İspanya’da 163 bin kişinin oy hakkı askıda: Savcılık da itiraz etti

İspanya’da oy hakkı, Demokratik Hafıza Yasası yoluyla vatandaşlığa geçen 163.020 kişinin dosyası üzerinden Yüksek Mahkemenin gündeminde. El País’ın 8 Ekim 2026 tarihli haberine göre Devlet Hukuk Müşavirliği (Abogacía del Estado), yurt dışında yaşayan yeni vatandaşların seçmen kayıtlarına getirilen ihtiyati tedbirin kaldırılmasını istedi. Savcılık da 9 Ekim’de aynı yönde görüş bildirdi. İki başvuru, 29 Kasım 2026 için ilan edilen erken genel seçimlerin hemen öncesinde yapıldı.

Eylül ayında Yüksek Mahkemenin verdiği geçici karar, Demokratik Hafıza Yasası’na dayanan belirli vatandaşlık dosyalarının yurt dışı seçmen kütüğüne yansıtılmasını sınırlandırmıştı. Merkezî Seçim Kurulunun 14 Eylül tarihli resmî kaydı, 10 Eylül’deki iki ihtiyati tedbir kararının Vox ve Iustitia Europa’nın başvuruları üzerine alındığını kaydediyor. Hukuki itirazlar, bu vatandaşların seçimde hangi koşullarla oy kullanabileceği üzerinde yoğunlaşıyor.

İspanya'da oy hakkı neden Yüksek Mahkemede?

Uyuşmazlığın başlangıcında, ‘torunlar yasası’ olarak da anılan 19 Ekim 2022 tarihli Demokratik Hafıza Yasası bulunuyor. İspanya Resmî Gazetesi BOE’de yayımlanan 20/2022 sayılı yasanın sekizinci ek hükmü, siyasi veya ideolojik nedenlerle sürgüne gitmiş İspanyolların yurt dışında doğan belirli çocuk ve torunlarına İspanyol vatandaşlığı için başvuru yolu açtı. Düzenleme ayrıca eski İspanyol vatandaşlarının başka aile grupları bakımından da seçme hakkına ilişkin hükümler içeriyor. Adalet Bakanlığının 25 Ekim 2022 tarihli uygulama talimatı, 18 Temmuz 1936 ile 31 Aralık 1955 arasında İspanya’dan ayrıldığını belgeleyenler için sürgün koşulunun nasıl değerlendirileceğini düzenledi. Mahkeme önündeki itirazlarda, vatandaşlığın doğrudan kanuni koşullara mı yoksa talimattaki sürgün karinesine mi dayanarak verildiğinin seçmen kütüğünde ayırt edilmesi isteniyor. Başvurucuların itirazı, özellikle bu incelemenin yapılma biçimi ve seçmen kayıtları üzerinde sonuç doğurdu.

Yüksek Mahkemenin ihtiyati tedbiri, yurt dışında yaşayan İspanyolların seçmen kütüğü CERA ile bağlantılı. Mahkeme, vatandaşlığı sürgün koşulunu doğrudan kanıtlayarak edinenler ile 2022 talimatındaki karine üzerinden edinenlerin kayıtlarının ayrı değerlendirilmesini istedi. Bu amaçla konsolosluk ve seçim birimlerinin dosyaları incelemesi gündeme geldi. Geçici kararın yürürlükteki kapsamı ile bunun hangi kişilere uygulanacağı, davanın henüz sonuçlanmamış başlıkları arasında.

163.020 vatandaş için hukuk temsilcileri ne istedi?

Devlet Hukuk Müşavirliği, 8 Ekim’de sunduğu görüşte tedbirin 163.020 kişinin aktif oy kullanma hakkını etkilediğini savundu. Böylece İspanya’da oy hakkı sorunu, yalnız teknik seçmen kaydı ayrıştırmasının ötesinde doğrudan yargısal itirazın konusu haline geldi. El País’ın aktardığı başvuruya göre kurum, bu kişilerin davaya taraf yapılmadığını ve itirazlarını sunma fırsatı bulmadığını belirterek tedbirin kaldırılmasını talep etti. Müşavirlik, seçmen kütüğündeki kayıtların hangi hukuki gerekçeyle yapıldığını tek tek incelemenin erken seçim takvimine yetişemeyeceğini bildirdi.

Hükümetin hukuk temsilcileri, kişilerin vatandaşlık dosyalarını baştan incelemek için konsoloslukların ve nüfus kaydı birimlerinin her dosyayı ayrı ayrı ele alması gerektiğini belirtiyor. Europa Press’in 8 Ekim’de ulaştığı yazıda seçim takvimindeki daralmanın idari işlemleri yetiştirmeyi güçleştirdiği ifade edildi.

Başvuru, Mahkemenin tedbirden etkilenenlerin görüşünü alma yöntemini de yeniden değerlendirmesini istiyor.

Müşavirliğin sunduğu değerlendirmede 163.020 kişi, tedbirin etkilediği vatandaşlar için kullanılan sayı. Aynı dosyada yurt dışındaki vatandaşların geçmiş seçimlere katılımı esas alınarak yaklaşık 14.120 potansiyel oy tahmini yapıldı. Bu sayı hukuk temsilcilerinin istatistiksel hesabını yansıtıyor; 163.020 ise dilekçede ihtiyati tedbirden etkilendiği belirtilen vatandaşların sayısı.

Savcılık 9 Ekim’de hangi talepte bulundu?

