Arnavutluk’ta kalelerden antik kente uzanan 5 durak

Arnavutluk'ta gezilecek 5 yer denince akla önce Kruja'nın eski çarşısı, Berat'ın yamaçlara kurulu mahalleleri, Gjirokastra'nın taş çatılı evleri, Butrint'in antik yapıları ve İşkodra'daki Rozafa Kalesi geliyor. Başkent Tiran'ın kuzeyindeki Kruja ile İşkodra aynı kuzey rotasında birleştirilebilir. Berat, Gjirokastra ve Butrint ise güneye uzanan ayrı bir yolculuk gerektiriyor. Tarihî merkezlerin büyük bölümü yaya olarak gezildiği için şehirler arası yol kadar sokaklarda geçirilecek zamanı da hesaba katmak gerekiyor.

Arnavutluk'ta gezilecek 5 yer için kuzey ve güney rotası

Kruja ile İşkodra kuzeyde iki farklı kale çevresinde gelişmiş yerleşim. Kruja'da eski çarşı ile kale yan yana duruyor; Rozafa Kalesi ise İşkodra merkezinin biraz dışında, hâkim bir tepede yükseliyor. Orta kesimdeki Berat'tan güneye geçildiğinde önce Gjirokastra, ardından Saranda yakınındaki Butrint görülebilir. Beş durağı tek güne sıkıştırmak yerine kuzey ve güneyi ayrı yolculuklara bölmek daha rahat bir gezi sağlıyor. Resmî turizm kurumunun Kruja sayfası çarşı ile kaleyi birlikte sunuyor; Butrint sayfası ise güneydeki arkeolojik alanı ayrı başlıkta veriyor.

1. Kruja: Kale kapısından eski çarşıya

Kruja'nın taş döşeli eski çarşısı, kaleye çıkan yol üzerinde uzanıyor. Ahşap cepheli küçük dükkânlarda halılar, bakır eşyalar, el işi ürünler ve yöresel giysiler satılıyor. Arnavutluk Ulusal Turizm Ajansı, çarşının 17. yüzyıla dayanan ticaret geleneğini koruduğunu ve ülkenin geleneksel el sanatları merkezlerinden biri olduğunu belirtiyor. Çarşı boyunca yüründüğünde Kruja Kalesi'ne kısa sürede ulaşılabiliyor.

Kayalık tepe üzerindeki kale, İskender Bey Müzesi ve Etnografya Müzesi'ne de ev sahipliği yapıyor. Kale içindeki bölümlerin bir kısmı açık alanlardan oluştuğu için ziyaretçi, müze girişinden bağımsız olarak tarihî surların çevresinde dolaşabiliyor. Bu yüzden Tiran çevresinde kalanlar için Kruja, günübirlik bir kaçış noktası olarak da düşünülebilir. Müzelerin ziyaret saatleri ve bilet fiyatları seyahat tarihine göre değişebilir.

2. Berat: Yamaçlara sıralanan tarihî evler

Berat'ta Osum Nehri'nin iki yakasındaki Mangalem ve Gorica mahalleleri, pencereleriyle birbirine bakan çok katlı tarihî evlerden oluşuyor. Gorica Köprüsü'nden geçerek mahallelerin nehir kıyısındaki görünümünü farklı açılardan izlemek mümkün. UNESCO, Berat ile Gjirokastra'nın tarihî merkezlerini aynı Dünya Mirası kaydında koruyor. Şehrin yamaç bölümü kalenin çevresinde yükselirken günlük hayat nehir kıyısındaki mahallelerde yoğunlaşıyor.

Berat Kalesi'nin içinde hâlâ kullanılan evler, tarihî kiliseler, eski cami kalıntıları ve Onufri Müzesi bulunuyor. Resmî turizm rehberi, kalenin Osum Nehri'nin üzerindeki tepede bulunduğunu ve farklı dönemlerde yeniden inşa edildiğini belirtiyor. Kalenin taş yollarında yürümek için rahat ayakkabı tercih etmekte fayda var. Nehir kenarındaki mahalleleri gezdikten sonra kaleye çıkılması, aynı kentin birbirinden farklı manzaralarını görmeye imkân veriyor.

3. Gjirokastra: Taş çatılar ve eski çarşı

Gjirokastra'nın tarihî merkezinde evlerin çatısı taş levhalarla kaplı. Dar sokaklar, yüksek taş duvarlı konutlar ve çarşı dükkânları Gjerë Dağı'nın eteklerinde birbirini takip ediyor. UNESCO'nun kaydında 17. yüzyıldan itibaren gelişen iki katlı kule evleri, kentin belirgin mimari özellikleri arasında sayılıyor. Eski çarşıdan yukarı çıkan güzergâh Gjirokastra Kalesi'ne doğru devam ediyor.

