Türkiye kayıtlarında yurt dışında evlilik ve boşanma tescili için farklı işlemler uygulanıyor. Yabancı makam önünde yapılan evlilik için 30 günlük bildirim kuralı var; yabancı ülke boşanma kararı ise 5490 sayılı Kanun’un 27/A maddesindeki şartlarla nüfus kütüğüne tescil ediliyor. Yabancı ülkede değiştirilen ad veya soyadın Türk nüfus kaydındaki asıl haneyi değiştirmesi içinse kural olarak Türkiye’den mahkeme kararı gerekiyor. T.C. Dışişleri Bakanlığının Konsolosluk İşlemleri portalı, yurt dışındaki evlilik kaydını, boşanma tescilini ve isim değişikliğini ayrı işlemler olarak sıralıyor. Portal, evlilik bildiriminde evlenme belgesinin dış temsilciliğe sunulmasını; boşanma kararında tarafların aynı anda veya belirli şartlarla ayrı zamanlarda başvurabilmesini; yabancı vatandaşlık kazanılırken yapılan isim değişikliğinin ise nüfus kaydına açıklama olarak işlenebileceğini belirtiyor.
Yurt dışında evlilik ve boşanma tescili hangi sırayla yapılır?
Önce gerçekleşen nüfus olayı belirleniyor. Evlilikte yabancı yetkili makamın düzenlediği evlenme belgesi Türkiye kaydının dayanağı oluyor. Boşanmada yabancı adlî veya idarî makamın kesinleşmiş kararı esas alınıyor. İsim veya soyadı değişikliği evlilikten, boşanmadan ya da yabancı vatandaşlık kazanımından kaynaklanmışsa değişikliğin Türk kayıtlarında hangi hukuki yolla görüneceği ayrıca belirleniyor. Yurt dışında evlilik ve boşanma tescili için kullanılacak dayanak belge, nüfus olayına göre değişiyor. Yurt dışında yaşayan Türklerin hangi işlemi şahsen, posta yoluyla veya randevuyla yapabildiğini Transit Haber’in konsolosluk hizmetleri rehberi işlem türlerine göre ayırıyor.
Yabancı ülkede yapılan evlilik Türkiye’ye ne zaman bildirilir?
5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 24. maddesi, yabancı yetkili makam önünde yapılan evliliğin Türk Medenî Kanunu hükümlerine uygun olması ve geçersizlik sebebi bulunmaması halinde Türkiye bakımından geçerli olduğunu düzenliyor. Aynı maddeye göre bu evlilik, yabancı makamın verdiği belgeyle en geç 30 gün içinde evliliğin yapıldığı yerdeki Türk dış temsilciliğine bildiriliyor. Bildirimi alan temsilcilik evlenme bildirimini düzenleyip aile kütüğüne tescil sürecini yürütüyor.
Evliliğin gerçekleştiği yerde Türk dış temsilciliği bulunmaması veya temsilciliğe bildirim yapılamaması halinde Kanun, usulüne uygun biçimde onaylanmış ve Türkçeye çevrilmiş evlenme belgesiyle Türkiye’deki nüfus müdürlüğüne başvuru yolunu da tanımlıyor. Dışişleri portalı, başka bir ülkedeki temsilciliğe yapılacak başvuruda evliliğin gerçekleştiği ülkenin çok dilli nüfus kayıt örneklerine ilişkin uluslararası sözleşmeye taraf olup olmamasına göre belge akışının değişebileceğini bildiriyor. Belge formatı ve tasdik şekli, başvuru yapılacak temsilciliğin güncel listesine göre hazırlanıyor.
Yurt dışında evlilik ve boşanma tescili açısından evlilik dosyasındaki temel ayrım, nikâhın yapıldığı yabancı ülkede geçerli olması ile Türkiye aile kütüğüne kaydedilmesinin farklı adımlar olması. Evlilik kaydı işlendiğinde medeni hal ve evlilikten kaynaklanan soyadı değişikliği de Türkiye kayıtlarına yansıyor. Dışişleri, evlilik nedeniyle kimlik bilgileri değişen kişinin önce evlilik tescilini tamamlamasını, ardından kimlik kartını ve gerekiyorsa pasaportunu yenilemesini öngören işlem sırasını yayımlıyor.
Yabancı ülkede verilen boşanma kararı Türkiye’de nasıl tescil edilir?
Boşanma için idari tescil yolu 5490 sayılı Kanun’un 27/A maddesinde düzenleniyor. Yabancı ülkenin yetkili adlî veya idarî makamınca verilen kararın usulen kesinleşmiş olması ve Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması gerekiyor. Şartlar karşılandığında başvuru, kararın verildiği ülkedeki Türk dış temsilciliğine veya Türkiye’de Bakanlığın belirlediği nüfus müdürlüğüne yapılabiliyor. İdari tescil talebi şartlar sağlanmadığı için reddedilirse yabancı kararın Türkiye’de tanınması 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun çerçevesinde yargı yoluna taşınabiliyor.
