Netanyahu’nun sunduğu harita Alman vakfından: Türkiye dört ülkeli blokta

Orta Doğu haritası, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun 18 Ekim 2026’daki güvenlik doktrini sunumunda Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan’ı aynı yeşil blokta konumlandırdı. Ancak kullanılan çalışma İsrail Başbakanlığında hazırlanmadı. Alman Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) vakfı tarafından 19 Mayıs’ta yayımlanan haritayı Marc Saxer ile Marcus Schneider hazırladı. Netanyahu, bölgesel ittifaklardan söz ettiği basın toplantısında bu daha eski haritayı kullandı.

FES’in “Sünni Elmas” adını verdiği Türkiye, Mısır ve iki ülkeyle bağlantılı Pakistan–Suudi Arabistan yakınlaşması, İsrail ile BAE çevresindeki “Altıgen” tasavvuruyla aynı şemada bulunuyor. Harita İran ve ilişkili silahlı aktörleri üçüncü bir kümede topluyor. Al Jazeera’nin 19 Ekim tarihli araştırması, Netanyahu’nun basın toplantısında sergilenen görselin mayıstaki FES çalışmasından alındığını ve liderin yeni güvenlik ilkeleriyle birlikte sunulduğunu bildirdi.

Orta Doğu haritası: Sünni Elmas grubundaki dört ülke

Alman vakfının haritasında Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan koyu yeşil renkle aynı kümede. Çalışmanın metni, bu ülkeler arasındaki yakınlaşmayı İran’ın bölgesel nüfuzu ve İsrail–BAE ilişkisi karşısında gelişen dengeleme arayışı olarak değerlendiriyor. Yazarlar bu gruplaşmayı siyasi ve güvenlik tercihleri bakımından şekillenmekte olan bir yakınlaşma olarak ele alıyor.

Orta Doğu haritası Mayıs 2026 tarihli olduğundan ağustos ve ekimde gerçekleşen diplomatik gelişmelerin fotoğrafını vermiyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın ağustosta imzaladığı Mekke Ortak Savunma Anlaşması ayrı bir resmî belgenin konusu. Mısır’ın aynı renk grubunda yer alması, FES’in bölgesel değerlendirmesinin bir sonucu; üç ülkenin imzaladığı metnin taraf listesini değiştirmiyor. Anlaşmanın TBMM’deki işlemleri ise ekim ayı itibarıyla ayrı bir yasama takvimine sahip.

FES haritasında açık yeşil renkle gösterilen başka ülkeler ve bölgeler de bulunuyor. Suriye ve Ürdün bu sınıflandırmada bulunuyor. Katar ile Somali de araştırmacıların Sünni Elmas çevresine yakın gördüğü farklı kategoride işaretleniyor. Bu renk grupları ülkelerin birbirleriyle aynı anlaşmaya imza attığına dair kayıtlardan değil, çalışmanın jeopolitik yakınlık yorumundan türetilmiş.

İsrail–BAE ekseninde Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi nerede?

Haritanın mavi alanı, araştırmacıların İsrail ve BAE merkezli bölgesel ortaklık beklentisiyle ilişkilendirdiği aktörleri aynı renkle işaretlemiş. FES metni bu ilişkiyi “sessiz eksen” olarak adlandırıyor ve daha geniş bir “Altıgen İttifakı”na dönüşebileceği ihtimalini tartışıyor. Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi, haritada bu eksene yakın değerlendirilen siyasi alanlar arasında bulunuyor.

Netanyahu’nun kendi ittifak yaklaşımında ise Hindistan ile ilişkilerin güçlendirilmesi daha önce gündeme gelmişti. Netanyahu ayrıca Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimi ile yakınlıktan söz etmişti. The New Arab’ın 19 Ekim haberinde İsrail Başbakanının sunumunda ortaklıklar ve muhtemel güvenlik bölgelerini anlattığı, haritanın üzerinde FES logosunun bulunduğu kaydedildi. FES, mavi tonla işaretlediği alanlarda Yunanistan gibi devletlerle Libya ve Sudan’daki askerî aktörleri de aynı coğrafi şemaya yerleştirdi.

Orta Doğu haritası İran’a koyu kırmızıyı ayırıyor. Lübnan’daki Hizbullah ve Yemen’deki Husiler İran ekseniyle bağlantılandırılmış. Böylece Alman çalışma tek bir anlaşma haritası yerine devletleri ve devlet dışı silahlı güçleri birlikte değerlendiren çok katmanlı bir bölgesel sınıflandırma kuruyor.

Doğu Libya ile Sudan’ın haritadaki yeri

Orta Doğu haritası içinde FES araştırmacıları, doğu Libya’daki Halife Hafter bağlantılı güçlerin bulunduğu alanları İsrail–BAE eksenine yakın olarak sınıflandırıyor. Sudan’daki Hızlı Destek Kuvvetleriyle ilişkilendirilen alanlar ve Afrika Boynuzu’ndaki bazı yönetimler de çalışmada ayrı sınıflara yerleştirilmiş. Al Jazeera’nin aktardığı analize göre Lübnan Carnegie Ortadoğu Merkezi’nden Mohanad Hage Ali, bu sınıflandırmanın devletlerle devlet dışı aktörleri aynı stratejik çerçevede ele aldığını değerlendiriyor.

