Erdoğan, Zelenski’ye sert çıktı: Saldırılar kabul edilemez

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, New York’ta Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile görüşmesinde Karadeniz‘de ticaret gemilerine düzenlenen saldırıların kabul edilemeyeceğini söyledi. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının 23 Eylül görüşmesine ilişkin açıklamasına göre Türkiye, Rusya-Ukrayna savaşının kalıcı barışla sona ermesi için doğrudan müzakereleri yeniden başlatma girişimlerini sürdürecek. Görüşmede Karadeniz’de seyrüsefer güvenliği ile enerji, madencilik ve savunma sanayisindeki ikili işbirliği de ele alındı.

Erdoğan, Birleşmiş Milletler Genel Kuruluna katılmak üzere bulunduğu New York’taki Türkevi’nde Zelenskiy’i kabul etti. İletişim Başkanlığı, Cumhurbaşkanının Ukrayna ve Rusya arasındaki savaşın sona erdirilmesi konusunda Türkiye’nin elinden gelen katkıyı vermeye hazır olduğunu aktardı. Reuters'ın 24 Eylül tarihli aktarımında Erdoğan’ın uyarısının Rusya ve Ukrayna’nın ticari gemilere yönelik saldırılarını kapsadığı belirtildi. Türk tarafı, ticari gemilerin hedef alınması için hiçbir gerekçe bulunmadığını ve taraflardan sorumlu davranış beklediğini bildirdi. Açıklamada herhangi bir gemi saldırısının failine ilişkin yeni bir tespit veya belirli bir gemiye dair soruşturma sonucu açıklanmadı.

Erdoğan iki tarafı da ticari gemiler konusunda uyardı

Cumhurbaşkanı, aynı hafta Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres’le görüşürken de ticari gemilere yönelik saldırılara ilişkin Türkiye’nin kaygılarını iletmişti. İletişim Başkanlığının 22 Eylül tarihli duyurusunda, Ankara’nın Karadeniz’de seyir güvenliğinin sağlanması için bütün tarafların sorumlu hareket etmesini beklediği kaydedildi. Erdoğan, Zelenskiy ile görüşmesinin ardından gazetecilere verdiği demeçte de saldırıları gerçekleştiren tarafa bakılmaksızın ticaret gemilerinin hedef alınmasına karşı olduklarını anlattı.

Cumhurbaşkanının Türkevi'nde gazetecilerin sorularını yanıtladığı açıklamaya göre Erdoğan, Karadeniz’in savaşın yeni bir cephesi haline gelmemesi gerektiğini söyledi. Seyir güvenliği sağlanmasının hem gıda sevkiyatının yeniden düzenli yürütülmesine hem de savaşın daha geniş bir alana yayılmasının önlenmesine katkı sağlayacağını dile getirdi. Bu açıklama, Türkiye’nin yalnızca Kiev’e yönelttiği bir suçlama olarak değil, Rusya ve Ukrayna’dan aynı bölgede beklediği davranışa ilişkin bir tutum olarak kayda geçti.

Kiev deniz ihracat koridorunun yeniden açılmasını gündeme getirdi

Ukrayna Cumhurbaşkanlığının görüşmeye ilişkin açıklamasında, Zelenskiy’nin Erdoğan’a Karadeniz’deki deniz ihracat koridorunun tam olarak yeniden işletilmesi konusundaki seçenekleri anlattığı belirtildi. Ukrayna lideri, ülkesinin gıda ihracatının farklı kıtalardaki ülkeler için önemine değindi. Kiev’in aktardığına göre görüşmede limanlara ve diğer altyapıya yönelik saldırıların durmasıyla karşılıklı saldırıların azaltılmasına ilişkin seçenekler değerlendirildi.

İki ülkenin açıklamaları, aynı toplantının farklı başlıklarını ayrıntılandırıyor. Ankara, ticaret gemilerinin güvenliği ve tarafların sorumlu hareket etmesi beklentisini duyurdu. Kiev ise Ukrayna’nın ihracat yapabilmesini sağlayacak deniz güzergâhlarına ve saldırıların durdurulmasına ağırlık verdi. Görüşmenin ardından ortak bir ateşkes metni, gemi güvenliği anlaşması veya deniz koridorunun hangi tarihte açılacağına ilişkin yeni bir takvim yayımlanmadı.

