Türkiye’de alınmış bir diplomanın Kanada’da hangi amaçla kullanılacağı ilk ayrımı oluşturuyor. Kanada diploma denkliği göçmenlik ve mesleki lisans için farklı kurumlara gidebiliyor. IRCC’nin Educational Credential Assessment rehberine göre Express Entry kapsamında ECA raporu yabancı diploma, derece veya sertifikanın Kanada’daki karşılığını doğrulamak için kullanılıyor. Mesleğin düzenlemeye tabi olduğu işlerde ise çalışma hakkı için eyalet veya territory düzeyindeki lisans süreci ayrıca tamamlanıyor.
Federal Foreign Credential Recognition programı, regulated profession ve compulsory trade alanlarında eğitim, iş deneyimi ve becerilerin ilgili eyalet standardına göre tanınmasını; ardından gerekli lisans veya sertifikanın alınmasını istiyor. Yetkili kurum mesleğe ve çalışılacak eyalete göre değişiyor. Aynı Türk diplomasının izlenecek yolu Toronto, Vancouver veya başka bir eyalette farklı düzenleyici kurumlara çıkabiliyor.
Kanada diploma denkliği ile ECA hangi iş için kullanılıyor?
Express Entry başvurularında Kanada diploma denkliği amacıyla ECA özellikle eğitim puanı ve Federal Skilled Worker uygunluğu için kullanılıyor. IRCC, Kanada dışında tamamlanan eğitimin Federal Skilled Worker Programına uygunluk veya eğitim puanı için değerlendirilmesini istiyor. Rapor, tamamlanan yabancı eğitimi Kanada ortaöğretim veya yükseköğretim düzeylerinden biriyle eşleştiriyor. Express Entry profili ve başvuru sırasında kullanılacak ECA’nın beş yıldan eski olmaması gerekiyor.
Kanada diploma denkliği için kullanılan ECA hizmetinde IRCC belirlenmiş kuruluşlar kullanıyor. Comparative Education Service, International Credential Assessment Service of Canada, World Education Services, International Qualifications Assessment Service ve International Credential Evaluation Service bunlar arasında. Mimar, hekim ve eczacı gibi bazı mesleklerde ise göçmenlik amacıyla kullanılacak değerlendirme için mesleğe özgü belirlenmiş kuruluşlar devreye girebiliyor.
ECA raporundan sonra meslek lisansı neden ayrıca gerekiyor?
IRCC Help Centre’a göre ECA eğitim eşdeğerliğini değerlendiriyor; regulated profession için mesleki lisansı eyalet veya territory düzenleyicisi veriyor. Mesleklerin lisanslanması eyalet veya territory yetkisinde. Doktor, hemşire, mühendis, öğretmen veya başka bir düzenlenmiş meslekte çalışmak isteyen kişi, yerleşeceği yerdeki meslek düzenleyicisinin eğitim, deneyim, sınav ve dil koşullarını ayrıca tamamlıyor. Settlement.Org’un sağlık meslekleri rehberi de yabancı sağlık diplomasıyla Kanada’da çalışma yolunun mesleğin regulated veya non-regulated olmasına göre ayrıldığını aktarıyor. Düzenlemeye tabi sağlık mesleklerinde Foreign Credential Recognition süreci ve lisans/sertifika gerekiyor. Düzenlemeye tabi olmayan bir işte ise yasal çalışma için meslek lisansı şartı bulunmayabilir; işveren kendi eğitim ve deneyim değerlendirmesini yapabiliyor.
Sağlık, mühendislik ve bazı zorunlu trades alanlarında adayın hedef eyaletteki düzenleyiciyi baştan belirlemesi gerekiyor; istenen sınav, dil belgesi, staj veya ek eğitim mesleğe göre değişebiliyor.
Kanada’da meslek düzenleyicisi nasıl bulunuyor?
Hedef meslek ve eyalet belirlendiğinde Kanada diploma denkliği sürecinde federal Foreign Credential Recognition Tool, mesleğin çalışılacak eyalette düzenlenmiş olup olmadığını ve hangi kuruma başvurulacağını bulmak için kullanılıyor. ESDC rehberi, ilgili düzenleyiciyle mümkünse Kanada’ya gelmeden önce iletişime geçilmesini öneriyor. Başvuru listesi diploma, transkript, mesleki deneyim, sınav ve dil kanıtına göre değişebildiği için düzenleyicinin kendi güncel dosya listesi esas alınıyor.
Meslek lisansı süreci göçmenlik statüsünden ayrı ilerliyor. Düzenlenmiş bir mesleği icra etmek için PR veya uygun çalışma iznine ek olarak ilgili meslek düzenleyicisinin lisans koşulları tamamlanıyor. Göçmenlik statüsü ile mesleki lisans farklı kurumların kararlarına dayanıyor; çalışma hakkı ve mesleği icra yetkisi için ayrı koşullar uygulanıyor.
Denkliğin maliyeti için hangi destek var?
Kanada hükümetinin Foreign Credential Recognition Loans programında, lisans sınavları, ek eğitim ve süreçteki bazı maliyetler için hizmet sağlayıcılar üzerinden 15.000 ile 30.000 Kanada doları arasında kredi seçenekleri bulunuyor. Uygunluk, kredi sağlayıcısının ölçütleri ve başvuru sahibinin koşullarına göre belirleniyor. Programda kariyer danışmanlığı, mentorluk ve işe hazırlık gibi destekler de yer alabiliyor.
CareerWise’ın yabancı yeterliliklerin tanınmasına ilişkin değerlendirmesi, yeni gelenlerin uzayan değerlendirmeler, maliyetler ve eyaletler arasındaki farklı gerekliliklerle karşılaşabildiğini aktarıyor. Eğitim belgesinin çevirisi, ECA raporu ve mesleki lisans dosyası farklı kurumlara ve amaçlara hizmet ediyor; başvuruda her kurumun istediği belge ayrı hazırlanıyor.
Kanada’ya taşınmadan önce hangi sıra izlenebilir?
İlk adım hedef mesleğin ve eyaletin seçilmesi. Ardından Kanada diploma denkliği için göçmenlikte ECA gerekip gerekmediği, mesleğin regulated olup olmadığı ve yetkili düzenleyici kontrol ediliyor. Çalışma hayatına ilişkin güncel kurallar Transit Haber’in Kanada işsizlik sigortası ve çalışma hakları rehberinde bulunuyor. Kalıcı oturumdan vatandaşlığa geçiş için Kanada vatandaşlığı rehberi, ailelerin sağlık ve eğitim kayıtları için de Kanada aile hakları rehberi kullanılabilir.
Türkiye’deki üniversiteden alınacak transkript ve diploma kayıtlarının kapalı zarf, doğrudan kurum gönderimi veya çevrim içi doğrulama şartları değerlendirme kuruluşuna göre değişebiliyor. Başvuru sahibi hangi raporun göçmenlik için, hangisinin işveren veya meslek kurumu için istendiğini baştan belirlediğinde aynı belgenin yanlış amaçla sipariş edilmesi riski azalıyor. Son karar, ECA kuruluşu ile ilgili eyalet düzenleyicisinin güncel talimatına göre veriliyor.
Kaynaklar
- Employment and Social Development Canada: Foreign Credential Recognition
- Immigration, Refugees and Citizenship Canada: Educational credential assessment
- IRCC Help Centre: Does an ECA mean that I can be licensed in a regulated profession?
- Settlement.Org: Can I work in Canada with a foreign degree in health?
- CareerWise: Foreign credential recognition in Canada: What happens when newcomers’ skills go unrecognized?