Cook Adaları en az 4 havalimanını iklim değişikliğine karşı güçlendirecek

Cook Adaları havalimanları için iklim risklerine karşı yeni bir yatırım programı onaylandı. Güney Adalar grubunda yer alan en az dört havaalanının altyapısı, Yeşil İklim Fonu desteğindeki on yıllık Pasifik iklim programı kapsamında güçlendirilecek. Hükümetin 29 Ekim 2026 tarihli açıklamasına göre yatırımlar, adalar arasında ulaşımın ve acil durumlarda hava bağlantısının sürdürülmesine yönelik ulusal planlama sürecinde önceliklendirilecek.

Başbakanlık, 29 Ekim açıklamasında Pasifik için Bölgesel İklim Eylemi Programı’nın (RPACA) onaylandığını duyurdu. Kararı 31 Ekim’de haberleştiren gazeteci Losirene Dasalusalu, Cook Islands News’te Güney Grup’taki en az dört havalimanının iyileştirileceğini aktardı. Yeşil İklim Fonu, FP318 kodlu programda Asya Kalkınma Bankasını uygulayıcı finans kuruluşu olarak tanımlıyor.

Cook Adaları havalimanları için hangi çalışmalar planlanıyor?

Hükümetin duyurusunda havalimanı yatırımları için öncelikler, ülkenin kendi altyapı planlamasına bağlanıyor. Maliye ve Ekonomik Yönetim Bakanlığı (MFEM) ile Infrastructure Cook Islands (ICI), yatırım hazırlıklarından ve uygulamaya geçişten sorumlu kurumlar olarak gösterildi. Başbakanlık Genel Sekreteri Karopaerangi Ngatoko, onayın ardından ülkenin finansman kullanıma açıldığında projeleri yürütebilmesi için uygulama planlarına odaklandığını söyledi.

Başbakan Mark Brown, dış adalardaki hava bağlantılarını yolculuk, malzeme tedariki ve acil müdahale açısından yaşamsal hizmetler arasında saydı. Brown’a göre hibeyle desteklenen altyapı çalışmaları, Pa Enua olarak anılan dış ada topluluklarının ulaşım ihtiyaçlarına hizmet edecek. Bu ihtiyaç, küçük adaların ana merkez Rarotonga ile bağlantılarında hava ulaşımının oynadığı role dayanıyor.

Havayolu işletmecisi Air Rarotonga’nın Genel Müdürü Ewan Smith ise 3 Kasım’da Aero South Pacific’e yaptığı değerlendirmede bazı dış ada mercan pistlerinin yaklaşık 50 yıldır hizmet verdiğini anlattı. Smith, planlanan yenilemelerin ileride kullanılacak uçak tiplerine yönelik hazırlıklarla aynı döneme denk geldiğini belirtti. Açıklama, ulusal programın duyurulmasına sektörün verdiği doğrudan yanıtlardan biri oldu.

Pasifik fonunun bütçesi ve 14 ülkelik kapsamı

RPACA, Cook Adaları ile Palau’nun eş başkanlık ettiği bölgesel çalışma grubunun hazırladığı ve 14 Pasifik ülkesini kapsayan on yıllık bir program. Cook Adaları Başbakanlığı yatırım çerçevesinin büyüklüğünü 1,2 milyar ABD doları olarak duyurdu. Yeşil İklim Fonu’nun FP318 proje kayıtları ise 250 milyon dolarlık GCF hibesi ve 809,3 milyon dolarlık eş finansmanı kaydediyor; toplamı 1 milyar 59,3 milyon dolar. Bu iki rakam farklı kurumların yayımladığı bölgesel program tutarlarıdır; Cook Adaları’ndaki dört havalimanına ayrılmış bir bütçe olarak verilmedi.

GCF’nin finansman tablosunda 250 milyon dolarlık katkı doğrudan hibe niteliğinde. Eş finansman bölümünde iki kredi kalemi 247,2 ve 220 milyon dolar, bir hibe kalemi de 342,1 milyon dolar olarak kaydediliyor. Bölgesel program, ulaştırmanın yanı sıra kıyı ve taşkın koruması, su, enerji ve sağlık altyapısına dönük projeleri finanse etmeyi amaçlıyor.

