Para karşılığı vatandaşlık veren 5 ülkeye süre verildi: Avrupa kapısı kapanabilir

Avrupa Birliği, Karayipler’de yatırım karşılığında vatandaşlık veren beş ülkeye tarih verdi. Antigua ve Barbuda hükümetinin açıkladığı 25 Haziran tarihli Avrupa Komisyonu mektubunda programın 1 Haziran 2028’e kadar aşamalı olarak kapatılması istendi. Dominika, Grenada, Saint Kitts ve Nevis ile Saint Lucia’ya da benzer yazılar gönderildi.

Antigua ve Barbuda Başbakanlık Ofisi, Avrupa Komisyonunun 24 aylık geçiş dönemi önerdiğini duyurdu. Yazıda Eylül 2026’ya kadar AB yaptırım listelerindeki kişilerin programlardan tamamen çıkarılması ve bütün başvuru sahipleri için güvenlik incelemelerinin güçlendirilmesi de isteniyor.

Caribbean Media Corporation (CMC) da mektubun 25 Haziran’da gönderildiğini, 1 Haziran 2028 tarihini ve Eylül 2026’ya kadar istenen ara güvenlik tedbirlerini bağımsız olarak aktardı.

Beş ülkeye gönderilen mektupta ne yazıyor?

Brüksel’in talebi yalnız Antigua ve Barbuda’yı kapsamıyor. Resmî açıklamada Dominika, Grenada, Saint Kitts ve Nevis ile Saint Lucia’nın da benzer mektupları aldığı yazıyor. Beş ülkenin ortak noktası, belirli yatırım veya ödeme şartlarını karşılayan yabancılara vatandaşlık verebilen programlar yürütmeleri.

Takvimde iki tarih var. İlk aşamada güvenlik ve yaptırım kontrollerinin Eylül 2026’ya kadar sıkılaştırılması bekleniyor. Programların sona erdirilmesi için verilen tarih ise 1 Haziran 2028. Antigua hükümeti, ülkesinin cevabının Aralık 2026’da hazırlanması planlanan AB Vize Askıya Alma Mekanizması raporuna yansıtılacağını da açıkladı.

1 Haziran 2028’de ne olacak?

1 Haziran 2028, Avrupa Komisyonunun mektubunda istediği aşamalı kapanışın son tarihi. Beş ülkenin ulusal vatandaşlık yasalarını o gün kendiliğinden sona erdiren bir AB kararı bulunmuyor. Ada hükümetleri programları değiştirmek veya kapatmak isterse kendi yasalarında değişiklik yapmak zorunda.

AB tarafındaki yaptırım yolu ise vize muafiyeti üzerinden ilerliyor. 2025/2441 sayılı AB Tüzüğü, gerçek bağ aranmadan yatırım karşılığında vatandaşlık veren bir programın işletilmesini vize muafiyetini askıya alma gerekçeleri arasına ekledi. Komisyon böyle bir durumda mekanizmayı işletip uygulama kararı çıkarabiliyor.

Schengen vizesiz seyahati bugün devam ediyor mu?

Bugün itibarıyla bu beş ülkenin vatandaşları için genel Schengen vize muafiyeti sürüyor. Avrupa Komisyonu, Antigua ve Barbuda, Dominika, Grenada, Saint Kitts ve Nevis veya Saint Lucia vatandaşlarına topluca vize zorunluluğu getiren bir uygulama kararı yayımlamadı.

Yatırımcı için bugünkü durum ile 2028 riski ayrı. 2028 tarihi gelmeden pasaportun Avrupa’da kullanılamayacağı söylenemez. Ancak programlardan birini özellikle Schengen’e vizesiz seyahat avantajı için değerlendiren kişi, artık bu avantajın uzun vadede garanti altında olmadığını hesaba katmak zorunda.

AB neden Karayip vatandaşlık programlarına karşı çıkıyor?

AB mevzuatı, yatırım yoluyla vatandaşlık sistemlerinin normalde vizeye tabi üçüncü ülke vatandaşlarına dolaylı biçimde vizesiz Avrupa erişimi sağlayabildiğini yazıyor. Brüksel, yetersiz güvenlik taraması ile kara para aklama ve yolsuzluk risklerinden de söz ediyor.

