Vize alıp alamayacağınıza yapay zeka karar veriyor
Kanada vize başvurularında yapay zekâ ve otomasyon yıllardır kullanılıyor. Kanada Göçmenlik, Mülteciler ve Vatandaşlık Dairesinin yayımladığı stratejiye göre kurumun kurallara dayalı ve veri destekli sistemleri 7 milyondan fazla geçici ve kalıcı oturum başvurusunu değerlendirdi. İlk kullanım alanlarından biri 2017’de yurt dışından yapılan geçici oturum vizesi dosyalarıydı.
Ziyaretçi vizesinde rutin bulunan bazı dosyalarda sistem uygunluk aşamasını otomatik olarak olumlu sonuçlandırabiliyor. Dosya daha sonra kabul edilebilirlik incelemesi ve nihai karar için bir göçmenlik görevlisine gidiyor. IRCC’nin resmî çerçevesinde ret kararı ve nihai göçmenlik kararı insan görevlinin yetkisinde tutuluyor. Otomasyon dosyayı sıralayabiliyor, iş yükünü farklı merkezlere dağıtabiliyor ve düşük karmaşıklıktaki başvuruları daha hızlı inceleme hattına yönlendirebiliyor.
IRCC, 2018’den beri geçmiş karar verilerinden yararlanan ileri analitik araçlarını da kullanıyor. Kurumun daha önce yayımladığı verilere göre yüksek başvuru hacmi bulunan ülkelerden gelen bir milyondan fazla ziyaretçi vizesi dosyasında rutin uygunluk incelemesi geleneksel yönteme göre yüzde 87 daha hızlı tamamlanabildi. Bu hızlandırma, her dosyanın aynı sonuca ulaşacağı veya her başvurunun otomatik onaylanacağı bir model olarak tanımlanmıyor.
Kurum ayrıca akademik kayıtlar ve banka hesap dökümleri gibi elektronik belgelerde olağan dışı örüntüleri bulabilecek araçları test ediyor. Kimlik bilgileri ile seyahat geçmişi birlikte taranabiliyor; biyometrik veriler ve olası belge manipülasyonu için de risk işaretleri üretilebiliyor. Şüpheli dosyaların incelemesi insan görevliler tarafından sürdürülüyor.
Konu 23 Temmuz 2026’da federal hükümetin yapay zekâ şeffaflığı için kamuoyu görüşü toplamaya başlamasıyla yeniden gündeme geldi. İstişare 23 Eylül’e kadar devam ediyor. Hükümet, kamu hizmetlerinde kullanılan yapay zekâ sistemlerinin yetenekleri ile sınırlarının ve karar süreçlerindeki rolünün daha açık anlatılmasını hedefliyor.
Türkiye’den Kanada vizesine başvuranlar için yeni bir form, ücret veya belge şartı açıklanmış değil. Mevcut çevrim içi başvuru sistemi sürüyor. Dosyanın hangi sırada inceleneceği, rutin kabul edilip edilmeyeceği ve hangi risk kontrollerine yönlendirileceği ise otomasyon araçlarından etkilenebiliyor.
Algoritmik etki değerlendirmesinde yurt dışı ziyaretçi vizesi triage sistemi orta etki düzeyinde sınıflandırılıyor. Kurum gizlilik ile önyargı denetimlerini ayrı tutuyor; güvenlik ve açıklanabilirlik için de başka kontroller kullandığını, kapalı kutu modellerin göçmenlik kararında kullanılmaması gerektiğini söylüyor. Başvuru sahibi bir görevli tarafından verilen kararın gerekçesini öğrenmeye ve mevcut itiraz yollarını kullanmaya devam ediyor. Otomasyonun rolü dosyaları daha hızlı ayırmak ve rutin işlemleri azaltmak; hukuki sorumluluk yine kamu görevlisinin kararında kalıyor.
Başvuru sahipleri yine belgelerin güncel, tutarlı ve doğrulanabilir olmasından sorumlu. Otomasyon, eksik veya çelişkili bir dosyayı sonradan telafi eden ayrı bir başvuru yolu oluşturmuyor.