Devlet Hukuk Müşavirliğinin ardından Savcılık (Fiscalía) da geçici kısıtlamanın kaldırılması yönünde görüş açıkladı. Cadena SER’in 9 Ekim tarihli haberine göre Savcılık, Mahkemenin herhangi bir ihtiyati karardan önce ilgili vatandaşların dinlenmesine ve görüş sunmasına olanak sağlamasını istedi. Savcılık, 29 Kasım seçimleri öncesinde dosyaların yeniden taranmasının ciddi uygulama güçlükleri yarattığını bildirdi.

Savcılık, İspanya’da oy hakkı üzerinden devam eden dosyada, kütüğe yapılacak yeni kayıtların uzun süre duraksayabileceğini bildirdi. Yüksek Mahkeme, hukuk temsilcilerinin ve tarafların görüşlerini toplayarak ihtiyati tedbirin sürüp sürmeyeceğini değerlendirecek. 10 Ekim itibarıyla başvurular üzerine verilmiş yeni bir nihai mahkeme kararı doğrulanmış değil. Oy kullanma takvimini doğrudan etkileyecek sonraki adım Mahkemenin vereceği karar olacak.

İtirazı yapan siyasi partiler de Mahkemeye yeni talepler sundu. elDiario.es’in 9 Ekim haberine göre Iustitia Europa, mahkeme kararının seçim takviminden önce uygulanamayacağını ileri sürerek 29 Kasım genel seçimlerinin geçici olarak durdurulmasını talep etti. Iustitia Europa bu talebini, tedbirin seçim takvimine uygulanmasına ilişkin gerekçelerle savundu. Yüksek Mahkemenin talebe ilişkin kararı bekleniyor.

29 Kasım seçimi ve seçmen kütüğü takvimi

29 Kasım seçiminin ilanı, İspanya’da oy hakkı davasındaki takvimi hızlandırdı. Transit Haber’in 29 Kasım genel seçimlerinin ilan edildiğini aktardığı haberinde seçim tarihinin öne alındığı açıklanmıştı. Yüksek Mahkemenin Eylül kararının ardından seçim ilan edilmesi, konsolosluklarda kayıt ayrıştırmasının yapılabileceği süreyi önemli ölçüde kısalttı. Başvurularda özellikle seçmen kütüğünün kesinleştirilmesi takvimi gündeme getiriliyor. Devletin sunduğu farklı kayıt tablosuna göre 31 Ağustos 2026’ya kadar Demokratik Hafıza Yasası yoluyla yaklaşık 600 bin kişi vatandaşlık kazandı. Bunların 333.696’sı, 31 Mayıs 2026 itibarıyla yurt dışı seçmen kütüğünde kayıtlıydı; başka 238.065 kişiye ilişkin veriler ise vatandaşlığı kazanmış fakat aynı tarihte seçmen kütüğüne kaydolmamış kişileri ifade ediyordu. Bu toplamlar, 163.020 kişilik ihtiyati tedbir sayısının yerine kullanılmıyor.

Seçim hazırlıklarının diğer başlıkları da izleniyor. Transit Haber, 9 Ekim’de yayımlanan ilk erken seçim anketinin sonuçlarını ayrı bir haberde aktardı. Seçim tarihinin öne alınması yasama takvimini de etkiledi; konut kararnameleri hakkındaki güncel düzenlemeler seçim kararının ardından yeniden ele alındı. Vatandaşlık ve seçmen kütüğü davası ise doğrudan yurt dışından oy kullanma işlemlerinin hukuki koşullarını ilgilendiriyor.

Kimler kayıtlarını yeniden incelemek zorunda kalabilir?

Eylül tarihli ihtiyati tedbirde, İspanyol vatandaşlığının dayandığı sürgün belgeleri ile Adalet Bakanlığının 2022 talimatında düzenlenen karine için ayrı belge incelemesi öngörülüyor. Konsolosluk kayıtlarında hangi hukuki dayanağın kullanıldığı, mahkemenin istediği dosya incelemesinin konusu. İspanya’da oy hakkı üzerindeki tedbirin kimlere uygulanacağı bu ayrıştırmayla bağlantılı.

El País, etkilenen kişilere tebligat yapılmaması ve sürece nasıl katılacaklarına ilişkin yönlendirme verilmemesinin de Devlet Hukuk Müşavirliğinin itirazında yer aldığını bildirdi.

29 Kasım’da oy kullanmak isteyen ve yurt dışında yaşayan İspanyol vatandaşlarının seçmen kayıtları, CERA sistemiyle yürütülüyor. Seçmen kütüğünde İspanya’da oy hakkı tartışmasına konu olan tedbir hakkında beklenen karar, ihtiyati tedbirin uygulanmasına ilişkin usulü ve davanın hangi takvimde ilerleyeceğini belirleyecek. Mahkemenin incelemesi sırasında seçmen kayıtlarıyla ilgili yeni resmî duyurular, İspanya seçim makamları ve konsolosluk kanallarından yayımlanacak.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İspanya’da erken seçim kararı sonrası ilk anket: Pedro Sanchez’in mucizeye ihtiyacı var

İspanya’da hamile kadınları getiren şebekeye dördüncü gözaltı

Ceuta’da Trampolín kampının büyük bölümü boşaltıldı: 1.100 kişi kabul alanlarına taşındı

Yeni Zelanda vatandaşlık sınavının şirketini seçti: 20 soruda 15 doğru gerekecek