AvusturyaAvusturya vatandaşlığının kazanılması
Erwerb der Staatsbürgerschaft Zum Erwerb der Staatsbürgerschaft im Inland wenden Sie sich bitte an die zuständige Landesregierung. In diesem Abschnitt werden nur jene Gesetzesstellen angeführt, bei denen ein Erwerb der österreichischen Staatsbürgerschaft…
Avusturya vatandaşlığına geçme ihtimali olan kişileri
Avusturya dışında yaşıyorsanız ve Avusturya vatandaşlığına geçmenin yollarını araştırıyorsanız okuyun.
Duyuru özeti
Avusturya vatandaşlığının ülke içinde kazanılması için lütfen yetkili eyalet hükümetine başvurunuz. Bu bölümde yalnızca, ana ikametgâhı yurt dışında bulunan kişilerin Avusturya vatandaşlığını kazanmasına imkân veren yasal düzenlemelere yer verilmektedir.
Çocuklar, anneleri Avusturya vatandaşıysa doğdukları anda Avusturya vatandaşlığını kazanırlar. Anne ve baba evliyse ve yalnızca baba Avusturya vatandaşıysa da aynı kural geçerlidir.
Anne ve baba evli değilse, yalnızca baba Avusturya vatandaşı ve anne başka bir ülkenin vatandaşıysa çocuk; Avusturyalı babanın doğumdan sonraki sekiz hafta içinde babalığı tanıması veya babalığının mahkeme tarafından tespit edilmesi hâlinde soy bağı yoluyla Avusturya vatandaşlığını kazanır. Babalığın çocuk doğmadan önce tanınması da mümkündür.
DİKKAT: Ebeveynlerden birinin Avusturya vatandaşı olduğu ve Avusturya vatandaşlığı ile başka bir ülke vatandaşlığının söz konusu olduğu durumlarda, çocuğun yabancı vatandaşlığının tescil edilmesi gerekiyorsa, bu işlemin yabancı ülkede hangi hukuki sonuçları doğuracağı önceden Avusturya makamlarıyla açıklığa kavuşturulmalıdır. Çocuğun yabancı vatandaşlığı ancak bu tescil işlemi sonucunda kazanılıyorsa Avusturya vatandaşlığı otomatik olarak kaybedilir!
Soy bağı yoluyla vatandaşlık kazanamamış ve doğdukları sırada anne ve babaları birbiriyle evli olmayan 14 yaşından küçük çocuklar; ebeveynlerinin daha sonra evlenmesi veya çocuğun evlilik içi doğmuş sayılmasına ilişkin işlem yapılması hâlinde, baba o tarihte Avusturya vatandaşıysa Avusturya vatandaşlığını kazanırlar. Çocuk, ebeveynlerinin evlendiği tarihte 14 yaşını doldurmuşsa hem çocuğun hem de velayet hakkına sahip kişilerin, evlilik tarihinden itibaren üç yıl içinde Avusturya vatandaşlığının kazanılmasına onay vermesi gerekir.
Kural olarak Avusturya vatandaşlığının sonradan verilmesi yalnızca Avusturya'da ikamet eden veya yerleşik bulunan kişiler için mümkündür. Bu kural, özellikle Avusturya vatandaşlarının eşleri ve kayıtlı partnerleri için de geçerlidir. Ana ikametgâhı yurt dışında bulunan kişilere bu kapsamda vatandaşlık verilmesi mümkün değildir.
Bununla birlikte, ikamet veya yerleşim şartına ilişkin aşağıdaki istisnalar bulunmaktadır:
Avusturyalı bir ebeveynin 14 yaşını doldurmamış evlat edinilmiş çocuğuna basitleştirilmiş bir prosedürle vatandaşlık verilebilir. Yetkili makamın bu işlemi altı hafta içinde sonuçlandırması öngörülmektedir. Çocuk Avusturya'da yaşamıyorsa Avusturyalı evlat edinen ebeveynin, yaşam menfaatlerinin merkezinin en az 12 aydır yurt dışında bulunduğunu ve yurt dışında sürekli ve yasal olarak ikamet ettiğini belgelemesi gerekir.
