İşveren bulmadan oturum alıp kendi adınıza çalışabileceğiniz 3 ülke

İşveren bulmadan oturum almak ve kendi adına çalışmak isteyenler için Sırbistan, Portekiz ve İspanya üç farklı yasal yol sunuyor.

Avrupa’da çalışmak isteyen herkesin önce bir işveren bulması gerekmiyor. Sırbistan, Portekiz ve İspanya kendi hesabına çalışanlar için farklı oturum modelleri sunuyor. Üç ülkede de şirket kurmak ya da serbest meslek faaliyeti göstermek mümkün, fakat başvuru şartları aynı değil. İşin nerede yapılacağı, müşterilerin hangi ülkelerde bulunduğu, gelir yapısı ve mesleki yeterlilik hangi yolun kullanılacağını belirliyor.

Sırbistan’da self-employment, birleşik oturum ve çalışma izninin kabul edilen gerekçelerinden biri. Ticaret sicilinde şirket ortağı veya şahıs işletmesi sahibi olarak kayıtlı kişiler başvuru yapabiliyor. Yeni single permit sistemi oturum ve çalışma hakkını tek işlemde birleştiriyor ve dosyanın niteliğine göre izin süresi üç yıla kadar çıkabiliyor. Türk vatandaşlarının kısa ziyaretlerde vizesiz giriş hakkı bulunması ülkeye giriş aşamasını kolaylaştırsa da çalışma hakkı için ilgili izin yine gerekiyor.

Portekiz’de bağımsız çalışanlar ve girişimciler için D2 olarak bilinen hat kullanılıyor. Başvuruda hizmet ilişkisi, bağımsız meslek faaliyeti veya girişim planının belgelenmesi bekleniyor. Portekiz hükümetinin güncel hizmet sayfası, AB dışından gelen bağımsız profesyoneller ile yatırım yapacak girişimcilerin oturum vizesine başvurabileceğini belirtiyor. AIMA’nın düzenlediği ilk geçici oturum iki yıl geçerli oluyor ve daha sonraki dönemlerde üçer yıllık yenilemeler mümkün.

İspanya iki ayrı modeli birbirinden ayırıyor. Ülkede yerel müşterilere yönelik kendi hesabına faaliyet kuracak kişiler klasik “por cuenta propia” iznine başvuruyor. Faaliyetin ruhsatları, deneyim veya mesleki yeterlilik ve gerekli yatırımın yapılabileceği dosyada gösteriliyor. Gelirinin ana bölümünü yabancı müşterilerden kazanan uzaktan çalışanlar içinse uluslararası teleworker, yani dijital göçebe statüsü ayrı bir seçenek. Autónomo olarak bu statüden yararlananlar İspanyol müşterilere de hizmet verebiliyor; yerel işlerin toplam faaliyetteki payı yüzde 20’yi aşamıyor.

Seçim yapılırken yalnız oturum süresine bakmak yanıltıcı olabilir. Vergi kaydı, sosyal güvenlik, gerçek müşteri ilişkisi, şirket giderleri ve faaliyet izni her ülkede farklı ilerliyor. Sırbistan daha doğrudan bir self-employment modeli sunarken Portekiz AB içinde bağımsız iş kurmak isteyenlere, İspanya ise hem yerel autónomo faaliyetine hem yabancı müşterilerle çalışan profesyonellere ayrı kanallar açıyor. Transit Haber’in karşılaştırmalı rehberi üç sistemin başvuru mantığını ve resmî kaynaklarını yan yana veriyor.

Üç ülkede de şirket kurmanın oturum izninden ayrı bir işlem olduğu unutulmamalı. Ticaret siciline kayıt yaptırmak, tek başına göçmenlik makamlarının olumlu karar vereceği anlamına gelmiyor. Başvuru sahibinin gerçek bir faaliyet planı, yeterli mali kaynak, gerekiyorsa mesleki izinler ve sosyal güvenlik yükümlülükleriyle uyumlu dosya sunması bekleniyor. Portekiz ve İspanya’da konsolosluk veya göç idaresi dosyanın sürdürülebilirliğine bakarken Sırbistan’da birleşik izin sistemi şirket kaydıyla çalışma hakkını aynı idari süreçte buluşturuyor. Hangi modelin daha kolay olduğu kişinin işi ve müşteri yapısına göre değişiyor.