Fransa işçi hakları, sözleşme türüne, çalışma süresine ve iş ilişkisinin nasıl sona erdiğine göre uygulanıyor. Service-Public'un özel sektör sözleşmeleri rehberine göre CDI, yani süresiz iş sözleşmesi, Fransa'da normal ve genel işe alım biçimi. CDD ise kanunda izin verilen belirli durumlarda ve süreli olarak kuruluyor. Bu ayrım sözleşmenin sona ermesi ve tazminat hesabını doğrudan etkiliyor; yabancı çalışanlarda oturum yenilemesi de ayrıca devreye giriyor.
Fransa işçi hakları CDI ve CDD sözleşmelerinde nasıl ayrılıyor?
CDI belirli bir bitiş tarihi olmadan devam ediyor. Service-Public'un CDI rehberi, sözleşmenin işveren tarafından licenciement, çalışan tarafından démission veya tarafların anlaşmasıyla rupture conventionnelle gibi yollarla sona erebildiğini belirtiyor. CDD'de ise esas olan sözleşmede yazılı sürenin tamamlanması. CDD'nin sona ermesine ilişkin resmî rehberde sözleşmenin kural olarak belirtilen tarihte sona erdiği ve uygun koşullarda devam eden ilişkinin CDI'ye dönüşebildiği yazıyor.
CDD ile çalışanların ayrıca prime de précarité adı verilen sözleşme sonu ödemesi gündeme gelebiliyor. Service-Public'a göre bu ödeme, uygulanabildiği durumlarda CDD boyunca ödenen toplam brüt ücretin en az yüzde 10'u. Ağır kusur, çalışanın sözleşmeyi erken sona erdirmesi veya uygun bir CDI teklifinin reddi gibi durumlarda farklı kurallar uygulanıyor. Toplu iş sözleşmesi hükümleri Fransa işçi hakları hesabında ayrıca kontrol edilir; çalışan lehine daha yüksek veya farklı haklar getirebilir.
İşten çıkarma kararı sözlü bildirimle tamamlanmıyor
CDI çalışanı için işverenin licenciement sürecinde belirli adımları izlemesi gerekiyor. 11 Mayıs 2026'da güncellenen Service-Public prosedürüne göre kişisel nedenle işten çıkarma düşünülüyorsa çalışan önce entretien préalable adı verilen ön görüşmeye çağrılıyor. Çağrı ile görüşme arasında en az 5 iş günü bırakılıyor. İşveren görüşmede gerekçesini bildiriyor; çalışan da görüşünü aktarabiliyor. Fesih kararı verilirse gerekçeli yazı, görüşmeden sonra yasal süreler gözetilerek gönderiliyor.
Bu prosedürde çalışanın görüşmeye bir başka çalışanla veya şartlara göre conseiller du salarié ile katılma hakkı bulunuyor. Fesih mektubundaki gerekçe, ileride bir uyuşmazlık çıkarsa dosyanın merkezindeki belgelerden biri oluyor. Çağrı yazısı ile fesih mektubunu saklamak gerekir. Ücret bordroları ve işverenle yazışmalar da olası bir uyuşmazlıkta dosyaya eklenebilir.
Kıdem tazminatında 8 ay ve hesaplama formülü
Yasal licenciement tazminatında Fransa işçi hakları için temel eşik kesintisiz 8 aylık kıdem. Service-Public'un tazminat hesabına göre ağır veya kasıtlı kusurla bağlantılı istisnalar dışında, gerekli kıdemi bulunan CDI çalışanında yasal asgari tutar ilk 10 yıl için her kıdem yılı başına referans ücretin dörtte biri; 10 yıldan sonraki her yıl için üçte biri olarak hesaplanıyor. Tamamlanmamış yıl için tam aylar oranında hesap yapılıyor. Uygulanabilir toplu iş sözleşmesi yasal tabandan daha avantajlı bir ödeme öngörebiliyor.
Tarafların CDI'yi anlaşarak sona erdirdiği rupture conventionnelle'de de ayrı bir ödeme var. 26 Haziran 2026 tarihli resmî rehber, bu özel tazminatın yasal licenciement tazminatından daha düşük olamayacağını belirtiyor. Rupture conventionnelle yalnız CDI için kullanılan karşılıklı anlaşma yöntemi; çalışan ve işverenin serbest iradesiyle kabul edilmesi gerekiyor.
İş bittiğinde üç belgeyi teslim almak gerekiyor
İş ilişkisinin hangi yolla sona erdiğinden bağımsız olarak işverenin çalışana temel kapanış belgelerini vermesi gerekiyor. Service-Public'un fin de contrat rehberi üç belgeyi açıkça sayıyor: certificat de travail, solde de tout compte ve attestation France Travail. France Travail'a yapılacak işsizlik başvurusunda özellikle işveren belgesi kritik. Çalışanın son bordrolarını ve banka ödemelerini de kendi dosyasında tutması, tazminat ve işsizlik hesabında rakamların karşılaştırılmasını kolaylaştırıyor.
