“Türkiye, İran’la eşdeğer tehdit”
Mekke Anlaşması, Israel Hayom’da yayımlanan Dr. Oshrit Birvadker imzalı görüş yazısında Türkiye’nin bölgesel etkisi ve İran’la karşılaştırılması üzerinden tartışıldı. Birvadker, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki savunma düzenini İsrail açısından yeni bir güvenlik ekseni olarak değerlendiriyor. “Türkiye, İran’la eşdeğer tehdit” yaklaşımı Israel Hayom’da yayımlanmış bir uzman görüşüne ait.
Birvadker, Mekke Anlaşması sonrasında Ankara’nın Körfez’deki askerî ve siyasi etkisinin büyüyebileceğini savunuyor. Suudi finansmanı ile Türkiye ve Pakistan’ın savunma sanayisi kapasitesinin bir araya gelmesinin insansız hava araçları, deniz platformları ve savaş uçağı projelerinde yeni ortaklıklar yaratabileceğini öne sürüyor. Pakistan’ın nükleer kapasitesi ile Türkiye–Pakistan savunma ilişkilerini de aynı analiz içinde değerlendiriyor.
Yazarın İsrail için önerdiği ilk hat Yunanistan ve Kıbrıs Rum Kesimiyle Doğu Akdeniz’de daha sıkı güvenlik iş birliği. İkinci hat ise Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleriyle savunma sanayisi ve istihbarat ilişkilerinin güçlendirilmesi. Bu önerilerin bazı unsurları İsrail Savunma Bakanlığının kamuya açık temaslarıyla kesişiyor. Bakanlık, Yunanistan’la hava savunma anlaşmasını ve Hindistan’la savunma teknolojileri alanındaki iş birliğini ayrı resmî açıklamalarda duyurdu.
Mekke Anlaşması taraflarının 5 Ekim’de Riyad’da yaptığı toplantıya ilişkin Pakistan Dışişleri Bakanlığı açıklaması da üç ülkenin üzerinde anlaşılan askerî kuvvet ve kabiliyetlerin ulusal mevzuat çerçevesinde konuşlandırılmasına yönelik tedbirler üzerinde çalıştığını belirtiyor. Bu resmî metin üçlü savunma mekanizmasının kurumsal olarak işletildiğini açıkça kayda geçiriyor. Birvadker’in diğer öngörüleri ise yazarın kendi değerlendirmesi olarak kalıyor.
Video başlığındaki sert ifade bu ayrım gözetilerek okunmalı. “Türkiye, İran’la eşdeğer tehdit” sözü, Israel Hayom yazarının İsrail güvenliği açısından yaptığı değerlendirmeyi yansıtıyor. İsrail’in Yunanistan ve Hindistan’la resmî savunma ilişkileri ise farklı belgelerde kayda geçmiş somut iş birlikleri. Böylece Mekke Anlaşması çevresindeki tartışma, bir yanda yayımlanmış uzman görüşü, diğer yanda ülkelerin açıklanmış savunma anlaşmaları üzerinden şekilleniyor.
İsrail Savunma Bakanlığının 31 Ağustos açıklaması, Yunanistan’la yaklaşık 3 milyar avroluk Achilles Shield hava savunma anlaşmasının imzalandığını duyurdu. Bakanlığın 22 Haziran tarihli Hindistan ziyareti kaydında da ortak üretim, savunma teknolojileri ve sanayi iş birliği başlıkları yer aldı. İsrail Savunma Bakanlığının belgeleri Yunanistan ile Hindistan’daki savunma ilişkilerini somut anlaşma ve temaslarla kayda geçiriyor. Birvadker’in önerdiği daha geniş siyasi hat ise görüş yazısına ait. Yazar, bu mevcut ilişkilerin Türkiye merkezli yeni güvenlik hesabına göre daha da genişletilmesini savunuyor.
Kaynaklar: Israel Hayom’da Dr. Oshrit Birvadker’in görüş yazısı, İsrail Savunma Bakanlığının Yunanistan ve Hindistan açıklamaları ve Pakistan Dışişleri Bakanlığının 5 Ekim tarihli savunma komitesi bildirisi.