Koskoca ABD başkanı çoluk çocukla uğraşıyor
Trump doğumla vatandaşlık kararı konusunda Yüksek Mahkeme’deki yenilginin ardından yeni bir yol denedi. Donald Trump 6 Ağustos’ta iki yürütme emri imzaladı. 2025’teki ilk girişim kadar geniş bir yasak getirmeyen yeni metinler, bazı dar vatandaşlık istisnalarına ve doğum yapmak amacıyla ABD’ye seyahat eden yabancılara yönelik vize ile sınır önlemlerine odaklanıyor.
İlk emir, federal kurumların belirli çocukların vatandaşlığını tanımaması için mahkeme kararında kabul edilen tarihsel istisnaları geniş yorumlamaya çalışıyor. Yabancı devlet adına görev yapan bazı kişilerin çocukları, ABD hukukunda “alien enemy” sayılan kişilerin çocukları ve vatandaşlık elde etmek amacıyla hileli bir doğum düzeni kurulduğu ileri sürülen vakalar da metinde sayılıyor.
İkinci emir doğum turizmine yöneliyor. Beyaz Saray doğum turizmini, bir yabancının çocuğuna ABD vatandaşlığı kazandırmak amacıyla doğum yapmak için ülkeye gelmesi şeklinde tarif ediyor. Dışişleri ve İç Güvenlik bakanlıklarına vize reddi veya iptali, sınırdan çevrilme ve belirli durumlarda daha ağır giriş tedbirleri için yeni talimat hazırlama görevi verildi.
Hamile olmak tek başına otomatik vize reddi anlamına gelmiyor. ABD’nin ziyaretçi vizesi düzeninde esas ölçüt seyahatin amacı. Tıbbi tedavi için B2 vizesiyle seyahat mümkün; başvuru sahibinden masrafları karşılayabileceğini ve ziyaretin gerçek amacını göstermesi istenebiliyor. Çocuğa vatandaşlık kazandırmak için doğum yapmayı temel seyahat amacı olarak sunmak ise ziyaretçi vizesi bakımından kabul edilen bir gerekçe değil.
Yüksek Mahkemenin 30 Haziran tarihli kararı geniş anayasal kuralı korudu. ABD’de doğan ve ebeveynleri ülkede düzensiz veya geçici statüde bulunan çocukların 14. Değişiklik kapsamında vatandaş sayılması gerektiğine hükmedildi. Trump yönetimi yeni emirlerin bu kararı ortadan kaldırmadığını, mahkemenin açık bıraktığı sınırlı alanlarda hareket ettiğini savunuyor.
Türk aileler için de temel kural değişmiş değil. ABD’de turist, öğrenci veya çalışma statüsüyle bulunan bir Türk ailenin çocuğu için doğumla vatandaşlığı topluca kaldıran yeni bir hüküm yok. Hassas nokta, B1/B2 vizesiyle özellikle doğum amacıyla yapılacak seyahatler ve başvuruda verilen bilgilerle sınırdaki beyanların tutarlı olması.
Trump doğumla vatandaşlık kararı yeni bir hukuk mücadelesinin de kapısını açtı. Emirlerin yargıya taşınması beklenirken gözler Dışişleri ve İç Güvenlik bakanlıklarının yayımlayacağı uygulama talimatlarında olacak.
Yeni metinler 2025’teki geniş yasağın birebir tekrarı olmadığı için hukuki tartışmanın kapsamı da farklı olacak. Yönetim, daha dar kategoriler üzerinden ilerlediğini savunurken göçmen hakları örgütleri başkanlık emriyle anayasal vatandaşlık güvencesinin yeniden daraltılamayacağını belirtiyor. Mahkemelerden çıkacak ilk ara kararlar, uygulamanın ne kadarının hayata geçirilebileceğini belirleyecek.