Yunanistan’dan Ankara’nın Mısır teklifine yanıt: Deniz alanları pazarlık konusu değil

Türkiye’nin Mısır’a teklifi, Ankara’nın deniz yetki alanlarında Kahire’ye 15 bin kilometrekareden fazla ek alan sağlayabileceği hesabına karşı Yunanistan’dan yanıt gelmesiyle yeniden gündemde. Millî Savunma Bakanlığının 28 Ekim açıklamasında Mısır’la deniz yetki alanlarının sınırlandırılması için anlaşmaya hazır olunduğu belirtildi. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis ise teklifin ardından deniz sınırlarının uluslararası hukuk temelinde belirlenmesi gerektiğini söyledi.

Gerapetritis, New York’ta Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres ile görüşmesinin ardından ERT muhabirinin Türkiye’nin Mısır’a yaklaşımına ilişkin sorusunu yanıtladı. Yunanistan Dışişleri Bakanlığının 28 Ekim’de yayımladığı özgün açıklamaya göre bakan, deniz yetki alanlarının teklif yarıştırılacak bir alan olmadığını söyledi.

Atina’nın açıklamasıyla aynı gün Yunanistan ve Türkiye dışişleri bakanları Mısırlı mevkidaşları Bedr Abdülati ile ayrı ayrı telefonda görüştü. Kahire’nin iki görüşmeye ilişkin resmî duyuruları, görüşmelerin bölgesel gelişmeler ve istikrar çalışmalarına odaklandığını aktardı..

Türkiye’nin Mısır’a teklifi hangi 15 bin kilometrekare hesabına dayanıyor?

Millî Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk’ün 28 Ekim tarihli haftalık bilgilendirmesinde Ankara, Mısır’la iki ülkenin ortak çıkarları esas alınarak bir deniz yetki anlaşması imzalamaya hazır olduğunu yineledi. Bakanlığın hesabına göre Mısır, Türkiye’yle bir anlaşma yaparsa, Yunanistan’la olası dlv anlaşmaya kıyasla 15 bin kilometrekareden fazla ek deniz yetki alanı elde edebilir.

Açıklama, Libya Temsilciler Meclisinin 20 Ekim’de 2019 tarihli Türkiye–Libya deniz yetki mutabakatını onaylamasından sekiz gün sonra geldi. Ankara bu kararı, kıyı devletlerinin haklarını ve hakkaniyeti esas alan yaklaşımını destekleyen bir gelişme olarak değerlendirdi. Turkish Minute’ın 28 Ekim tarihli haberinde Türkiye’nin yeni Mısır önerisi ile Libya meclisinin kararının diplomatik bağlamı birlikte ele alındı. Yunanistan ise 2019 mutabakatında Girit ve diğer adaların haklarının dikkate alınmadığını savunuyor.

Ağustos 2020’de Yunanistan ile Mısır Doğu Akdeniz’de deniz yetki alanlarının kısmen sınırlandırılmasına ilişkin bir anlaşma imzalamıştı. Taraflar daha sonraki görüşmelerinde bu kısmi sınırlandırmanın doğuya doğru genişletilmesi seçeneğini ele aldı. Ankara ile Atina’nın deniz yetki sınırlandırması hakkındaki farklı tutumları adaların deniz alanları üzerindeki haklarına da uzanıyor.

Atina Türkiye’nin Mısır’a teklifine nasıl karşılık verdi?

Yorgos Gerapetritis, Türkiye’nin Mısır’a teklifi hakkında konuşurken Kahire ile ilişkilerini stratejik ve kardeşçe olarak tanımladı. Bakan, resmî olarak yayımlanan yanıtında deniz yetki alanları belirlenirken uluslararası hukukun esas alınmasını istedi. Ona göre farklı tekliflerin birbirine üstünlük sağlaması üzerinden yürütülecek tartışma, Akdeniz’e kıyısı olan devletlerin yanı sıra küresel ticaret, gıda ve enerji güvenliği üzerinde de sonuçlar doğurabilecek bir ihtilaf alanı yaratabilir.

Bu açıklama, Türkiye’nin 15 bin kilometrekarelik hesabını doğrudan konu alan bir gazeteci sorusu üzerine geldi. Bakan, ülkesinin Kahire ile ortak hukuk anlayışına sahip olduğunu savundu ve Mısır’ın Birleşmiş Milletlerde Yunanistan’la birlikte hareket etmesini örnek gösterdi.