Türkiye tahıl koridoru için görüşmelerini artırdı

Erdoğan, New York’ta gazetecilere yaptığı değerlendirmede tahıl koridorunu yeniden tesis etmek üzere diplomatik girişimlerin hızlandırıldığını söyledi. Ukrayna Cumhurbaşkanından görüşme sırasında aldığı yanıtı olumlu bulduğunu belirtti. Karadeniz üzerinden deniz ticaretinin güvenliği, Türkiye’nin boğazlara komşu konumu ve bölgede savaşın yayılmasını önleme çabası nedeniyle Ankara’nın Rusya ve Ukrayna ile yürüttüğü temaslarda yer alıyor.

Türkiye, savaş sırasında taraflarla doğrudan konuşabilen ülkeler arasında bulunuyor. Ankara’nın deniz ticaretine ilişkin yaklaşımı, Karadeniz’deki güvenlik tartışmasını tarım ürünlerinin uluslararası pazarlara taşınması ve kıyı ülkelerinin ticari faaliyetiyle bir arada ele alıyor. Erdoğan’ın New York’taki beyanında da ticari gemiler üzerindeki riskin azaltılması ve gıda sevkiyatının yeniden güvenli hale getirilmesi birlikte anıldı. Yeni koridorun işleyişine dair teknik hükümler veya taraflara sunulmuş ayrıntılı bir metin kamuoyuna açıklanmadı.

Enerji, madencilik ve savunma sanayisi de görüşüldü

İletişim Başkanlığı, iki liderin Türkiye-Ukrayna ilişkilerini geliştirmek amacıyla atılacak adımları değerlendirdiğini bildirdi. Görüşmenin ekonomi başlığında enerji ve madencilikte işbirliği imkânları ile savunma sanayisindeki ortaklık yer aldı. Ukrayna Cumhurbaşkanlığı da serbest ticaret alanı ve olası bir dron anlaşmasının konuşulduğunu duyurdu. Her iki açıklamada da görüşmenin ardından bu alanlarda imzalanmış yeni bir sözleşme veya yürürlüğe girmiş bir düzenleme açıklanmadı.

Anadolu Ajansının 24 Eylül tarihli haberinde de Türk tarafının deniz güvenliği ve doğrudan müzakereleri yeniden canlandırma mesajı yer aldı. Resmî beyanlarda, saldırıların durdurulması talebi ile Türkiye’nin Ukrayna’yla ikili ilişkilerini geliştirme iradesi ayrı konular olarak aktarılıyor. Ankara, savaşın sona ermesi için temaslarını sürdürürken Karadeniz’de ticari taşımacılığın güvenliğine yönelik beklentisini hem Ukrayna’ya hem de Rusya’ya iletiyor.

Görüşmelerin ardından açıklanan son durum

Cumhurbaşkanlığının 24 Eylül’de yayımladığı New York diplomasi özetinde, Erdoğan’ın Zelenskiy ile görüşmesinin yanı sıra Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri ile Karadeniz güvenliğini ele aldığı da kaydedildi. Ukrayna makamları aynı toplantıda deniz ihracat koridorunun yeniden açılmasına ilişkin seçenekleri aktardı. Görüşmeler sonucunda yeni bir gemi güvenliği mekanizması veya belirlenmiş açılış tarihi duyurulmadı. Tarafların açıkladığı sonraki adım, deniz taşımacılığı ve doğrudan barış görüşmeleri konusunda diplomatik temasların devam ettirilmesi.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Zelenskiy, Güney Kore’yi küplere bindirdi: Bu bir ihlaldir

Erdoğan veto kalksın dedi, Kremlin karşı çıktı

Erdoğan İsrail’e baskı çağrısı yaptı, İsrail heyeti salonu terk etti

Erdoğan Ege’de diyalog çağrısı yaptı, Yunan basını Kıbrıs sözlerini tartıştı