Almanya’da velayet reformu tasarısı, 18 Kasım 2026’da Federal Bakanlar Kurulunda kabul edildi. Hükümet, çocukların velayet ve ebeveynleriyle görüşme süreçlerindeki söz hakkını artırmayı, aile içi şiddet vakalarında korumayı güçlendirmeyi ve ayrı yaşayan anne babaların günlük kararlarını daha açık kurallara bağlamayı öneriyor. Düzenleme Mecliste yasalaşma sürecinden geçecek. Federal Hükümetin 18 Kasım tarihli açıklamasına göre tasarı, çocukların yararı ilkesini medeni hukukta daha açık tanımlıyor. Tasarıda aile mahkemelerinin vereceği kararların ölçütleri de açıklanıyor. Çocukların fiziksel ve ruhsal güvenliği ile günlük bakım koşulları önerinin temel ölçütleri arasında.
Velayet reformu 14 yaşındaki çocuklara hangi hakları öneriyor?
Tasarıda, 14 yaşını doldurmuş çocukların anne ve babanın ortak velayeti üstlenmek amacıyla verdiği bazı resmî beyanlara onay vermesi öngörülüyor. Almanca “Sorgeerklärung” adı verilen bu beyanlar, özellikle evli olmayan ebeveynlerin ortak velayet kurmasına ilişkin işlem niteliğinde. Çocuğun katılımı yalnızca mahkeme salonunda görüş bildirmekle sınırlı tutulmuyor.
Legal Tribune Online’ın 18 Kasım tarihli hukuk incelemesi, 14 yaş ve üzerindekilerin belirli velayet ve görüşme anlaşmalarına rıza göstermesi gerektiğini aktarıyor. Ebeveynlerin çocukla görüşme düzenini anlaşmayla belirlediği bazı durumlarda da çocuğun kabulü dikkate alınacak. Tasarı bu yaş grubuna belirli anlaşmaları sona erdirme yönünde ek haklar tanımlıyor.
On dört yaş sınırı, ortak velayet beyanları ve belirli ebeveyn anlaşmaları için öneriliyor. Aile mahkemesi, bir uyuşmazlığı çözerken çocuğun gelişim düzeyini dikkate alacak. Çocuğun görüşü, aile koşullarına ilişkin bilgilerle birlikte incelenecek.
Evli olmayan anne ve babalar için ortak velayet nasıl düzenlenecek?
Bugünkü genel sistemde evli olmayan anne babaların ortak velayeti için beyan vermesi veya mahkemeden karar alması gerekebiliyor.
Federal Hükümet, babalığın anne ve baba tarafından uyumlu biçimde tanınmasının, taraflardan birinin itirazı bulunmadığında ortak velayete de yol açmasını öneriyor. Böylece babalık tanıma işlemi ile velayetin kurulması daha bağlantılı hale gelecek.
Ebeveynlerden biri itiraz ettiğinde, velayet reformu tasarısının öngördüğü süreçte çocuğun korunmasına ilişkin hükümler uygulanacak. Yeni yöntem özellikle evlenmeden birlikte yaşayan veya ayrılmış anne babaların çocuklarına ilişkin resmî karar süreçlerini etkileyecek. Başvurunun hangi usulle yapılacağı, tasarı yasalaştığında kesinleşen metne göre uygulanacak.
Aile içi şiddette çocukla görüşme hakkı nasıl değerlendirilecek?
Aile içi şiddet konusunda velayet reformu tasarısı, çocuğun bir ebeveynin diğerine uyguladığı şiddete tanık olduğu olaylara ilişkin hükümler getiriyor. Hükümet, çocuk yararının yalnızca çocuğa doğrudan yönelen şiddetten korunmayı değil, ev içinde yaşanan şiddete tanık olmanın etkilerinden korunmayı da içermesini istiyor.
Aile mahkemesi, eşe veya eski partnere uygulanan şiddeti inceleyerek şiddet uygulayan ebeveynin çocukla görüşmesini yasaklayabilecek. Normalde çocuğun her iki ebeveyniyle görüşmesinin yararlı olduğu yönündeki yasal karine, belgelenmiş aile içi şiddet durumlarında uygulanmayacak. Kararda çocuğun güvenliği ile aile ortamındaki risklerin somut olarak incelenmesi öngörülüyor.
Frauenhauskoordinierung adlı kadın sığınma evleri koordinasyon ağı, 19 Kasım’da yayımladığı değerlendirmede şiddetin velayet ve görüşme hükümlerinde açık biçimde yer almasını olumlu buldu. Kuruluş, çocukların katılım haklarının özellikle 14 yaş altındaki grupta daha da güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor. Bu, sivil toplum kuruluşunun yasa tasarısına ilişkin görüşü.
