ABD Türkiye’ye diplomatik baskı yapacak
Doğu Akdeniz’de planlanan elektrik kablosu projesi nedeniyle Washington’ın diplomatik olarak yeniden devreye gireceği mesajı, Türkiye’yi ilgilendiren yeni bir gerilim başlığı yarattı. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Yunanistan ile Kıbrıs Rum Kesimi arasında kurulması planlanan denizaltı elektrik bağlantısına Washington’ın “çok bağlı” olduğunu söyledi. Rubio’ya göre ABD, projenin önündeki engelleri aşmak için diplomatik çaba gösterecek.
Tartışmanın merkezindeki proje, Yunanistan’ı önce Kıbrıs Rum Kesimi’ne, daha sonra da daha geniş bölgesel enerji ve bağlantısallık ağına bağlamayı hedefleyen denizaltı enerji hattı. Avrupa Komisyonu bu hattı Global Gateway çerçevesinde stratejik bağlantı projeleri arasında görüyor. Ancak Türkiye, planlanan güzergâhın kendi deniz yetki alanlarıyla ilgili bölümlerinde izinsiz araştırma ve faaliyet yürütülmesine itiraz ediyor. teknik altyapı projesi, hızla jeopolitik dosyaya dönüşüyor.
Reuters’ın 8 Ekim tarihli haberine göre Rubio, Washington’ın projeyi desteklemeyi sürdüreceğini ve sahadaki sorunların diplomatik yollarla aşılması için uğraşacağını söyledi. ekathimerini ve gr.euronews da Atina’da benzer beklentilerin oluştuğunu aktardı. Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis ise Rubio ziyareti sonrasında ülkesinin Doğu Akdeniz’deki stratejik rolüne dikkat çekti.
Türkiye açısından tartışmanın merkezinde, bu hattın sadece enerji bağlantısı olmaması bulunuyor. Güzergâh tartışması, Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanları, Kıbrıs çevresindeki jeopolitik rekabet ve Yunanistan ile süren egemenlik anlaşmazlıklarıyla iç içe geçiyor. Ankara, daha önce de benzer projelerde kendi onayı olmadan atılacak adımlara karşı itirazlarını resmi kanallardan duyurmuştu.
Rubio’nun “diplomatik baskı” olarak algılanan çıkışı, Washington’ın Atina ve Lefkoşa çizgisine destek vermesi nedeniyle gündeme geliyor. Washington’ın bu tutumu, kablo dosyasında Atina ve Kıbrıs Rum Kesimi’nin diplomatik pozisyonunu güçlendiren bir unsur olarak yer buluyor. Proje bu yüzden teknik, ekonomik ve siyasi katmanları aynı anda taşıyan bir anlaşmazlık alanı hâline gelmiş durumda.
Önümüzdeki dönemde araştırma izinleri, deniz çalışmaları ve diplomatik temaslar kablo projesinin seyrini belirleyecek. Güzergâh üzerindeki her yeni adım, Türkiye–Yunanistan ve Türkiye–ABD ilişkilerine doğrudan yansıyabilir. Doğu Akdeniz başlığı da yine enerji projesi üzerinden bölgesel güç mücadelesinin merkezine yerleşmiş durumda.
Kaynaklar: Reuters, Avrupa Komisyonu, Yunanistan Başbakanlığı, ekathimerini, Euronews.
Atina’nın NAVTEX hazırlıkları, araştırma gemilerinin hareketi ve Avrupa Birliği’nin projeye verdiği siyasi destek de dosyayı büyüten konular içinde. kablo tartışması sadece teknik ilerleme meselesi değil; hangi ülkenin hangi sahada nasıl hareket edebileceğine ilişkin bir egemenlik tartışması olarak izleniyor.
Washington’ın diplomatik desteğinin pratik sonucu, sahadaki gecikmelerin azaltılması ve projeye siyasi güven verilmesi olabilir. Ankara ise tam tersine, kendi deniz yetki alanları hesaba katılmadan ilerlenemeyeceğini söylüyor. Bu karşıt tutum, önümüzdeki haftalarda dosyanın daha da sertleşebileceğine yansıtıyor.