İlgili biyolojik veya evlat edinen ebeveynin hâlihazırda Avusturya vatandaşı olması durumunda, evli olmayan reşit olmayan çocuklara vatandaşlık verilebilir. Çocuk Avusturya'da yaşamıyorsa ilgili Avusturyalı biyolojik veya evlat edinen ebeveynin, yaşam menfaatlerinin merkezinin en az 12 aydır yurt dışında bulunduğunu ve yurt dışında sürekli ve yasal olarak ikamet ettiğini kanıtlaması gerekir.
Evlilik dışı doğan bir çocuğun Avusturyalı babasıyla soy bağı nedeniyle vatandaşlık kazanamaması durumunda da, 14 yaşını doldurmamış çocuklara vatandaşlık verilebilir. Bu durum, babalığın tanınmasının veya mahkeme tarafından tespit edilmesinin çocuğun doğumundan sonraki sekiz haftalık süreden daha geç gerçekleşmesi hâlini kapsar. Çocuk Avusturya'da yaşamıyorsa babanın, yaşam menfaatlerinin merkezinin en az 12 aydır yurt dışında bulunduğunu ve yurt dışında sürekli ve yasal olarak ikamet ettiğini kanıtlaması gerekir.
Avusturya Cumhuriyeti'nin özel menfaatleri kapsamında vatandaşlık verilmesi de mümkündür. Bunun için Federal Hükümetin, kişinin şimdiye kadar gerçekleştirdiği ve gelecekte gerçekleştirmesi beklenen olağanüstü hizmetler nedeniyle kendisine vatandaşlık verilmesinin Cumhuriyetin özel menfaatine olduğunu teyit etmesi gerekir. Bu durumda normal şartlarda zorunlu olan Avusturya'da ikamet veya yerleşim, geçimini güvence altına almış olma ve mevcut vatandaşlıktan çıkma şartları aranmaz.
Evlilik nedeniyle veya evlilik devam ederken eşiyle ortak bir başka vatandaşlığı kabul etmesi sonucunda Avusturya vatandaşlığını kaybetmiş eski Avusturya vatandaşlarına, evliliğin sona ermesinden itibaren beş yıl içinde başvurmaları hâlinde yeniden vatandaşlık verilebilir.
“Varsayılan Avusturya vatandaşı” (Putativösterreicherinnen/Putativösterreicher), aslında Avusturya vatandaşı olmadığı hâlde Avusturya makamları tarafından en az 15 yıl boyunca Avusturya vatandaşıymış gibi işlem gören kişileri ifade eder.
Bir kişi, Avusturya makamlarının kendisini en az 15 yıl boyunca Avusturya vatandaşı olarak kabul etmesine kendisinin yol açmadığını gösterebiliyorsa — örneğin kendisine vatandaşlık belgesi veya pasaport düzenlenmişse — bildirim yoluyla kolaylaştırılmış şekilde Avusturya vatandaşlığını kazanabilir. Kişi Avusturya'da sivil hizmet veya zorunlu askerlik hizmeti yapmışsa 15 yıllık süre şartı aranmaz.
Bir başka durumda ise yabancı bir kişi, soy bağı nedeniyle Avusturya vatandaşı olduğunu düşünmüş ve bu şekilde kabul edilmiş olabilir. Ancak daha sonra yapılan babalık tespiti veya babalığın tanınması işlemi sonucunda gerçekte ilgili soy bağının bulunmadığı ortaya çıkmış olabilir. Böyle bir durumda ilgili kişi, bildirimde bulunarak Avusturya vatandaşlığını doğum tarihinden itibaren geriye dönük olarak kazanır. Yetkili makam, vatandaşlığın geriye dönük kazanıldığını resmî bir kararla tespit eder.
