Türkiye’ye süresi dolmuş pasaportla giriş: 7 ülkeye eski hak
Türkiye’ye süresi dolmuş pasaportla giriş, Dışişleri Bakanlığı listesindeki dar bir istisnayla hâlâ sürüyor. Hak, Almanya dahil 7 Avrupa ülkesinin vatandaşlarını kapsıyor.
Türkiye’ye süresi dolmuş pasaportla giriş hakkı, az bilinen eski bir anlaşma üzerinden yeniden gündeme geldi. Dışişleri Bakanlığı’nın giriş belgelerine ilişkin listesinde Almanya, Belçika, Fransa, İspanya, İsviçre, Lüksemburg ve Portekiz vatandaşları için farklı sürelerle eski pasaport kolaylığı bulunuyor. Almanya vatandaşları son 1 yıl içinde geçerliliği bitmiş pasaportla, diğer 6 ülkenin vatandaşları ise son 5 yıl içinde süresi dolmuş pasaportla Türkiye sınırından geçebiliyor.
Bu hak herkese açık bir kapı değil. Uygulama, Dışişleri listesindeki ülke ve belge türleriyle sınırlı. Bulgaristan satırı çoğu zaman karışıklık yaratıyor; çünkü orada geçerli pasaport ifadesi kullanılıyor. Bu ayrım yüzünden süresi geçmiş pasaport kolaylığından söz ederken ülke sayısı 8 değil, 7 olarak ele alınmalı. Vize muafiyeti, kimlikle giriş ve eski pasaport kabulü aynı başlık altında değerlendirilmemeli.
İstisnanın geçmişi 1957 tarihli Avrupa Konseyi Anlaşması'na uzanıyor. O dönem Avrupa içinde kısa süreli seyahati kolaylaştıran metin, bazı ülkelerin vatandaşları için süresi bitmiş pasaportu da kabul edilebilir belge saydı. Türk vatandaşları bakımından tablo zamanla daraldı; 1980 sonrası birçok Avrupa ülkesi vize zorunluluğunu geri getirdi. Buna karşılık Türkiye, bazı Avrupa vatandaşları için eski pasaportla giriş kolaylığını sınırlı biçimde korumayı sürdürüyor.
Sınır görevlisinin kabul ettiği süresi geçmiş belge, havayolunun yolcuyu uçağa alacağına dair ayrı bir garanti oluşturmaz. Taşıyıcıların belge kontrol sistemleri istisnayı doğru tanımayabilir veya personel güncel listeyi teyit etmek isteyebilir. Böyle bir yolculuk planlayan kişi, Türkiye Dışişleri Bakanlığının ilgili bilgi sayfasını yanında bulundurabilir ve uçuş öncesinde havayolundan yazılı teyit isteyebilir. Aktarmalı seyahatte üçüncü ülkenin transit kuralları devreye girer; Türkiye’nin kabul ettiği eski pasaport, aktarma yapılan ülke için geçerli sayılmayabilir.
Pasaportun fiziksel olarak sağlam olması, kişinin kimliğinin anlaşılması ve belgenin istisna süresini aşmaması gerekir. Kayıp, iptal edilmiş, çalındığı bildirilmiş veya sayfaları zarar görmüş bir pasaport bu kolaylığın doğal kapsamına girmez. Ülkeler arasındaki bir ve beş yıllık süre farkı da bilet tarihine göre gün gün hesaplanmalı. Kimlik kartıyla giriş hakkı bulunan ülke vatandaşları için ayrı belge seçenekleri olabilir; eski pasaport kabulü bu hakla karıştırılmamalı. İstisna Türk vatandaşlarına karşılıklı olarak otomatik biçimde uygulanmıyor. Yabancı yolcu için Türkiye’ye giriş kolaylığı, dönüşte kendi ülkesine veya başka bir devlete giriş şartlarını değiştirmez. Yeni pasaport alma imkânı varsa en düşük riskli seçenek hâlâ geçerli belgeyle seyahat etmektir.