
Üçüncü ülke vatandaşı veya işvereni, kişinin menşe ülkesinden geçici oturum izni başvurusunu normal bir dilekçeyle:
- Göç Genel Müdürlüğüne;
- Veya Lüksemburg’un diplomatik ya da konsolosluk temsilciliğine veya Lüksemburg’u temsil eden başka bir diplomatik ya da konsolosluk makamına sunmalıdır.
İstisnai durumlar dışında, örneğin kişinin Lüksemburg’da hâlihazırda bir oturum iznine sahip olması gibi haller hariç, başvuru Lüksemburg’a gelmeden önce yapılmalı ve onaylanmalıdır. Lüksemburg içinden yapılan başvurular kabul edilmez.
Başvuruyla birlikte sunulması gereken belgeler
Geçici oturum izni başvurusunda kişinin kimlik bilgileri; soyadı, adı veya adları ve ikamet ettiği ülkedeki açık adresi belirtilmeli ve aşağıdaki belgeler eklenmelidir:
- Geçerli pasaportun tüm sayfalarının kopyası;
- İkamet edilen ülkeden alınmış adli sicil kaydı veya yeminli beyan;
- Diploma veya mesleki yeterlilik belgelerinin kopyası;
- Başvuru sahibi ile Lüksemburg’daki gelecekteki işveren tarafından tarih atılarak imzalanmış mevsimlik iş sözleşmesinin kopyası;
- ADEM tarafından düzenlenen ve işverene üçüncü ülke vatandaşı çalıştırma hakkı veren belgenin aslı;
- Uygun konut sağlandığını veya sağlanacağını gösteren belge. Başvuru sahibi son 5 yıl içinde en az bir kez Lüksemburg’a mevsimlik çalışan olarak kabul edilmişse bu belge aranmaz;
- Başvuruyu işveren yapıyorsa vekâletname.
Üçüncü ülke vatandaşları başvuruyu kendi adlarına yapmak üzere üçüncü bir kişiye, örneğin gelecekteki işverenlerine vekâlet verebilir. Avukatlar dışındaki vekiller, usulüne uygun biçimde tarih atılmış ve başvuru sahibi tarafından imzalanmış yazılı vekâletname sunmalıdır. İmzanın önünde el yazısıyla “bon pour procuration” yani “vekâlet için uygundur” ibaresi bulunmalıdır.
Pasaport dışında sunulan belgelerin asılları veya onaylı suretleri verilmelidir. Bir belgenin gerçekliğinden şüphe edilirse Göç Bakanı, belgenin ilgili yerel makam tarafından doğrulanmasını ve büyükelçilik tarafından tasdik edilmesini ya da Lahey Apostili ile onaylanmasını talep edebilir.
Belgeler Almanca, Fransızca veya İngilizce değilse yeminli tercüman tarafından hazırlanmış resmî tercüme eklenmelidir.
Yalnızca eksiksiz başvurular işleme alınır. Eksik dosyalar başvuru sahibine iade edilir.
İçişleri Bakanlığı normal şartlarda 3 ay içinde yanıt verir.
Sunulan bilgi veya belgeler yetersiz ya da eksikse Bakan, başvurunun yapılmasından itibaren 30 gün içinde:
- Hangi bilgi veya belgelerin eksik olduğunu bildirir;
- Eksiklerin tamamlanması için makul bir süre tanır.
Belirlenen süre içinde gerekli yanıt veya belgeler sunulmazsa başvuru reddedilir.
Başvurunun kabul edilmesi halinde üçüncü ülke vatandaşına posta yoluyla “geçici oturum izni” gönderilir.
Mevsimlik çalışma için verilen izinle birlikte, itiraz yolları dahil kişinin hak ve yükümlülüklerini açıklayan yazılı bilgi de sunulur.
Geçici oturum izni 90 gün geçerlidir. Bu süre içinde üçüncü ülke vatandaşı:
- Vizeye tabi ise Schengen bölgesine giriş vizesine başvurmalı ve vizeyi Lüksemburg’a girmeden önce almalı;
- Vizeden muafsa Lüksemburg’a giriş yaparak ikamet edeceği belediyeye varış bildiriminde bulunmalıdır.
Lüksemburg’a girdikten sonra oturum kartını almak için gerekli işlemler yapılmalıdır.
Pasaport ve vize
Vizeye ihtiyaç duymayan üçüncü ülke vatandaşı, geçici oturum izni ve pasaportuyla Lüksemburg’a giriş yapabilir.