26 Ekim’de Gerapetritis, Yunanistan, Mısır, Kıbrıs Rum Kesimi, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Avrupa Birliği adına Türkiye–Libya deniz yetki mutabakatına karşı Birleşmiş Milletlerde ortak açıklama okumuştu. Metinde 20 Ekim’deki Libya Temsilciler Meclisi kararı eleştirildi. Metin, bildiriyi destekleyen ülkelerin Türkiye–Libya anlaşmasına ilişkin ortak hukuki pozisyonunu içeriyor.

28 Ekim yanıtının diplomatik zemini, Türkiye’nin 2019’da Libya’nın Trablus merkezli yönetimiyle imzaladığı mutabakat ile Mısır’ın 2020’de Yunanistan’la yaptığı kısmi sınırlandırma anlaşmasının birbirinden farklı coğrafi ve hukuki yorumlara dayanması. Deniz yetki alanları konusunda taraflar uluslararası hukuka göndermede bulunsa da hangi kıyıların ve adaların nasıl hesaba katılacağı üzerinde anlaşmazlık bulunuyor.

Mısır dışişleri aynı gün Ankara ve Atina ile ne görüştü?

28 Ekim Çarşamba günü Gerapetritis, Bedr Abdülati ile yeniden telefonda görüştü. Yunanistan’ın AMNA haber ajansının aktardığı dışişleri açıklamasında tarafların stratejik ortaklığı, Doğu Akdeniz’deki güvenlik ve istikrarı, ayrıca Yunanistan’ın BM Güvenlik Konseyi dönem başkanlığı çerçevesindeki konuları değerlendirdiği ifade edildi. Mısır Devlet Enformasyon Servisinin aynı gün yayımladığı görüşme özetinde, iki bakanın bölgesel gerilimi azaltma çabalarını ve uluslararası gündemi ele aldığı anlatıldı. Kahire, görüşmeyi iki ülke arasındaki düzenli siyasi istişareler çerçevesinde duyurdu.

Aynı gün Mısırlı bakan Hakan Fidan ile de telefonda görüştü. Mısır’ın Türkiye görüşmesi açıklaması iki bakanın bölgedeki askerî tırmanma riskini azaltma ve diplomatik eşgüdümü sürdürme üzerinde durduğunu belirtiyor. Açıklamada Türkiye ile Mısır arasındaki ikili istişarelerin, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın da dahil olduğu dörtlü dışişleri mekanizmasıyla birlikte sürdürüldüğü aktarılıyor.

Mısır ile Yunanistan’ın 22 Ekim’de yaptığı önceki telefon görüşmesi ise daha doğrudan Türkiye–Libya mutabakatına odaklanmıştı. Mısır’ın o günkü resmî açıklamasında iki bakanın Libya Temsilciler Meclisinin onay kararını reddettiği ve deniz sınırları konusunda uluslararası hukuk çerçevesinde görüşmeleri sürdürmek istediği kaydedildi.

Doğu Akdeniz’de Türkiye–Libya anlaşması neden gündemde?

2019’daki Türkiye–Libya deniz yetki mutabakatının 20 Ekim 2026’da Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi tarafından kabul edilmesi, bölgedeki diplomatik görüşmeleri hızlandırdı. 20 Ekim’deki Libya meclisi kararının ayrıntıları Libya meclisinin onayına ilişkin kayıtta yer alıyor. Oylamada 2019’daki sınırlandırma mutabakatı kabul edildi. Ankara ile Atina’nın açıklamalarında aynı belgeye ilişkin farklı hukuk yorumları bulunuyor. Hakan Fidan’ın 24 Ekim’de sözünü ettiği dört ülkeli Doğu Akdeniz görüşme yaklaşımı Türkiye, İtalya, Mısır ve Libya’yı kapsayan dört ülkeli toplantı önerisinde yer aldı. Son gelişmede ise Milli Savunma Bakanlığı Mısır’la ikili deniz sınırlandırması anlaşmasına hazır olduğunu yeniden duyurdu.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Libya anlaşmasında Yunanistan’a destek veren 3 Müslüman ülke

Güler’in taviz vermeme sözleri Yunan basınında: SKAI kararlılık mesajını başlığa taşıdı