Call for applications of the Italian Ministry of Foreign Affairs and International Cooperation (MAECI) for awards in the fields of science and innovation (deadline: 15.09.2026)

İtalya Dışişleri Bakanlığının Ankara Büyükelçiliği üzerinden duyurduğu üç ödül, klasik bir akademik başarı çağrısından daha geniş bir amaca sahip. Programın yapısına bakınca oldukça net biçimde Roma’nın bilim, teknoloji ve girişimciliği doğrudan dış politika ilişkilerinin parçası haline getirdiği görülüyor. Üstelik üç ödül aynı hedef kitleye seslenmiyor; kadın bilim insanları, Türkiye’de çalışan İtalyan araştırmacılar ve Türkiye’de teknoloji girişimi kuran İtalyanlar ayrı ayrı teşvik ediliyor.

Türkiye açısından ayrım tam burada başlıyor. “Science, She Says” ödülü, Avrupa’da araştırma yapan İtalyan olmayan genç bir kadın bilim insanını hedefliyor. Diğer iki ödül ise doğrudan Türkiye’de aktif olan İtalyan vatandaşlarına yönelik. Biri iki ülke arasındaki bilimsel işbirliğine katkıyı, diğeri yenilikçi ve teknolojik girişim kurmayı ödüllendiriyor. Yani MAECI yalnız laboratuvardaki bilimsel üretimi değil, o üretimin ülkeler arasında bağ kurmasını ve ekonomik değere dönüşmesini de aynı çerçevede değerlendiriyor.

Bu yaklaşım Türkiye için üzerinde durulması gereken bir model sunuyor. Üniversiteler arası anlaşmalar çoğu zaman imza törenleriyle gündeme geliyor, fakat bilim diplomasisinin gerçek gücü araştırmacıların yıllar boyunca kurduğu çalışma ağlarında ortaya çıkıyor. Bir bilim insanının başka bir ülkede ortak proje yürütmesi, laboratuvar paylaşması, öğrenci yetiştirmesi veya teknoloji şirketi kurması siyasi ilişkilerin günlük dalgalanmalarından daha kalıcı bağlantılar yaratabiliyor.

Duyuruda ayrıca önemli bir ayrım var: Üç ödülün de Türkiye’deki bütün araştırmacılara açık olduğu düşünülmemeli. Başvuru koşulları ödülden ödüle değişiyor. Adayların yalnız başlığa bakarak hareket etmesi yerine kendi kategorisinin vatandaşlık, çalışma yeri ve kariyer koşullarını dikkatle kontrol etmesi gerekiyor. Son tarih 15 Eylül 2026 olduğu için başvuru hazırlığı açısından takvim de oldukça dar.

Ben bu çağrının Türkiye’de daha geniş biçimde duyurulmasını değerli buluyorum. Çünkü bilimsel başarıyı yalnız yayın sayısı veya bireysel ödüller üzerinden değerlendirmek eksik kalıyor. Asıl kalıcı kazanım, araştırmacıların uluslararası ağlara girebilmesi, ortak projeler geliştirebilmesi ve bilimsel bilginin teknolojiye dönüşebilmesi. İtalya’nın bu üç ödülle yaptığı tam olarak bu zincirin farklı halkalarını görünür kılmak. Türkiye’nin de kendi bilim insanları ve girişimcileri için benzer uluslararası bağları sistemli biçimde desteklemesi gerekir.

Ankara Büyükelçiliğinin çağrıyı Türkçe sayfasında ayrıca yayımlaması da tesadüf değil. Programın Türkiye ayağının görünür tutulmak istendiği açık. Özellikle genç araştırmacılar için böyle fırsatların erken fark edilmesi önemli; çünkü uluslararası tanınırlık çoğu zaman büyük ödülden önce küçük ama doğru ağlara girerek ve doğru ortaklıklar kurarak başlıyor.