Vizeye tabi üçüncü ülke vatandaşları seyahatten önce ve menşe ülkelerinden D tipi vizeye başvurmalıdır. Başvuru, geçici oturum izniyle birlikte:
- Menşe ülkedeki Lüksemburg diplomatik veya konsolosluk makamına;
- Böyle bir temsilcilik bulunmuyorsa Belçika Büyükelçiliği veya Konsolosluğuna yapılmalıdır.
En fazla 3 ay geçerli vize pasaporta etiket olarak işlenir.
Başvuru sahibinin pasaportunun geçerlilik süresinin bitmesine 6 aydan az kaldıysa Lüksemburg’a gelmeden önce pasaportun yenilenmesi tavsiye edilir.
Üçüncü ülke vatandaşı, bir AB vatandaşının aile üyesi olarak geçerli bir oturum kartına veya başka bir AB üyesi devlet tarafından verilmiş geçerli bir oturum iznine sahipse vize gerekmez. Buna rağmen geçici oturum izninin bulunması zorunludur.
2. Aşama: Ülkeye giriş yaptıktan sonra
Varış bildirimi
Lüksemburg’a giriş sırasında üçüncü ülke vatandaşının geçerli seyahat belgelerini, gerektiğinde vize ve pasaportunu ve geçici oturum iznini yanında bulundurması gerekir.
Kişi, Lüksemburg’a girişinden itibaren 3 gün içinde ikamet edeceği belediyeye giderek varış bildiriminde bulunmalıdır.
Bu işlem sırasında:
- Geçerli seyahat belgesi; pasaport ve gerekiyorsa vize veya başka bir AB üyesi ülke tarafından verilen oturum ya da giriş izni;
- Geçici oturum izninin aslı;
- Gerekiyorsa geçerli ikamet kanıtı; kira sözleşmesi, elektrik faturası, işveren beyanı vb. sunulmalıdır.
Başvuru sahibine varış bildiriminin bir kopyası makbuz olarak verilir.
Varış bildiriminin kopyası ile geçici oturum izni birlikte, oturum kartı düzenlenene kadar mevsimlik çalışma ve ikamet izni yerine geçer.
Sağlık kontrolü
Üçüncü ülke vatandaşı mevsimlik çalışan mümkün olan en kısa sürede yabancılar için öngörülen sağlık kontrolünden geçmelidir.
Kontrol şunları içerir:
- Lüksemburg’da çalışan ve pratisyen hekim, iç hastalıkları uzmanı veya çocuk doktoru olarak yetkilendirilmiş bir doktor tarafından sağlık muayenesi;
- 2 yaş ve üzerindeki kişiler için doktor reçetesiyle tıbbi analiz laboratuvarında veya Sağlık ve Sosyal Refah Ligi’nde (Ligue médico-sociale – LMS) tüberküloz taraması;
- 2 ay ile 2 yaş arasındaki çocuklar için LMS’de tüberkülin testiyle tüberküloz taraması.
Sonuçlar alındıktan sonra Sağlık Müdürlüğü Sağlık Denetimi bir sağlık sertifikası düzenler. Bu sertifika, oturum izni başvurusunun işleme alınabilmesi amacıyla İçişleri Bakanlığı Göç Genel Müdürlüğüne gönderilir.
Oturum izni başvurusu
Üçüncü ülke vatandaşı mevsimlik çalışanlar Lüksemburg’a girişlerinden itibaren 3 ay içinde Göç Genel Müdürlüğüne oturum izni başvurusu yapmalıdır.
Başvuru MyGuichet.lu üzerinden çevrim içi veya ilgili form kullanılarak posta yoluyla yapılabilir.
Çevrim içi başvuru
Oturum izni başvurusu MyGuichet.lu üzerinden yapılabilir.
Çevrim içi işlem:
- LuxTrust ürünü;
- Elektronik kimlik kartı (eID) ile kimlik doğrulaması yapılarak;
- Veya kimlik doğrulaması olmadan tamamlanabilir.
Başvuru MyGuichet.lu mobil uygulaması üzerinden de yapılabilir.
Bunun için başvuru sahibinin:
- Özel bir eSpace hesabına sahip olması;
- Özel eSpace hesabını MyGuichet.lu mobil uygulamasına bağlaması gerekir.
Gerekli destekleyici belgeler çevrim içi başvuruya eklenmelidir.
