Maalesef 6 kriteri tamamlayınca Avrupa hemen Türklere vizesiz olmayacak

Türkiye vize serbestisi dosyasında kalan altı kriterin yeniden gündeme gelmesi, “Hepsi tamamlanırsa ertesi gün Schengen vizesi kalkar mı?” sorusunu da öne çıkardı. Yanıt hayır. Türkiye kendi tarafındaki açık maddeleri tamamladığında önemli bir eşiği geçmiş olacak, fakat vizesiz seyahat otomatik başlamayacak. Dosyanın Avrupa Birliği kurumlarında ayrı bir değerlendirme ve yasama hattından geçmesi gerekiyor.

Avrupa Komisyonunun 2025 Türkiye Raporu, açık kalan altı başlığı terörle mücadele mevzuatı, kişisel verilerin korunması, geri kabul anlaşmasının uygulanması, Europol ile kişisel veri değişimi, GRECO tavsiyeleri ve tüm AB ülkeleriyle cezai konularda adli işbirliği olarak sıralıyor. Ankara son dönemde özellikle kişisel veriler, geri kabul ve terör tanımı üzerinde kurumlar arası çalışma yürütüldüğünü açıkladı. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da hazırlıkların ardından Avrupa kurumlarıyla istişare yapılacağını söyledi.

Kriterlerin tamamlanması yalnız Türkiye’nin yükümlülüklerini yerine getirdiğini gösterecek. Sonraki aşamada Avrupa Komisyonunun şartların gerçekten karşılandığını teyit etmesi gerekiyor. Türkiye’nin vize zorunluluğu bulunan ülkeler listesinden çıkarılması için 2016’da sunulan teklif EUR-Lex sisteminde hâlâ devam eden dosya olarak kayıtlı. Bu teklif sonuçlanmadan bordo pasaport sahipleri için mevcut Schengen vizesi zorunluluğu değişmiyor.

Komisyon teyidinden sonra Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi devreye girecek. Parlamento dosyayı kendi yasama sürecinde ele alacak. AB Konseyinde ise karar için bütün üye ülkelerin tek tek “evet” demesi gerekmiyor; olağan yasama usulünde nitelikli çoğunluk yöntemi uygulanıyor. Üye ülkelerin en az yüzde 55’inin ve AB nüfusunun en az yüzde 65’ini temsil eden ülkelerin desteği temel eşiklerden biri.

Parlamento ile Konsey aynı metinde uzlaşırsa düzenleme kabul edilecek. Farklı metinler çıkarsa ikinci okuma ve gerektiğinde uzlaştırma süreci gündeme gelebilecek. Son aşamada kabul edilen düzenleme AB Resmî Gazetesi’nde yayımlanacak ve metinde belirtilen tarihte yürürlüğe girecek. Vizesiz seyahat ancak o tarihten sonra fiilen başlayacak.

Bugün için Türk vatandaşlarının Schengen başvuru sistemi aynı şekilde devam ediyor. 2025’te getirilen daha elverişli çok girişli vize kuralları, uygun seyahat geçmişine sahip başvuru sahiplerine daha uzun süreli vizeler sağlayabiliyor; vize zorunluluğunu kaldırmıyor. Türkiye vize serbestisi açısından kalan altı kriter güçlü bir eşik olsa da dosyanın Avrupa tarafında tamamlanması gereken ayrı siyasi ve hukuki adımlar bulunuyor.

Türkiye açısından en kritik nokta artık yalnız “kaç kriter kaldı?” sorusu değil. Kriterler tamamlandığında Komisyonun değerlendirmesinin ne kadar süreceği, Parlamento ve Konseyin dosyayı hangi takvimle ele alacağı ve düzenlemenin yürürlük tarihinin ne olacağı izlenecek. Bu nedenle altı kriterin kapanması sürecin sonu değil, AB tarafındaki karar aşamasına geçiş anlamına gelecek.