Nazilerin zulmüne uğramış kişiler ile bunların doğrudan soyundan gelenler, yasada belirtilen tüm şartları yerine getirmeleri ve durumu yetkili makama yazılı olarak bildirmeleri hâlinde Avusturya vatandaşlığını kazanırlar.
Avusturya’nın vatandaşlık düzenlemesinde ilk bakışta görülen şey, devletin soy bağına çok güçlü bir hukuki ağırlık vermesi. Fakat metin biraz dikkatli okunduğunda, aile bağının tek başına yeterli olmadığı; sürelerin, bildirimlerin ve hatta başka bir ülkenin vatandaşlığına ilişkin işlemlerin sonucu değiştirebildiği anlaşılıyor.
En çarpıcı örnek, evlilik dışı doğan ve yalnızca babası Avusturya vatandaşı olan çocuklarla ilgili sekiz haftalık süre. Babalığın doğumdan sonraki sekiz hafta içinde tanınması ya da mahkemece tespit edilmesi, çocuğun vatandaşlığı soy bağıyla kazanıp kazanamayacağını belirliyor. Süre geçirilirse kapı tamamen kapanmıyor; 14 yaşından küçük çocuklar için sonradan vatandaşlık verilmesine ilişkin ayrı bir yol var. Yine de aynı aile bağı, işlemin ne zaman yapıldığına göre farklı bir hukuki sonuca bağlanabiliyor.
Metindeki en sert uyarı çifte vatandaşlık ihtimaliyle ilgili. Çocuğun yabancı vatandaşlığı ancak kayıt veya tescil işlemiyle doğuyorsa, o işlemin Avusturya vatandaşlığının otomatik kaybına yol açabileceği açık biçimde yazılmış. Ailelerin başka bir ülkenin konsolosluğunda rutin görünen bir kayıt işlemini yapmadan önce Avusturya makamlarından hukuki sonucu teyit etmesi burada hayati olabilir.
Yurt dışında yaşayan Avusturya vatandaşlarının eşleri bakımından da beklentiyle mevzuat arasında ciddi bir mesafe var. Avusturyalı biriyle evli olmak, ana ikametgâh yurt dışındaysa vatandaşlık verilmesi için yeterli değil. İstisnalar daha çok çocuklara, geçmişte Avusturya vatandaşı olup belirli nedenlerle vatandaşlığını kaybedenlere, uzun yıllar yanlışlıkla Avusturya vatandaşı kabul edilen kişilere ve Cumhuriyetin özel menfaati kapsamında ele alınan dosyalara ayrılmış.
Çocuklarla ilgili istisnalarda da küçük ama belirleyici ayrıntılar var. Evlat edinilmiş 14 yaşından küçük çocuklar için basitleştirilmiş işlemin altı hafta içinde tamamlanması öngörülüyor. Çocuk Avusturya’da yaşamıyorsa, Avusturyalı ebeveynin yaşam merkezinin ve yasal, sürekli ikametinin en az 12 aydır yurt dışında bulunduğunu kanıtlaması isteniyor. Yani yurt dışındaki aileler için vatandaşlık yolu tamamen kapalı değil, fakat dosyanın aile bağından fazlasını taşıması gerekiyor.
Tarihsel boyut da unutulmamalı. Zulme uğramış kişiler ile onların doğrudan soyundan gelenleri için bildirim yoluyla vatandaşlık imkânı tanınması, Avusturya vatandaşlık hukukunun geçmişte yaşanan kayıpları da hesaba kattığını ortaya koyuyor.
Metinden çıkarılacak en önemli ders, vatandaşlık işlemlerinde “nasıl olsa anne, baba ya da eş Avusturyalı” düşüncesiyle hareket edilmemesi. Bazen sekiz haftalık bir süre, bazen başka bir ülkedeki kayıt işlemi, bazen de ikamet edilen ülke dosyanın sonucunu değiştirebiliyor. Vatandaşlıkta soy bağı kadar usul de çoğu zaman belirleyici.