Posta yoluyla başvuru
Başvuru posta yoluyla yapılacaksa, başvuru formu ve gerekli belgeler İçişleri Bakanlığı'na gönderilmelidir.
Gerekli belgeler
Başvuruya aşağıdaki belgeler eklenmelidir:
- Geçerli pasaportun tüm sayfalarının kopyası;
- Belediye tarafından düzenlenen varış bildiriminin kopyası;
- Uygun konut kanıtı; kira sözleşmesi, elektrik faturası, işveren beyanı vb.;
- 80 avroluk ücretin ödendiğini gösteren belge.
Ödeme hesabı:
IBAN: LU46 1111 2582 2814 0000
BIC: CCPLLULL
Lehtar: İçişleri Bakanlığı Göç Genel Müdürlüğü
Açıklama: “residence permit for…”
Fotoğraf ve parmak izi için randevu
Başvuru onaylandığında kişiye İçişleri Bakanlığı Göç Genel Müdürlüğünden fotoğraf ve parmak izi işlemleri için randevu almasını isteyen bir yazı gönderilir.
Fotoğraf ve parmak izleri oturum kartına işlenir. Başvuru sahibi ayrıca OACI/ICAO biyometrik pasaport standartlarına uygun güncel bir fotoğraf getirebilir.
Oturum kartının teslim alınması
Biyometrik verilerin alınmasından birkaç gün sonra başvuru sahibi, randevu alarak oturum kartını Göç Genel Müdürlüğünden şahsen teslim alabilir.
Oturum izni, biyometrik verileri içeren çipli kart şeklindedir ve mevsimlik çalışma iznini de kapsar.
Kartta sahibinin soyadı, adı, uyruğu, doğum tarihi ve doğum yeri ile izin türü, başlangıç ve bitiş tarihi gibi bilgiler bulunur.
Bazı oturum izni türlerinde “gözlemler” bölümünde ek bilgiler yer alabilir.
Geçerlilik süresi ve yenileme
Oturum izninin geçerlilik süresi
Mevsimlik çalışanlara verilen oturum izni, toplam 12 aylık bir dönem içinde en fazla 5 ay geçerlidir.
Geçerlilik süresi, kişinin belediyeye varış bildirimini yaptığı tarihten itibaren başlar.
Yenileme işlemi
Oturum iznini yenilemek isteyen üçüncü ülke vatandaşları, mevcut iznin sona ermesinden önceki 2 aylık dönem içinde Göç Genel Müdürlüğüne başvurmalıdır.
Yenileme başvurusu özel form kullanılarak yapılmalı ve aşağıdaki belgeler eklenmelidir:
- Geçerli pasaportun tüm sayfalarının kopyası;
- Hâlen geçerli, Lüksemburg iş hukukuna uygun, tarihli ve imzalı mevsimlik iş sözleşmesi;
- Mevsimlik çalışanın geçmiş tüm kayıtlarını gösteren güncel Lüksemburg sosyal güvenlik kayıt belgesi;
- Güncel Lüksemburg adli sicil kaydı;
- 80 avroluk ücretin ödendiğini gösteren belge.
Mevsimlik çalışan aynı işverenle sözleşmesini yenilerse oturum izni birden fazla kez yenilenebilir.
Çalışan işveren değiştirirse oturum izni yalnızca bir kez yenilenebilir.
Yenileme başvurusunu yapan ancak karar çıkmadan oturum izninin süresi dolan üçüncü ülke vatandaşları:
- Göç Bakanı başvuru hakkında karar verene kadar;
- Toplam 12 aylık dönem içindeki azami 5 aylık süre henüz tamamlanmamışsa Lüksemburg’da kalmaya devam edebilir.
Mevsimlik çalışan, mevsimlik oturum izni sona erdikten sonra oturum izni kategorisini değiştiremez.
İznin kaybolması, çalınması veya zarar görmesi
Oturum kartının kaybolması, çalınması veya zarar görmesi halinde özel bir prosedür uygulanır.
Geçici oturum izninin veya oturum kartının iptali
Üçüncü ülke vatandaşına verilen geçici oturum izni veya oturum kartı, işverenin aşağıdaki durumlardan birine düşmesi halinde iptal edilebilir:
- Yasa dışı istihdam veya Lüksemburg’da yasa dışı ikamet eden üçüncü ülke vatandaşlarını çalıştırmak nedeniyle yaptırım uygulanmış olması;
- İflas etmiş, zorunlu tasfiye sürecinde olması veya ticari faaliyet yürütmemesi;
- Sosyal güvenlik, vergi, iş hukuku veya çalışma koşullarına ilişkin yasal yükümlülüklerini yerine getirmemesi;
- İş hukukundan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmemesi;
- Mevsimlik çalışan için açılan pozisyonu oluşturmak amacıyla başvurudan önceki 12 ay içinde tam zamanlı bir çalışanı işten çıkarmış olması.
