İsrail’i eleştirdikleri için vizelerini iptal ettiler, mahkeme “Anayasaya aykırı” dedi

ABD’de yabancı öğrencilerin siyasi görüşleri nedeniyle vize kaybetmesi tartışmasında federal mahkemeden yönetimi sınırlayan yeni karar geldi. Stanford Daily Publishing Corporation v. Rubio dosyasında karar veren federal yargıç Noël Wise, Dışişleri Bakanlığı ile İç Güvenlik Bakanlığının yasal siyasi ifadeyi göç yaptırımı için kullanmasının ifade özgürlüğü ve usul güvenceleriyle çatıştığı sonucuna vardı.

Karar, Filistin yanlısı gösterilere katılan, İsrail’in Gazze politikasını eleştiren veya bu konularda yazı yayımlayan yabancı öğrenciler üzerinde 2025’ten beri büyüyen vize iptali ve sınır dışı baskısını hedefliyor. Reuters’ın aktardığına göre mahkeme, göç yasasının ilgili hükümlerinin korunan görüşleri bastırmak için kullanılmasını Anayasa’ya aykırı buldu.

Mahkeme hangi uygulamayı Anayasa’ya aykırı buldu?

Dava, Göçmenlik ve Vatandaşlık Yasası’nın iki ayrı yetkisine dayanıyor. Bunlardan biri Dışişleri Bakanına belirli dış politika gerekçeleriyle yabancıyı sınır dışı edilebilir sayma imkânı veriyor; diğeri vizenin geniş takdir yetkisiyle geri alınmasına izin veriyor. Trump yönetimi bu hükümleri, hükümetin İsrail politikasıyla ters düşen yabancı öğrenciler hakkında kullandı.

Davayı açan FIRE’ın açıklamasına göre mahkeme, söz konusu hükümlerin Birinci Değişiklikle korunan ifadeyi cezalandırmak için uygulanamayacağına hükmetti. Karar ayrıca Stanford Daily’de çalışan F-1 vizeli öğrenci gazetecilerin, yazdıkları haber veya görüş nedeniyle vize kaybetme korkusuyla kendilerini sansürlemelerini davanın somut sonucu olarak ele aldı.

Karar bütün öğrenci vizesi iptallerini durduruyor mu?

Hayır. Karar, F-1 öğrencisinin vizesinin hiçbir koşulda iptal edilemeyeceği anlamına gelmiyor. Statü ihlali, okul kaydının sona ermesi, izinsiz çalışma, güvenlik gerekçeleri veya göç hukukundaki başka nedenler ayrı değerlendirmeye tabi. Mahkemenin çizdiği sınır, ABD’de hukuk tarafından korunan siyasi görüşün tek başına vize iptali veya sınır dışı tehdidi için kullanılmasına yönelik.

Associated Press de kararın, İsrail’i eleştiren ve Filistin yanlısı görüş açıklayan yabancı öğrencilerin sınır dışı edilmesi girişimlerine karşı ifade özgürlüğü ve usul güvencesi getirdiğini yazdı. Yönetimin karara karşı üst mahkemeye gitmesi mümkün; kararın ülke genelindeki nihai hukuk çizgisini tek başına kapattığı söylenemez.

Rümeysa Öztürk ve Mahmoud Khalil dosyaları neden anılıyor?

Mahkeme dosyasında 2025’te tutuklanan veya sınır dışı sürecine alınan öğrenciler yönetimin uygulamasının örnekleri arasında yer aldı. Tufts Üniversitesi öğrencisi Rümeysa Öztürk bir görüş yazısına katkısı nedeniyle vize iptali ve gözaltı süreciyle karşılaşmıştı. Columbia Üniversitesi mezunu Mahmoud Khalil ise Filistin yanlısı kampüs protestolarındaki rolü nedeniyle sınır dışı dosyasına alındı. Bu kişilerin kendi davaları ayrı yargı süreçlerinde ilerliyor.

Stanford Daily davasındaki karar bu bireysel dosyaların tamamını otomatik olarak sonuçlandırmıyor. Bunun yerine hükümetin göç mevzuatını siyasi ifadeyi bastırmak için kullanmasına karşı daha geniş bir anayasal sınır çiziyor. FIRE, kararın aynı hükümlerin kullanıldığı başka davalarda etkili olacağını savunuyor.

ABD’de okuyan Türk öğrenciler için ne değişiyor?

Türkiye’den F-1 veya başka öğrenci statüsüyle ABD’de bulunan kişiler açısından karar, göç statüsünün siyasi görüş nedeniyle otomatik yaptırım aracına dönüşemeyeceğini güçlendiren bir yargı kararı. Buna rağmen okul kaydı, SEVIS yükümlülükleri, çalışma izni ve statü süresi gibi klasik F-1 kuralları aynen devam ediyor. Transit Haber’in ABD öğrenci vizesinde kalış süresi dosyası bu statü şartlarını ayrı olarak inceliyor.

Karar, ABD’nin son dönemdeki diğer vize kısıtlamalarından da ayrılıyor. Örneğin Transit Haber’in 75 ülkelik göçmen vizesi askısına ilişkin mahkeme haberinde tartışma milliyet temelli toplu askıya odaklanmıştı. Buradaki uyuşmazlık ise yasal statüdeki yabancının ABD içinde kullandığı ifade özgürlüğüyle ilgili. Yeni vize gelişmeleri Vize Haberleri sayfasından izlenebilir.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Ders kredisi artık yetmiyor: Yabancı öğrencilerin staj iznini daralttılar

Almanya öğrenci vizesi randevusu bekleyenler dikkat!