Karayip ülkeleri ise son yıllarda güvenlik kontrollerini ortaklaştırmaya çalıştı. Doğu Karayip Devletleri Örgütü 2025’te bölgesel düzenleyici kurum, biyometrik kayıt, daha sıkı inceleme ve ortak standartlar üzerinde anlaşıldığını duyurmuştu. Avrupa Komisyonunun yeni mekanizması ise programın varlığını başlı başına bir askıya alma gerekçesi olarak kabul ediyor.

Vanuatu’da ne yaşandı?

Karayip ülkelerinin önünde daha önce yaşanmış bir örnek var. AB Konseyi, yatırım yoluyla vatandaşlık programlarına ilişkin güvenlik ve göç kaygıları nedeniyle Vanuatu’nun vize muafiyetini 2024’te tamamen kaldırdı. Muafiyet 2022’den beri zaten askıdaydı.

Transit Haber’in Almanya’nın vize muafiyeti listesine ilişkin haberinde Vanuatu’nun bugün neden vizeye tabi olduğunu ayrıntılı biçimde aktardık. Karayipler için henüz aynı karar verilmedi. Vanuatu’da ise vize muafiyetinin önce askıya alınıp daha sonra tamamen kaldırıldığı süreç zaten yaşandı.

İlgili haberYurt dışında yaşamak isteyen Türk gençleri için 2026 rotaları

Beş ülke ne cevap verdi?

Antigua ve Barbuda Başbakanı Gaston Browne, programı tek taraflı biçimde kapatmayacaklarını açıkladı. Hükümet, vatandaşlık gelirlerinin hastane, okul, altyapı ve afet sonrası toparlanma harcamalarında kullanıldığını savunuyor ve program kapanacaksa gelir kaybını telafi edecek somut bir finansman yolu istiyor.

Bölgedeki beş hükümet daha sonra ortak hareket etme kararı aldı. 12 Temmuz’daki ortak tutumda Brüksel ile üst düzey görüşmeler yapılması ve programların ada ekonomilerindeki payının masaya konması kararlaştırıldı.

Bu ülkelerden vatandaşlık alanlar neyi bilmeli?

Komisyonun mektubunda mevcut vatandaşlıkların veya pasaportların iptal edildiğine dair bir hüküm açıklanmadı. Açıklanan süreç, programların geleceği ile Schengen vize muafiyetine odaklanıyor. Vatandaşlığın geri alınması gibi işlemler her ülkenin kendi hukukuna bağlı.

Schengen için iki gelişme izlenecek: Aralık 2026’da açıklanması planlanan AB raporu ve 2028’e kadar sürecek diplomatik pazarlık. Kuzey Makedonya’daki yatırım yoluyla vatandaşlık değişikliklerini de Transit Haber’in vatandaşlık dosyasında inceleyebilirsiniz. Güncel yatırım ve naturalizasyon haberleri Transit Haber’in Göç dosyasında toplanıyor.

Türk yatırımcı açısından risk nerede?

Türk umuma mahsus pasaport sahipleri Schengen’e kısa seyahatte vize almak zorunda. Karayip vatandaşlığına yönelen bir Türk için vizesiz Avrupa erişimi programın cazip taraflarından biri olabiliyor. AB’nin uyarısı tam da bu hareketlilik avantajını belirsizleştiriyor.

Bugün başvuru yapmayı düşünen kişinin yalnız vatandaşlık ücretine veya işlem süresine bakması yeterli değil. Programın 2028’e kadar devam edip etmeyeceği, Schengen muafiyetinin korunup korunmayacağı ve başvuru sahibinin başka hangi pasaportlara sahip olduğu birlikte değerlendirilmeli. The Washington Post da beş ülkeye yönelik AB baskısının merkezinde vizesiz Avrupa erişiminin bulunduğunu aktarıyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Ceuta göç krizi: Meloni İspanya’da Schengen’in askıya alınmasını istedi

EES’te biyometrik kontrolde yaz istisnası: Türk yolcunun işlemi değişebilir

AB-Türkiye göç modeli Ceuta krizinin ardından gündemde: Bu sistem Fas’ta işler mi?

Pedro Sánchez’den AB’ye Ceuta mektubu: Adını vermeden Meloni’yi bilgisizlik ve siyasi çıkar peşinde koşmakla suçladı