Oturum izninin bu gerekçelerden biri nedeniyle iptal edilmesi halinde işveren, mevsimlik çalışana tazminat ödemek zorundadır.
Tazminat, geçici oturum izni veya oturum kartı iptal edilmemiş olsaydı iş sözleşmesinde belirtilen dönem boyunca çalışanın hak edeceği ücretlerin karşılığıdır.
Lüksemburg’un mevsimlik işçi modeli, üçüncü ülke vatandaşlarına açık bir çalışma yolu sunuyor ancak bu yol kısa süreli, belirli sektörlerle sınırlı ve işveren merkezli ilerliyor. Başvuru sahibinin önce uygun bir mevsimlik iş bulması, işverenin ADEM üzerinden yerel ve Avrupa Birliği iş gücü piyasasını kontrol ettirmesi ve gerekli işe alım belgesini alması gerekiyor. Üç haftalık bekleme süresi burada kritik eşik.
Sistem, “önce ülkeye git, sonra iş ara” mantığına izin vermiyor. Geçici oturum izni normal şartlarda Lüksemburg’a gelmeden önce alınmalı. Vizeye tabi ülkelerden başvuranlar, izin çıktıktan sonra D tipi vizeye yöneliyor. Üstelik dosyada imzalı mevsimlik iş sözleşmesi, ADEM belgesi, konaklama kanıtı, adli sicil ve mesleki belgeler istenebiliyor. Belgelerin Almanca, Fransızca veya İngilizce olmaması halinde yeminli tercüme gerekiyor.
Lüksemburg’a girişten sonra da takvim sıkı. Varıştan sonraki üç gün içinde belediye bildirimi yapılması, sağlık kontrolünün tamamlanması ve üç ay içinde oturum kartına başvurulması gerekiyor. Oturum kartı en fazla on iki aylık dönem içinde beş aylık mevsimlik çalışma hakkı sağlıyor. Bu sınır, mevsimlik statünün kalıcı çalışma iznine dönüşen kestirme bir yol olmadığını açıkça ortaya koyuyor.
Türkiye’den başvuracak biri açısından en önemli konu, işverenin süreci gerçekten bilmesi. ADEM belgesinin alınmadığı, konaklama düzeninin netleşmediği veya sözleşmenin mevzuata uygun hazırlanmadığı dosyalarda çalışan tek başına ilerleyemez. İşverenin ayrıca çalışma başladığında İçişleri Bakanlığına bildirim yapma yükümlülüğü bulunuyor.
Metindeki yenileme kuralları da ayrıca önemli. Aynı işverenle sözleşme yenilenirse izin birden fazla kez uzatılabiliyor; işveren değişirse yenileme hakkı daha sınırlı. İşverenin yasa dışı istihdam, vergi, sosyal güvenlik veya çalışma koşullarıyla ilgili ihlalleri ise çalışanın iznini doğrudan etkileyebiliyor.
Mevsimlik çalışma, kolay giriş kapısı olarak değil, süresi ve amacı baştan belirlenmiş geçici bir istihdam modeli olarak görülmeli. Başvuru sahipleri işe başlamadan önce ADEM belgesini, sözleşmeyi, konaklamayı ve izin takvimini yazılı biçimde teyit etmeli.
Sağlık kontrolünün kapsamı da sıradan bir formaliteden daha geniş. Yetişkinler için doktor muayenesinin yanında tüberküloz taraması öngörülüyor ve sonuçlar sağlık makamları üzerinden göç idaresine iletiliyor. Oturum başvurusunda ayrıca pasaport, belediye varış bildirimi, uygun konut kanıtı ve seksen avroluk ücretin ödendiğini gösteren belge isteniyor. Biyometrik işlemler tamamlandıktan sonra kart şahsen teslim alınıyor. Bu ayrıntılar, seyahat öncesi bütçenin yalnız uçak bileti ve konaklamayla sınırlı tutulmaması gerektiğini de açıkça hatırlatıyor. Bu da başvuru planlamasında önemli.