Kanada aile hakları sağlık, okul ve emeklilikte tek bir federal kurala bağlı değil. Sağlık kartını ve okul sistemini eyaletler yürütürken, emeklilikte CPP, Quebec’te QPP ve federal Old Age Security ayrı kanallardan işler. 2026’nın son çeyreğinde 65–74 yaş grubu için azami OAS aylığı 762,50 Kanada dolarına çıktı. Türkiye’de çalışmış veya yaşamış kişiler açısından 2005’ten beri yürürlükte olan Kanada–Türkiye sosyal güvenlik anlaşması da bazı asgari hak kazanma sürelerinin hesabında devreye girebiliyor.
Yeni taşınan bir Türk ailesi için ilk ayrım statü ve eyalet. IRCC’nin sağlık sistemi rehberi, Kanada vatandaşları ve kalıcı oturum sahiplerinin eyalet veya bölge sağlık sigortasına başvurabildiğini; kapsamın ve başlangıç zamanının yaşanılan yere göre değiştiğini yazıyor. Aynı aile için çocukların devlet okuluna kaydı yerel school board üzerinden ilerlerken emeklilik hakları çalışılan yıl, prim ve Kanada’daki ikamet süresi üzerinden ayrı hesaplanıyor.
Kanada aile hakları sağlıkta nasıl işliyor?
Kamu sağlık sistemi vergilerle finanse ediliyor ancak sağlık kartını federal hükümet değil eyalet veya bölge düzenliyor. Health Canada rehberine göre uygun sakinler kendi eyaletlerinin planına kaydoluyor; tıbben gerekli hastane ve doktor hizmetleri temel kapsam içinde bulunuyor. Reçeteli ilaç, diş, gözlük ve ambulans gibi kalemler ise eyalet planına, yaşa, gelire veya işveren sigortasına göre ayrıca değerlendirilebiliyor.
Yeni gelen aile için ilk soru, kapsamın hangi tarihte başladığı. Federal yerleşim rehberi bazı eyaletlerde kamu sağlık sigortasının başlaması için üç aya kadar bekleme olabileceğini belirtiyor. Ontario’da ise OHIP uygunluk sayfası kalıcı oturum sahiplerinin yanı sıra belirli koşullarda en az altı ay Ontario’daki bir işveren için tam zamanlı çalışan geçerli çalışma izni sahiplerini de kapsıyor; uygun eş ve bakmakla yükümlü olunan kişiler aynı statü üzerinden kapsama girebiliyor.
Statüsü henüz kalıcı oturuma dönüşmemiş ailelerde sağlık sigortası ile göçmenlik dosyası birbirinden ayrı izlenmeli. Transit Haber’in kalıcı oturum bekleyenlere açık çalışma izni dosyası, 2021 geçiş programındaki uygun ana başvuru sahipleri ve aile üyeleri için 31 Aralık 2026’ya kadar açık kalan özel çalışma izni yolunu ele alıyor. Sağlık kartı uygunluğu, çalışma izninden bağımsız olarak yaşanılan eyaletin koşullarına bağlanıyor.
Çocukların devlet okuluna kaydı nasıl yapılıyor?
Çocukların ilk ve ortaöğretimi eyalet veya bölge yönetiminde. IRCC eğitim rehberine göre eğitim yasal zorunluluk; çoğu çocuk ücretsiz kamu okuluna gidiyor ve Kanada’da tek bir federal okul sistemi bulunmuyor.
Kayıt için yerel school board ile temas kuruluyor. Federal kayıt rehberinde doğum belgesi, velayet veya vasilik kanıtı, ikamet adresi ve aşı kayıtları temel belgeler arasında sayılıyor. İlk kayıt sırasında çocuğun önceki eğitim düzeyi ile dil becerileri değerlendirilebiliyor. Ontario’daki bağımsız yerleşim kaynağı Settlement.org, bazı okullarda SWIS görevlilerinin yeni gelen ailelere kayıt, tercüme ve okul içi hizmetlere erişim konusunda yardım verdiğini aktarıyor.
Uluslararası öğrenci statüsüyle Kanada’ya gelen bir ebeveynin aile bütçesi farklı kurallara tabi olabilir. Transit Haber’in 2026 öğrenci izni maddi yeterlilik rehberinde 1 Eylül 2026’dan itibaren tek başvuru sahibi için Quebec dışındaki ilk yıl yaşam gideri eşiği 23.448 Kanada doları olarak veriliyor. Çocuğun kamu okulundaki ücret durumu ise ebeveynin ve çocuğun göçmenlik statüsüne, eyalete ve okul kuruluna göre ayrıca doğrulanmalı.