France Travail işsizlik ödeneğinde 2026 şartları
İşini istemeden kaybeden çalışanlar için Fransa işçi hakları kapsamında koşulları karşılıyorsa Allocation d'aide au retour à l'emploi (ARE) için France Travail'a başvurabiliyor. France Travail'ın güncel koşullarına göre genel kural, en az 130 gün veya 910 saat çalışma. Bu süre 55 yaşın altındakiler için son 24 ayda, 55 yaş ve üzerindekiler için son 36 ayda aranıyor. İş arayan kaydının sözleşmenin sona ermesinden itibaren en geç 12 ay içinde yapılması gerekiyor; ayrıca kişinin fiilen iş arıyor olması ve kural olarak işini kendi isteğiyle bırakmamış bulunması aranıyor.
2026'da bazı gruplar için yeni bir istisna da yürürlükte. Unédic'in 2026 açıklamasına göre, son 20 yılda daha önce işsizlik hakkı açılmamış primo-entrant çalışanlarda ve belirli mevsimlik işlerde, 1 Nisan 2026'dan sonra sona eren sözleşmeler için asgari çalışma süresi 108 gün veya 758 saate kadar inebiliyor. Unédic'in ARE bilgi notu genel 130 gün/910 saat kuralını ve bu sürenin birden fazla işverende tamamlanabileceğini ayrıca doğruluyor. Bu istisna yalnız mevzuatta tanımlanan gruplarda uygulanıyor; diğer başvurularda genel eşik sürüyor. Başvuranın hangi kapsama girdiğini France Travail dosyası belirliyor.
İş kaybı Türk çalışanın oturumunu nasıl etkiliyor?
Türk çalışanlarda iş kaybının ikinci boyutu oturum statüsü. Service-Public'un salarié/travailleur temporaire oturum rehberine göre CDI'ye bağlı salarié kartı bulunan kişi işsiz kaldığında ve France Travail tarafından işsizlik ödeneğine hak kazanıyorsa, yenilemede bir yıllık yeni salarié kartı alabiliyor. Bu sürenin sonunda hâlâ iş bulunamamışsa verilecek kartın süresi kalan işsizlik sigortası hakkıyla bağlantılı olabiliyor. Yenileme dosyasında eski işverenin France Travail belgesi ile France Travail durum belgesi isteniyor. Yenileme başvurusu, kartın geçerlilik bitişinden en geç 2 ay önce prefektörlük veya yetkili alt prefektörlük üzerinden yapılır.
Yeni bir işe geçişte ise çalışanın kart türü ve yeni sözleşmesi önem kazanıyor. 18 Haziran 2026'da güncellenen çalışma izni rehberi, AB/AEA/İsviçre dışından gelen çalışanlar için bazı oturum türlerinin doğrudan çalışma hakkı verdiğini, diğer durumlarda işverenin çalışma izni alması gerektiğini belirtiyor. CDI ve CDD arasında salarié ile travailleur temporaire statüleri de farklılaşıyor. İş değişikliğinde yeni sözleşmeden önce mevcut kartın çalışma kapsamı incelenir; gerekiyorsa yeni autorisation de travail süreci başlatılır.
Fransa'da çalışan Türkler için pratik kontrol listesi
İşten çıkarma veya sözleşme bitiminde önce sözleşme türü ile uygulanabilir convention collective kontrol edilir. Ardından fesih mektubu ve kapanış belgeleri dosyalanır. CDI çalışanı kıdem ve referans ücret hesabını; CDD çalışanı ise prime de précarité hakkını karşılaştırır. France Travail kaydı ile oturum yenileme tarihi de ayrı takvimlere yazılır. Bu adımlar Fransa işçi hakları bakımından dosyanın temel kontrol sırasını oluşturuyor.
Transit Haber'in Fransa çalışma vizesi rehberinde CDI için salarié, CDD için travailleur temporaire statülerinin vize ve çalışma izni tarafı anlatılıyor. Nitelikli çalışanların farklı statüleri Fransa Carte Talent rehberinde bulunuyor. Mevsimlik sözleşmeyle çalışanlar için ayrı kurallar Fransa mevsimlik işçi vizesi rehberinde bulunuyor.
Kaynaklar
- Service-Public — Contrats de travail dans le secteur privé
- Service-Public — Conclusion d'un contrat de travail à durée indéterminée (CDI)
- Service-Public — Fin d'un contrat à durée déterminée (CDD)
- Service-Public — Prime de précarité à la fin d'un CDD
- Service-Public — Procédure de licenciement d’un salarié pour motif personnel
- Service-Public — Indemnité de licenciement du salarié en CDI
- Service-Public — Comment calculer l'indemnité spécifique de rupture conventionnelle ?
- Service-Public — Fin de contrat : documents à remettre au salarié
- France Travail — Allocation chômage : conditions
- Unédic — Assurance chômage : une condition d’accès assouplie pour les primo-entrants
- Unédic — Allocation d’aide au retour à l’emploi (ARE)
- Service-Public — Travail d'un étranger en France : carte de séjour salarié/travailleur temporaire
- Service-Public — Autorisation de travail d'un salarié étranger en France