Suriye–İsrail güvenlik görüşmelerinde Türkiye başlığı
Suriye’de Türk askeri üsleri konusu, Şam ile İsrail arasında yürütülen güvenlik görüşmelerinin çözülemeyen başlıklarından biri olarak yeniden gündeme geldi. Al Jazeera Centre for Studies’in 5 Ekim tarihli analizinde İsrail’in Suriye’de Türk askerî üsleri kurulması ihtimaline karşı çıktığı, Şam’ın ise İsrail’in 1974 ayrışma hattına dönmesini ve Aralık 2024 sonrasında girdiği bölgelerden çekilmesini istediği aktarılıyor. Reuters’ın ağustos ayında yayımladığı haberler, Türkiye’nin Suriye’deki askerî varlığının taraflar arasında doğrudan görüşüldüğünü ayrıca doğruladı.
Reuters’a göre Mossad Başkanı Roman Gofman ile Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani’nin 14 Ağustos’taki temasında Türkiye’nin silah, insansız hava aracı ve askerî personel desteği gündeme geldi. Bu görüşmenin ardından İsrail, 18 Ağustos’ta Ebu Zuhur Hava Üssü’nü vurdu. Millî Savunma Bakanlığı saldırı sırasında veya öncesinde üste herhangi bir Türk askerî heyeti bulunmadığını açıkladı ve Türkiye’nin Suriye’nin askerî kapasitesini geliştirmesine yönelik eğitim ve uzmanlık desteğini sürdüreceğini bildirdi.
Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara da 23 Eylül’de New York’ta yaptığı açıklamada İsrail’le birkaç tur görüşme gerçekleştirildiğini, dosyaların büyük bölümünde uzlaşmaya yaklaşıldığını söyledi. Şara’ya göre daha sonra yeni şartlar gündeme geldi ve güvenlik anlaşması tamamlanamadı. Al Jazeera Centre analizinde Şam’ın temel talepleri arasında İsrail’in 1974 ayrışma hattına dönmesi ve Aralık 2024 sonrasında girdiği bölgelerden çekilmesi bulunuyor.
Türkiye’nin Suriye’deki askerî iş birliği de görüşmelerde ayrı bir başlık olarak ele alınıyor. İsrail, Türk askerî kapasitesinin Suriye hava sahasındaki hareket serbestisini sınırlandırabileceğini değerlendiriyor. Ankara ise Suriye hükümetiyle yapılan askerî ve güvenlik iş birliğini meşru devletler arası ilişki çerçevesinde sürdürüyor. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı, Ebu Zuhur saldırısı sonrasında Türkiye’nin Şam yönetimiyle iş birliğine devam edeceğini açıkladı.
ABD de taraflar arasında askerî yanlış hesaplama riskini azaltmak için Türkiye, İsrail ve Suriye’yi kapsayan bir çatışmasızlık mekanizması üzerinde çalıştı. Washington’ın amacı sahadaki askerî hareketler konusunda hızlı bilgi paylaşımı sağlamak. Suriye’de Türk askeri üsleri tartışması; Şam–Tel Aviv güvenlik düzeninin sınırları, İsrail’in Suriye’deki askerî hareketleri ve Türkiye’nin Suriye’yle savunma iş birliğinin aynı müzakere tablosunda buluştuğu başlıklardan biri.
Al Jazeera Centre’ın 5 Ekim çalışması, ağustosta ayrı ayrı gündeme gelen Ebu Zuhur saldırısı, Türk askerî desteği ve Şam–Tel Aviv temaslarını tek müzakere çerçevesinde ele alıyor. Analizde yakın vadede kapsamlı bir siyasi anlaşmadan çok sınırlı güvenlik düzenlemeleri ihtimali tartışılıyor. Türkiye ile İsrail arasındaki doğrudan temas kanalları da Suriye sahasında kullanılmaya devam ediyor. Al Jazeera Centre, Türk askerî üsleri konusunu tarafların henüz uzlaşamadığı başlıklardan biri olarak sıralıyor.