Netanyahu Türkiye’yi seçim gündeminin merkezine taşıdı: Yeni güvenlik cephesi tartışılıyor

Netanyahu Türkiye cephesi tartışması, İsrail’de seçim kampanyası ile Suriye sahasındaki askerî gerilimin birbirine karışmasıyla büyüyor. Haaretz yazarı Amos Harel, 23 Ağustos’ta yayımlanan analizinde Başbakan Binyamin Netanyahu’nun seçim sıkışmasına karşı Türkiye ve Suriye ile yeni bir güvenlik cephesi açtığını savundu. Aynı günlerde ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da İsrail’in Ebu Zuhur saldırısının Türkiye’yi askerî tepkiye çekme hesabı taşıyabileceği yönündeki teoriyi gündeme getirdi.

Tartışmanın zemini gerçek bir Türkiye–İsrail gerilimine dayanıyor. İsrail 18 Ağustos’ta Suriye’nin kuzeyindeki Ebu Zuhur Askerî Hava Üssü’nü vurdu. Tel Aviv saldırıyı, üste Türk askerî varlığı kurulacağı yönündeki istihbarata bağladı. Ankara ve Şam bu iddiayı reddetti. Reuters’ın aktardığı bilgilere göre olayın ardından iki ülke karşılıklı uyarılarını sertleştirirken Washington, Suriye sahasında Türkiye ile İsrail arasında yeni bir çatışmasızlık düzeni kurmak için devreye girdi.

Haaretz neden seçim hesabından söz ediyor?

Haaretz’in analizi, Ebu Zuhur saldırısını tek başına askerî bir karar olarak okumuyor. Gazete, 27 Ekim’deki İsrail genel seçimi yaklaşırken Netanyahu’nun güvenlik krizlerini iç siyasette yeniden merkezî bir başlığa çevirdiğini ileri sürüyor. Gazze savaşı, Lübnan hattı ve Batı Şeria’daki gerilimlere ek olarak Türkiye ve Suriye ekseninin de seçim öncesinde yeni bir tehdit alanı şeklinde sunulduğu görüşü işleniyor.

Bu yaklaşımın siyasi boyutunu gösteren en görünür örnek Likud’un Tel Aviv’de kullandığı kampanya panosu oldu. Guardian’ın aktardığı panoda Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan; İran’ın dini lideri, Hizbullah lideri Naim Kasım ve New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ile aynı seçim mesajında gösterildi. Likud, bu isimlerin Netanyahu’nun kaybetmesini istediğini savunarak Erdoğan’ı doğrudan seçim kampanyasının güvenlik ve tehdit diline taşıdı.

Barrack’ın “provokasyon” teorisi neydi?

Tom Barrack, Financial Times’a yaptığı değerlendirmede Ebu Zuhur saldırısının açıklanmasına ilişkin iki olasılıktan söz etti. Bunlardan birinin, Türkiye’yi karşılık vermeye zorlayacak agresif bir seçim öncesi hamle olabileceğini söyledi. Barrack bunu kesinleşmiş istihbarat şeklinde değil, saldırının arkasındaki hesaplara ilişkin ileri sürülen teorilerden biri olarak anlattı. Ancak böyle bir Türk tepkisinin Netanyahu’ya seçim öncesinde siyasi avantaj sağlayabileceğini de açık biçimde değerlendirdi.

Barrack’a göre İsrail, saldırıdan önce Washington’a Ebu Zuhur çevresinde Türk askerî hareketliliği bulunduğu yönünde bilgi verdi. ABD tarafının yaptığı kontrol ise sahada planlandığı öne sürülen Türk konuşlanmasını doğrulamadı. Buna rağmen saldırı gerçekleşti. Türkiye de üs çevresinde Türk askeri bulunmadığını ve Suriye ile askerî işbirliğinin eğitim ve kapasite geliştirme düzeyinde sürdüğünü açıkladı.

Suriye sahasında gerçek gerilim nereden kaynaklanıyor?

Türkiye ile İsrail arasındaki rekabet yalnız seçim söyleminden ibaret değil. Ankara, Ahmed eş-Şara yönetimindeki Şam ile askerî eğitim, savunma kapasitesi ve güvenlik işbirliğini genişletiyor. İsrail ise Suriye’de güçlü ve merkezi bir yönetimin kurulmasına, özellikle Türkiye’nin kalıcı askerî altyapı oluşturmasına mesafeli duruyor. Bu iki yaklaşım, iki ülkenin Suriye’de aynı coğrafyaya giderek daha fazla yaklaşmasına yol açıyor.

Reuters’ın 19 Ağustos tarihli haberine göre Mossad Başkanı Roman Gofman ile Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani arasında yapılan görüşmede Türk askerî faaliyetleri de ele alındı. Ardından Netanyahu, Ebu Zuhur saldırısını Türkiye’ye daha önce verilen uyarıların dikkate alınmamasıyla ilişkilendirdi. Transit Haber de Netanyahu’nun Ebu Zuhur saldırısını Türkiye’ye mesaj olarak sunduğu açıklamayı ayrıca aktardı.

Türkiye seçim kampanyasında güvenlik kartına mı dönüşüyor?

Netanyahu Türkiye cephesi tartışmasının asıl düğümü burada oluşuyor. Türkiye’nin Suriye’de artan etkisi İsrail açısından gerçek bir stratejik dosya. Buna karşılık Likud’un seçim görsellerinde Erdoğan’ı doğrudan tehdit figürleri arasına koyması, Barrack’ın olası provokasyon değerlendirmesi ve Haaretz’in yeni cephe analizi, bu stratejik rekabetin seçim siyasetinde de kullanılmaya başladığını ortaya koyuyor.

İsrail güvenlik çevrelerinde bu çizgiye itiraz edenler de var. Eski stratejik planlama yetkilisi Udi Evental, Türkiye’nin İsrail için rakip olduğunu ancak düşman olmadığını söyledi ve Türkiye tehdidinin seçim öncesinde büyütüldüğünü savundu. Transit Haber’in Evental’ın açıklamalarını aktardığı haberde de seçim kampanyasının Türkiye söylemi açık biçimde tartışılmıştı.

Washington ise askerî gerilimin seçim kampanyasından bağımsız olarak kontrolden çıkmasından endişeli. ABD, Türkiye, İsrail ve Suriye arasında çatışmasızlık mekanizmasını güçlendirmeye çalışıyor. Bu mekanizma başarılı olmazsa, Suriye’de aynı hava sahası ve üs dosyaları üzerinde çalışan iki bölgesel gücün birbirine çok daha tehlikeli biçimde yaklaşması mümkün.

Seçime kadar Türkiye başlığı büyüyebilir

İsrail’de seçim takvimi ilerledikçe Türkiye’nin hem gerçek güvenlik rekabeti hem de kampanya söylemi içindeki ağırlığı artabilir. Yeni bir Suriye saldırısı, Türk askerî varlığı tartışması ya da Ankara–Tel Aviv arasında yaşanacak sert bir diplomatik kriz, iç siyasette doğrudan kullanılabilecek malzemeye dönüşebilir. Bu yüzden önümüzdeki haftalarda yalnız sahadaki askerî hareketlilik değil, Netanyahu ve Likud’un Türkiye’yi seçim dilinde nasıl konumlandırdığı da yakından izlenecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrail’in eski stratejik planlama şefi Netanyahu’ya başkaldırdı: “Türkiye düşman değil, yeter artık”

İsrailli komutanlar Netanyahu’dan şüpheleniyor: Seçim için Gazze savaşını tırmandırabilir