Türkiye’nin doğu Libya’yla diplomatik temaslarına dair sonraki gelişmeler, mayıstaki çalışmanın yayımlandığı tarihten sonra yaşandı. Transit Haber’in Libya hattındaki İsrail istihbaratı değerlendirmesi bölgedeki deniz ve enerji bağlantılarına odaklanıyor. İki belgenin tarihleri karşılaştırıldığında haritanın 19 Mayıs’taki analitik tabloyu sunduğu, ekim ayındaki görüşmelerin ise daha sonraki gelişmeler olduğu görülüyor.

Netanyahu’nun 18 Ekim güvenlik doktrini neyi öngörüyor?

İsrail Başbakanlığının 18 Ekim tarihli güvenlik doktrini açıklamasında önleyici askerî harekât ile sınır savunmasını öne aldı. İstihbarat kapasitesinin yükseltilmesi, yerli mühimmat üretimi ve dış ortaklıklar da metinde anıldı. Netanyahu bu yaklaşımı 7 Ekim 2023 saldırılarının ardından değiştiğini savunduğu güvenlik koşullarına bağladı. The Times of Israel’in toplantı haberine göre başbakan, İran’ın nükleer ve bölgesel faaliyetlerini en önemli tehditlerden biri olarak sundu; Türkiye bağlantılı Müslüman Kardeşler ekseninden de söz etti.

Güvenlik doktrininin yazılı metni, İsrail’in kendi resmî önceliklerini ortaya koyuyor. FES’in Orta Doğu haritası ise Netanyahu’nun toplantıda yararlandığı dış kaynaklı jeopolitik çalışmaya ait. FES’in 19 Mayıs tarihli analizi ile İsrail Başbakanlık Ofisinin 18 Ekim belgesi farklı kurumlar tarafından yayımlandı.

Kamuoyuna açıklanan doktrinde İran bağlantılı tehditler, uzun menzilli hassas mühimmat, insansız sistemler, siber güvenlik ve ileri teknolojiler ele alınıyor. Netanyahu dış silah tedarikine bağımlılığın azaltılması için yerli üretimi artırmayı savundu. Reuters’ın 21 Ekim analizinde İran’a karşı askerî güç kullanımı ve sınır ötesi tampon bölgelerin İsrail’de seçim öncesi tartışılan güvenlik yaklaşımının temel unsurları arasında bulunduğu aktarıldı.

ABD ile savunma sanayisi işbirliği hangi düzenlemeyle tartışıldı?

Yedi görsellik Instagram paylaşımında yer alan bir başka konu, ABD’nin 2027 mali yılı Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasa Tasarısının (NDAA) 219. bölümü. PolitiFact’in 29 Temmuz doğrulamasına göre Temsilciler Meclisinden geçen metin iki ülkenin belirli savunma teknolojilerinde ortak araştırmayı ve üretimi kolaylaştırmayı hedefliyor. Metin, savunma tedarik zincirinin ortak çalışmalar için eşgüdümünü de düzenliyor. Tasarıda ABD ve İsrail silahlı kuvvetlerinin tek bir askerî komutada birleştirilmesi öngörülmüyor.

219. bölüm insansız sistemlere ilişkin ortaklıkları sayıyor. Hava savunması ile füze teknolojileri ve yapay zekâ da koordinasyon alanları içinde. Tasarıdaki yürütücü koordinatör görevi, ABD Savunma Bakanlığının işbirliği projelerini yönetmesine ilişkin. Düzenlemenin siyasi eleştirileri ile kanun tasarısında yazan idarî sorumluluklar farklı konular olarak tartışılıyor.

İsrail muhalefeti Netanyahu’nun güvenlik anlayışına nasıl karşılık verdi?

Netanyahu’nun Orta Doğu haritası içeren sunumu 27 Ekim’deki İsrail genel seçimlerine dokuz gün kala yapıldı. The Times of Israel’in 19 Ekim haberine göre Gadi Eisenkot ile Yair Lapid, açıklanan güvenlik belgesinin kapsamını eleştirdi. Eisenkot hükümetin Hamas’a ilişkin hedeflerinin sonuçlarını sorgularken Hizbullah konusunda da eleştiriler yöneltti. Ayrıca göreve gelmesi durumunda yeni bir güvenlik stratejisini 150 gün içinde hazırlama sözü verdi.

Lapid ise ordudaki personel ihtiyacı, 7 Ekim saldırılarıyla ilgili soruşturma ve ülkenin dış ilişkilerinde yaşanan sorunlara odaklandı. İran’ın İsrail açısından güvenlik tehdidi olarak değerlendirilmesi konusunda iktidar ve muhalefet arasında ortak başlıklar bulunmasına karşın, askerî harekâtların yönetimi, iç denetim ve diplomatik ilişkilere dair tutumları birbirinden ayrılıyor.

Netanyahu’nun Türkiye ile doğrudan çatışmadan kaçınma yönündeki 18 Ekim açıklaması Transit Haber’de 20 Ekim’de ayrıca yayımlandı. FES’in mayıs tarihli Orta Doğu haritası ve bu haritanın İsrail liderinin sunumuna alınması ise bölgesel aktörlerin aynı görselde hangi mantıkla sınıflandırıldığını ortaya koyan ayrı bir belge incelemesi sunuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Times of Israel blog yazarı Türkiye–Libya anlaşmasına karşı dört ülkeye çağrı yaptı

Fidan dört ülkeli Doğu Akdeniz masası önerdi: Yunanistan listede yok

Eski büyükelçi Önhon, Suudi savunmasını ve İsrail-Azerbaycan gerilimini birlikte yazdı