Emeklilikte CPP, OAS ve Türkiye süreleri nasıl birleşiyor?
Emeklilik tarafında Kanada aile hakları iki temel federal ayaktan oluşuyor. Canada Pension Plan emekli aylığı için en az 60 yaş ve en az bir geçerli CPP primi arıyor. Quebec’te çalışanların ana primli sistemi QPP. CPP aylığının tutarı çalışma hayatı boyunca ödenen primlere ve kazanca bağlı; 60 yaşta başlatmak ile daha ileri yaşta başlatmak aynı aylığı üretmiyor.
Old Age Security ise primden çok Kanada’daki ikamet süresine dayanıyor ve en erken 65 yaşta başlıyor. Service Canada’nın Ekim–Aralık 2026 tablosunda 65–74 yaş için azami aylık 762,50 Kanada doları, 75 yaş ve üzeri için 838,75 Kanada doları. Kanada’da yaşayan ve 18 yaşından sonra en az 10 yıllık uygun ikamet süresi bulunan kişiler kısmi OAS alabiliyor; tam aylıkta 40 yıllık ikamet hesabı kullanılıyor.
Türkiye’de geçirilen çalışma dönemleri burada ayrı bir avantaj yaratabiliyor. Kanada hükümetinin Türkiye anlaşması sayfasına göre iki ülke arasındaki sosyal güvenlik anlaşması 1 Ocak 2005’te yürürlüğe girdi. Kanada’daki süre tek başına CPP veya OAS için yeterli değilse Türkiye’deki prim dönemleri ya da 18 yaşından sonraki belirli Türk sigortalılık dönemleri hak kazanma hesabına yardımcı olabiliyor. Anlaşma, iki ülkedeki çalışma geçmişini tek bir Kanada aylığına dönüştürmüyor: Kanada kendi sisteminde kredi verilen süreler için, Türkiye de kendi mevzuatındaki süreler için ödeme yapıyor. Başvuru sahibi iki ülkede de geçmişi varsa Kanada veya Türkiye’deki ilgili sosyal güvenlik kurumu üzerinden anlaşma kapsamındaki formları kullanabiliyor. Service Canada, Türk sürelerinin özellikle asgari yeterlilik sağlanamadığı dosyalarda dikkate alınabileceğini belirtiyor.
Aile birleşimi ve yaşlı ebeveyn planlarında sağlık sigortası ayrıca hesaba katılıyor. Transit Haber’in Kanada Süper Vize gelir hesabı dosyasında, çocuk veya torun yanında uzun süre kalacak ebeveyn ve büyükanne-büyükbabalar için gelir şartına özel sağlık sigortası şartı da eşlik ediyor. Bu ziyaretçi statüsü, eyalet sağlık kartına veya OAS hakkına otomatik geçiş sağlamıyor; haklar kişinin gerçek statüsü ve ikamet geçmişi üzerinden kuruluyor.
Türk aile Kanada’ya taşınırken hangi sırayı izlemeli?
Taşınma sonrasında Kanada aile hakları için pratik sıra sağlık kartı, okul kaydı ve sosyal güvenlik kayıtlarının ayrı ayrı açılması. Aile önce yaşadığı eyalette sağlık planına uygunluğunu ve başlangıç tarihini kontrol etmeli; okul çağındaki çocuk için adres bölgesindeki school board’a kayıt yapılmalı. Çalışan yetişkinler CPP veya Quebec’te QPP primlerinin bordroya doğru işlendiğini izlemeli; Türkiye’de geçmiş sigortalılığı bulunanlar emekliliğe yaklaşırken Kanada–Türkiye anlaşması kapsamında hangi sürelerin hak kazanma hesabına katılabileceğini Service Canada ve SGK üzerinden teyit etmeli.
Eyalet değişirse sağlık kartı ve okul kaydı yeni yerin kurallarına taşınır. CPP prim geçmişi çalışanı federal sistemde izler; OAS ise uygun Kanada ikamet süresine bağlı kalır. Böylece Kanada aile hakları statü, eyalet, çalışma geçmişi ve yaşın birlikte belirlediği hizmetler olarak işler.
Kaynaklar
- Immigration, Refugees and Citizenship Canada — Health care in Canada: Access our universal health care system
- Health Canada — About Canada’s health care system
- Government of Ontario — Apply for OHIP and get a health card
- Immigration, Refugees and Citizenship Canada — Learn about education in Canada
- Immigration, Refugees and Citizenship Canada — Education in Canada: How to enrol or apply
- Settlement.Org — What is a SWIS worker?
- Service Canada — Canada Pension Plan retirement pension – Do you qualify
- Service Canada — Old Age Security payment amounts
- Service Canada — Türkiye – Pensions and Benefits