Ortada bir Üsküp Schengen vizesi iddiası dolaşıyor ama tam olarak anlatıldığı gibi değil
Türkiye’de Schengen randevusu bulmakta zorlanan bazı başvuru sahipleri, son dönemde Üsküp ve Belgrad hattını alternatif olarak gündeme taşıdı. Bu şehirlerdeki bazı Avrupa temsilciliklerinin Türk vatandaşlarından daha fazla evrak istediği, dosyaları daha ayrıntılı incelediği ve uzun süreli vize yerine seyahat tarihine yakın kısa etiket verdiği iddia edildi. Buna karşılık Avrupa Birliği kurumları ya da ilgili ülkeler, Türk başvurularını topluca sıkılaştıran yeni bir ortak karar açıklamadı.
Schengen Vize Kodu’na göre dosya kural olarak kişinin yasal ikamet ettiği ülkedeki yetkili konsoloslukta incelemeye alınıyor. Kuzey Makedonya’da geçerli oturumu bulunan bir Türk vatandaşı, seyahatin ana hedefi hangi ülkeyse o ülkenin Üsküp’teki temsilciliğine başvurabilir; Sırbistan’da yerleşik kişiler için aynı yol Belgrad üzerinden işler. Sadece turist olarak bu şehirlere gitmek ise başvuru kabulü sonucunu doğurmaz; “Türkiye’de randevu bulamadım” açıklaması her temsilcilik için yeterli görülmeyebilir.
Balkan ülkelerinde oturumu bulunan Türk vatandaşları için dosyanın gücü, kartın kendisinden çok gerçek ikamet bağlarıyla ölçülüyor. Adres kaydı, kira sözleşmesi, iş veya şirket evrakı, banka hareketleri, vergi ve sosyal güvenlik kayıtları, seyahat planı ve yaşanılan yere dönüş bağı aynı dosyada tutarlı görünmeli. Kısa süre önce alınmış, fiilen kullanılmayan ya da sadece Schengen etiketi için çıkarılmış izlenimi veren oturumlar ek sorgu ve kısa süreli karar riskini artırabilir.
Konsolosluk yetkisi, başvuru sahibinin kartının bulunmasıyla sınırlı bir kontrol değil. Temsilcilik yasal ikametin ne zamandır sürdüğünü, kişinin gerçekten o ülkede yaşayıp yaşamadığını ve dosyayı inceleme yetkisinin kendisinde olup olmadığını değerlendirebilir. Kuzey Makedonya veya Sırbistan’da yeni alınmış oturum kartı, ikamet bağlarını destekleyen kayıtlar yoksa tek başına yeterli görülmeyebilir. Başvurunun kabul edilmesi de uzun süreli veya çok girişli vize verileceği vaadi sayılmaz.
Seyahat acenteleri ile danışmanların “Üsküp’ten kesin vize” ya da “Belgrad’da ret yok” türündeki iddiaları resmî kural yerine kullanılamaz. Ana hedef ülke yanlış seçilirse dosya kabul edilmeden geri çevrilebilir veya ek açıklama istenebilir. Başka Schengen ülkelerine yapılan önceki seyahatlerin düzgün kullanılması olumlu geçmiş oluşturabilir; fakat yeni başvurunun amacı yine kendi belgeleriyle ispatlanır. Türkiye’de randevu bulamamak, Vize Kodu’ndaki ikamet ve yetki düzenini kendiliğinden kaldırmıyor. Bölgede gerçekten yaşayan kişiler; oturum kartının yanında adres, çalışma, vergi, okul ve banka izlerini birlikte sunarak dosyanın doğal bağını kurabilir. Turist olarak kısa süreli gidip başvuru yapmayı düşünenler ise bilet almadan önce ilgili temsilciliğin yerleşik olmayan kişileri kabul edip etmediğini yazılı ve güncel kaynaktan kontrol etmeli.