Çocukların kardeşleri ve büyükanne-büyükbabalarıyla görüşme hakkı
Tasarı, çocukların büyükanne ve büyükbabalarıyla, kardeşleriyle veya yakın bağ kurdukları başka kişilerle temasını kendi hakları olarak daha açık düzenlemeyi amaçlıyor. Ölçüt, çocukla temasın çocuğun yararına olması. Böylece görüşme hakkının değerlendirilmesinde yetişkinlerin taleplerinin yanında çocuğun ilişkilerini sürdürme menfaati de açık bir hukuki dayanak kazanacak. Ayrı yaşayan ailelerde çocukların kardeşlerinden veya geniş aile üyelerinden farklı şehirlerde bulunması bu düzenlemenin uygulanabileceği durumlardan biri. Yetkili mahkeme, çocuğun yakınlarıyla kurduğu bağı ve görüşmenin koşullarını inceleyecek. Düzenlemenin ayrıntılı uygulaması nihai yasa hükümlerine dayanacak.
Ayrı yaşayan ebeveynler günlük kararları nasıl alabilecek?
Ortak velayet sahibi ebeveynlerin çocuklarını dönüşümlü olarak yanlarında tuttuğu ailelerde, velayet reformu günlük konulara ilişkin karar yetkisini daha açık tanımlıyor. Tasarıya göre ebeveyn, çocuk kendi bakımında bulunduğu sırada günlük yaşamla ilgili kararları tek başına verebilecek; bunun için diğer ebeveynin bakım süresini önemli ölçüde etkilememesi gerekecek.
Hastalık nedeniyle evde kalmak ve olağan günlük faaliyetlere karar vermek bu ayrımın örnekleri arasında. Okul seçimi gibi çocuğun yaşamını uzun süre etkileyen temel kararlar ise farklı değerlendirmelere tabi. Hükümet ayrıca ebeveynlerin çocuk bakımını birlikte yürütmek üzere anlaşma yapabilmesini düzenlemeyi hedefliyor.
Almanya’da yaşayan Türk aileler hangi kayıtlara bakmalı?
Almanya’da ayrı yaşayan ve çocuk hakkında velayet ya da görüşme işlemi bulunan Türk aileleri, mahkeme kararında belirtilen bakım ve görüşme düzenini esas alıyor. Türkiye’de yapılacak aile nüfusu işlemleri ise kendi resmî kayıt süreçleriyle yürütülüyor. Yurt dışında verilen boşanma kararları için Türkiye’de evlilik ve boşanmanın tescili rehberinde başvuru kanalları, kayıt süreleri ve işlem ayrıntıları bulunuyor.
Türkiye’deki nüfus kaydı, ailelerin ayrıca yürütmesi gereken bir işlemdir. Almanya’da doğan Türk çocuklarının tescili için hazırlanan yurt dışında doğan çocuğun vatandaşlığı ve doğum kaydı rehberi, konsoloslukta doğum kaydı için gereken işlemleri sıralıyor. Ailelerin Alman makamlarında sunduğu belgelerin niteliği ile Türkiye’deki kayıt işlemleri, başvurulan kurumun usulüne göre ele alınıyor.
Ekonomik yükü üstlenen ebeveynler için Almanya’daki Kindergeld ve Kinderzuschlag koşulları da ayrı bir gündem oluşturuyor. Mevcut çocuk yardımı için hangi ebeveynin ödeme alacağı ve ailedeki gelir koşulları, ilgili yardım kurumunun belirlediği ölçütlere bağlı. Velayet reformu tasarısı ise çocukla ilgili karar yetkisi ve aile ilişkilerini düzenliyor.
Yasa tasarısı bundan sonra hangi aşamalardan geçecek?
Bakanlar Kurulunun 18 Kasım 2026’da kabul ettiği velayet reformu metni bir yasa tasarısı. Tasarının Federal Mecliste görüşülmesi, yasama sürecindeki değişikliklerin değerlendirilmesi ve nihai metnin yürürlüğe girmesi sonraki aşamalar. Açıklamalarda bu yeni hükümlerin tamamı için kesin bir uygulama tarihi belirtilmedi.
Kaynaklar
- Almanya Federal Hükümeti — 18 Kasım 2026: Kindschaftsrecht reformuna ilişkin Bakanlar Kurulu kararı
- Almanya Federal Hükümeti — 18 Kasım 2026: Hükümet basın toplantısında velayet tasarısı açıklamaları
- Almanya Federal Aile Portalı — Ortak velayet ve görüşme hakkına ilişkin yürürlükteki işlem rehberi
- Legal Tribune Online — 18 Kasım 2026: Evli olmayan ebeveynler, 14 yaş onayı ve görüşme haklarına ilişkin hukuk incelemesi
- Beck Aktuell — 18 Kasım 2026: Çocukların yakınlarıyla görüşmesi ve günlük velayet kararlarına ilişkin değerlendirme
- Tagesschau — 18 Kasım 2026: Velayet ve görüşme hukuku tasarısı
- Frauenhauskoordinierung — 19 Kasım 2026: Şiddetten korunma ve çocuk haklarına ilişkin görüş