Fonun değerlendirmesine göre deniz seviyesinin yükselmesi, tropikal siklonların yanı sıra taşkınlar ve kuraklık, Pasifik ada ülkelerinde kıyıya yakın ulaşım ve kamu hizmetleri altyapısını etkiliyor. Programın iki çalışma kolundan biri iklim riski analizleriyle yatırım ve kamu maliyesi planlamasını güçlendirmeyi; diğeri ise bu analizlerle seçilen altyapı projelerini hayata geçirmeyi içeriyor. FP318 tanıtımında 21’e kadar alt proje hazırlanması ve uygulanması hedefleniyor.

Programın katılımcıları Cook Adaları, Fiji, Kiribati, Marshall Adaları, Mikronezya Federal Devletleri, Nauru, Niue, Palau, Papua Yeni Gine, Samoa, Solomon Adaları, Tonga, Tuvalu ve Vanuatu. Yeşil İklim Fonu, bütün bu ülkeler için uzun vadeli dayanıklılık etkisi bekliyor; fonun projeyle dayanıklılığının artmasını beklediği nüfus 3,7 milyon kişi.

Güney Grup’taki havaalanları neden öncelikli?

Cook Adaları havalimanları için yayımlanan resmî teknik envanter, Güney Grup’taki Mangaia, Atiu, Mauke ile Mitiaro pistlerini de içeriyor. Mangaia’daki mevcut pistin inşası 1977’de başlamış; Atiu’da kıyıya yakın yeni mercan pist 1983’te hizmete girmiş. Mauke ve Mitiaro’daki pistler de 1970’lerin sonundan 1980’lerin başına uzanan altyapı çalışmalarına dayanıyor. Bu bilgiler, ülkenin mevcut ada hava ulaşımı ağını gösteren havalimanı envanterinden geliyor.

Güney Grup’taki bağlantılar, turizm yolcularının yanı sıra adalar arası mal ve hizmet taşımacılığı için kullanılıyor. Cook Adaları’nda hava bağlantılarına erişim sorunu daha önce Yeni Zelanda transit vizesi nedeniyle adada kalan bir yolcunun durumunda da gündeme gelmişti. Bu farklı olay, adadan uluslararası bağlantıya ulaşmak için transit güzergâhların önemini ortaya koymuştu.

Hava koşullarının ada ulaşımına etkisi yalnız Güney Pasifik’le sınırlı değil. Eylül ayında Pasifik’te izlenen Karina, Marie ile Lowell fırtınaları sırasında meteoroloji kurumları deniz ve kıyı uyarıları yayımlamıştı. Güney Kore’nin Jeju Adası’nda 4 Eylül’de kuvvetli rüzgâr 84 uçuşu geciktirmişti. Cook Adaları’nın yeni programı ise günlük sefer düzenlemesinden ziyade, hava ulaşımının uzun vadeli iklim koşullarına dayanıklılığını artırmayı hedefleyen altyapı yatırımları üzerine kurulu.

Proje hangi aşamada?

Yeşil İklim Fonu FP318 programını 28 Ekim 2026 tarihli kurul onayıyla kayıtlarına aldı. Cook Adaları havalimanları için hazırlanan ulusal yatırım planı MFEM ve ICI’nin önceliklendirme çalışmalarıyla ilerleyecek. Fonun proje takviminde durum “onaylandı” olarak gösterilirken uygulama aşaması henüz başlamamış durumda. Asya Kalkınma Bankası, programın tam teklifini Ekim 2025’te hazırlamaya başlamıştı; Cook Adaları hükümeti tasarım sırasında 14 ülkenin katıldığı iki bölgesel istişare düzenlendiğini aktardı.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Bolivya’da Cochabamba Havalimanı 57 saat kapanacak: Uçuşlar durduruluyor

Şarika Havalimanı için 2,4 milyar dirhemlik yatırım: Hedef 25 milyon yolcu

Lizbon Havalimanı’nda yanlış kapı hatası: Yolcular yeniden güvenlikten geçti

Napoli’de uçuşlar bir aylığına durdu: Bazı uçuşlar Salerno’ya taşındı