Avustralya’ya taşınan bir Türk vatandaşının vergi durumu ATO’nun vergi mukimliği testleriyle belirleniyor. Avustralya vergi mukimliği, kişinin ülkedeki yaşam düzeni ve kalış süresinin yanı sıra yerleşim bağlarını esas alan bir çerçevede ele alınıyor. Australian Taxation Office’un (ATO) vergi mukimliği rehberine göre Avustralya vergi mukimi sayılan kişiler Avustralya’da ve yurt dışında elde ettikleri gelirleri beyan ediyor.
Bu ayrım Türkiye’den maaş, serbest meslek kazancı, kira, faiz veya yatırım geliri alan kişiler için doğrudan sonuç doğuruyor. ATO’nun yabancı ve dünya geliri açıklamasına göre Avustralya’da vergi mukimi olan kişi, istisna kapsamındaki gelirler dışında dünyanın herhangi bir yerinden elde ettiği geliri Avustralya beyannamesine dahil ediyor. Avustralya vergi mukimleri Türkiye’de vergilendirilmiş geliri de beyan kapsamına alıyor; ödenen yabancı vergi için ilgili koşullarda mahsup mekanizması uygulanabiliyor.
Avustralya vergi mukimliği hangi testlerle belirleniyor?
ATO’nun bağlayıcı TR 2023/1 vergi mukimliği kararında birden fazla test bulunuyor. Temel “resides test”, kişinin Avustralya’da olağan ve yerleşik biçimde yaşayıp yaşamadığını inceliyor. Fiziksel bulunma ve geliş amacı dosyanın bir bölümünü oluşturuyor. Aile ve iş bağları ile varlıkların bulunduğu yer de kişinin toplam yaşam düzeni içinde hesaba katılıyor.
Diğer yollar arasında domicile testi ve gelir yılında 183 gün bulunmaya dayanan test bulunuyor. Belirli Commonwealth kamu çalışanlarının emeklilik sistemiyle bağlantılı özel bir test de var. 183 gün testi, yıl içinde Avustralya’ya gelen kişiler için ayrı bir hesaplama yolu sunuyor. Karar metninde 183 günlük fiziksel bulunma; olağan ikamet yeri ve Avustralya’da yerleşme niyetiyle birlikte ele alınıyor. Avustralya vergi mukimliği hesabında gün sayısı kişinin gerçek yaşam bağlarıyla birlikte hesaba katılıyor.
Geçici vize sahiplerinde vergi sonucu neden farklı olabilir?
Vergi hukukundaki “temporary resident” statüsü, geçici vize kaydının yanında ayrıca vergi koşullarına tabi. PwC’nin 12 Ekim 2026’da güncellediği Avustralya vergi mukimliği özetine göre belirli geçici vize sahipleri, yabancı kaynaklı gelirlerin bir bölümünde geçici mukim kurallarından yararlanabiliyor. Normal Avustralya vergi mukimleri için genel esas dünya geliri; yabancı vergi mukimleri için ise esas olarak Avustralya kaynaklı gelir. Geçici mukim statüsünde yabancı kaynaklı yatırım gelirleri ve bazı sermaye kazançları için özel kurallar bulunabiliyor. Çalışma geliri ile Avustralya bağlantılı kazançlar ise kaynağı ve statüsü üzerinden ayrı hesaplanıyor; beyan dosyası hazırlanırken gelir türünün hangi ülkede doğduğu kaydediliyor.
Türkiye’den Avustralya’ya taşınan kişinin beyan kapsamı ATO’nun vergi mukimliği ve geçici mukim kuralları üzerinden hesaplanıyor. Göçmenlik seçenekleri için Transit Haber’in Avustralya 189 vizesi ve öğrenci vizesi kuralları rehberleri kullanılabilir.
Türkiye’de ödenen vergi Avustralya beyannamesinde nasıl ele alınıyor?
İki ülke arasındaki gelir vergisi anlaşması halen uygulanıyor. Australian Treasury’nin vergi anlaşmaları listesinde Türkiye anlaşmasının 28 Nisan 2010’da imzalandığı ve 5 Haziran 2013’te yürürlüğe girdiği kayıtlı. Metin, gelir türüne göre vergileme yetkisini düzenliyor. Çifte mukimlik durumunda hangi ülkenin anlaşma bakımından ikamet ülkesi sayılacağını belirleyen kurallar da anlaşmada bulunuyor.
Türkiye’de aynı gelir üzerinden vergi ödenmişse Avustralya sisteminde foreign income tax offset gündeme gelebiliyor. PwC’nin yabancı vergi mahsubu özetinde, Avustralya vergi mukimlerinin yabancı gelir üzerinden ödedikleri vergi için koşulları sağladıklarında FITO kullanabildiği aktarılıyor. Mahsup tutarı, gelir türü ve Avustralya’da hesaplanan vergiyle sınırlı kurallara tabi. Türkiye’deki verginin dekontu, beyanname ve gelir belgesi mahsup hesabında dayanak oluşturuyor.
Avustralya’ya taşınan Türkler hangi kayıtları ayırmalı?
İlk kontrol, ilgili Avustralya gelir yılındaki giriş ve çıkış tarihleriyle yaşam düzeninin kaydı. Ardından Türkiye’den gelen gelirler türüne göre ayrılıyor; maaş, serbest meslek, kira, faiz ve yatırım kazançlarının her biri kendi vergi niteliğine göre ayrılıyor. Yabancı para tutarları ATO’nun kurallarına göre Avustralya dolarına çevriliyor. Türkiye’de ödenen vergi varsa ödeme tarihi ve tutarı da ayrı belgeleniyor.
Günlük yerleşim ağı hakkında bilgi arayanlar Transit Haber’in Avustralya Türk dernekleri ve kültürel etkinlikler rehberine bakabilir. Vergi dosyasında esas kayıt ATO’nun vergi mukimliği sonucudur. Avustralya vergi mukimliği yıl içinde başlayabilir veya sona erebilir. Taşınma tarihiyle birlikte aile ya da konut düzeni değişirse ilgili gelir yılı yeniden incelenir.
Kaynaklar
- Australian Taxation Office: Taxation Ruling TR 2023/1
- Australian Taxation Office: Australian resident for tax purposes
- Australian Taxation Office: Australian resident foreign and worldwide income
- Australian Treasury: Income Tax Treaties
- PwC: Australia — Individual — Residence
- PwC: Australia — Foreign tax relief and tax treaties