Kent rehberi Gjirokastra'yı Drino Vadisi'nin yukarısında konumlandırıyor. Kale surları ve eski çarşı aynı gün yürüyerek gezilebilir; ancak eğimli taş sokaklar nedeniyle kısa mesafeler beklenenden uzun sürebilir. Berat ile Gjirokastra aynı UNESCO kaydını paylaşsa da sokak dokuları birbirinden farklı. Berat'ta nehre bakan cepheler öne çıkarken burada taş çatılı kule evleri ve yamaç yolları geziye yön veriyor.

4. Butrint: Orman içindeki antik kent

Güneydeki Butrint, Saranda yakınında Butrint Gölü ile Vivari Kanalı arasındaki yarımadada kurulmuş durumda. Arkeolojik alandaki tiyatro, bazilika, Roma hamamları, kapılar ve surlar farklı dönemlerde kullanılmış bir yerleşimin parçaları. Turizm kurumuna göre antik kentte Helenistik, Roma, Bizans ve Venedik dönemlerinden izler görülebiliyor. UNESCO, Butrint'i 1992'de Dünya Mirası Listesi'ne aldı.

Antik tiyatro ve diğer kalıntılar geniş bir ağaçlık alan içine dağıldığından yalnız tek bir yapıyı görmek için girilen kısa bir ziyaret, parkın geri kalanına yeterli zaman bırakmayabilir. Özellikle yaz aylarında yürüyüş güzergâhında su ve güneşten korunmak için hazırlık yapmak gerekiyor. Saranda'da kalanlar için Butrint ayrı bir gezi olarak da planlanabilir. Ksamil kıyıları aynı bölgede olsa da arkeolojik alanı deniz programına eklemeden önce yolculuk ve ziyaret saatlerine ayrıca bakılmalı.

5. İşkodra: Rozafa Kalesi'nden üç nehre bakış

Rozafa Kalesi, İşkodra'nın güneyindeki kayalık tepede kente hâkim biçimde yükseliyor. Kaleden Drin, Kir ve Buna nehirlerinin çevresindeki ova ile İşkodra Gölü yönü görülebiliyor. Turizm kurumuna göre kalenin kökeni İlirya dönemine uzanıyor; yapı daha sonra Venedik ve Osmanlı dönemlerinde çeşitli eklemeler geçirdi. Kalenin adı, surlarla ilgili Rozafa efsanesiyle de anılıyor.

Kale içinde duvar kalıntıları, kapılar ve açık alanlar arasında yürüyüş yapılabiliyor. Surlara yakın yerlerde korumasız taş bölümler bulunabileceğinden özellikle çocuklarla gezerken işaretli yolları izlemek daha güvenli olur. Kuzey Arnavutluk'ta birkaç gün kalacaklar için İşkodra merkezi, göl kıyısı ve Rozafa Kalesi aynı şehir içinde birbirini tamamlayan duraklar oluşturuyor. Kruja ile İşkodra'yı birlikte gezenler de iki farklı dönemin kale mimarisini karşılaştırabiliyor.

Kuzeyden güneye ulaşım ve konaklama

Kuzeyde Kruja ile İşkodra'yı gördükten sonra Berat üzerinden Gjirokastra ve Butrint'e inmek araçla mantıklı bir rota oluşturur. Yolculuğu toplu taşımayla planlayanların ise şehirler arasındaki aktarma ve sefer seçeneklerine ayrıca bakması gerekiyor. Butrint için Saranda çevresinde konaklamak, güneydeki tarihî kentlerin ardından sahil bölgesine geçmek isteyenlere pratik bir başlangıç noktası sağlayabilir. Müzelerin, kalelerin ve arkeolojik alanın açılış saatleri mevsime göre değişebileceğinden bilet ve ulaşım planı seyahat gününe göre yapılmalı.

Türkiye'den Balkanlar'a birden fazla ülkeyi kapsayan yolculuk hazırlayanlar, Bosna-Hersek'teki dört duraklık gezi rotasını ve araçla sınır geçişinde gerekli belgeler rehberini de karşılaştırabilir. Her ülkenin pasaport ve giriş şartları farklı olabildiğinden güzergâhı sınır geçişlerine göre planlamak gerekiyor. Transit Haber'in AB adaylarında vize muafiyetini karşılaştırdığı dosyada Arnavutluk için de ayrı bir bölüm bulunuyor.

Kaynaklar

• Arnavutluk Ulusal Turizm Ajansı – Kruja şehir rehberi
• Arnavutluk Ulusal Turizm Ajansı – Kruja Eski Çarşı
• Arnavutluk Ulusal Turizm Ajansı – Berat Kalesi
• UNESCO Dünya Mirası Merkezi – Berat ve Gjirokastra tarihî merkezleri
• Arnavutluk Ulusal Turizm Ajansı – Gjirokastra şehir rehberi
• Arnavutluk Ulusal Turizm Ajansı – Butrint arkeolojik alanı
• UNESCO Dünya Mirası Merkezi – Butrint
• Arnavutluk Ulusal Turizm Ajansı – Rozafa Kalesi