Nant Başkonsolosluğunun 5 Mart 2026 tarihli bilgi notu, tarafların başvuru makamında aynı anda hazır bulunmasının zorunlu olmadığını yazıyor. Taraflar başvuruyu birlikte yapabileceği gibi ayrı zamanlarda da yapabiliyor; ayrı müracaatlarda iki başvuru arasındaki süre 90 günü geçemiyor ve başvurular aynı makama yöneltiliyor. Taraflardan birinin ölmüş veya yabancı olması halinde Kanunun ve uygulama kurallarının izin verdiği durumlarda Türk vatandaşı olan diğer tarafın ya da vekilinin tek başına başvurusu değerlendirilebiliyor.
HS Hukuk Ofisinin 16 Ekim 2026 tarihli incelemesi, yabancı boşanma kararından sonra Türkiye nüfus kaydı için 27/A kapsamındaki idari tescil şartlarının ayrıca değerlendirilmesini öneriyor. Velayet, nafaka, mal rejimi veya tazminat gibi kararın icra edilmesini gerektiren yan hükümler varsa bunlar boşanmanın nüfus kütüğüne tescilinden farklı hukuki işlemlere konu olabiliyor.
İsim veya soyadı yabancı ülkede değiştiyse Türkiye kaydı nasıl güncellenir?
Ad ve soyadı değişikliği, yurt dışında evlilik ve boşanma tescili sürecinden farklı bir nüfus kaydı yolu izliyor. Dışişleri Bakanlığı, yabancı ülke vatandaşlığı kazanılırken aynı anda yapılan isim değişikliğinin Türk nüfus kayıtlarına bildirilmesi gerektiğini; yabancı makamın verdiği “name change” belgesinin çok vatandaşlık başvurusunda sunulması halinde bu bilginin nüfus kaydının açıklama bölümüne işlenebildiğini belirtiyor. Türk nüfus kütüğündeki adın veya soyadın kendisinin değiştirilmesi için ise Türkiye’den mahkeme kararı gerekiyor.
Dışişleri portalındaki genel nüfus açıklaması da 24 Aralık 2022 sonrasında ad veya soyadı değişikliği isteyen vatandaşların mahkeme kararıyla işlem yaptırdığını bildiriyor. Nüfus kütüğündeki maddi yazım hataları başka bir düzeltme yoluna girebiliyor; yabancı ülkede kullanılan farklı adın Türkiye’deki resmî adı değiştirmesi ise aynı işlem sayılmıyor. Yabancı vatandaşlık kazanımıyla birlikte isim değişikliği yaşayanlar için Transit Haber’in çifte vatandaşlık rehberi, Türkiye tarafındaki çok vatandaşlık bildirimini ayrı bölümde ele alıyor.
Evlilik veya boşanma sonrası belge uyumu nasıl sağlanır?
Medeni hal değişikliği nüfus kütüğüne işlendiğinde kimlik ve seyahat belgelerindeki bilgiler de yeni kayıtla uyumlu hale getiriliyor. Evlilik nedeniyle soyadı değişen kişinin mevcut kimlik kartı ve pasaportu eski bilgileri taşıyorsa yeni belge başvurusu gündeme geliyor. Boşanma tescilinde ise kararın kesinleşme şerhi, tasdik veya apostil ihtiyacı, Türkçe tercüme ve vekâletname gibi belgeler dosyanın özelliklerine göre hazırlanıyor. Başvuru öncesinde dış temsilciliğin güncel evrak listesi ile kararın verildiği ülkeye özgü belge kuralları birlikte karşılaştırılıyor. Belge hazırlığında yurt dışında evlilik ve boşanma tescili için kullanılan evrakın hangi nüfus olayını kanıtladığı açıkça eşleştiriliyor.
Aile kayıtlarında çocukların doğum tescili de medeni hal kayıtlarıyla bağlantılı olabiliyor. Türk anne veya babanın yurt dışında doğan çocuğunda soy bağı ve ebeveynlerin medeni hali doğum kaydını etkileyebiliyor. Transit Haber’in doğumla vatandaşlık rehberi farklı ülkelerde doğum yeri ile ebeveyn statüsünün nasıl kullanıldığını karşılaştırıyor. Türkiye tarafındaki doğum tescilinde ise ebeveynlerin nüfus kayıtları ve doğum belgesi ayrıca eşleştiriliyor.
Başvuru öncesinde hangi işlem yolunu seçmek gerekir?
- Yabancı ülkede yeni evlilik yapıldıysa evlenme belgesi hazırlanır ve 30 günlük bildirim süresi içinde görevli Türk dış temsilciliğine başvuru planlanır.
- Yabancı boşanma kararı kesinleştiyse 27/A şartları, kararın kesinleşme belgesi ve tarafların başvuru biçimi kontrol edilir; ayrı başvurulacaksa 90 günlük aralık aynı başvuru makamı için hesaplanır.
- Ad veya soyadı yabancı vatandaşlık kazanımı sırasında değiştiyse yabancı isim değişikliği belgesi çok vatandaşlık kaydında açıklama için sunulur; Türk nüfus kütüğündeki adı değiştirme talebinde mahkeme yolu izlenir.
- Medeni hal veya kimlik bilgisi Türkiye kaydına işlendiğinde kimlik kartı, pasaport ve aile kayıtlarının yeni bilgilerle uyumu kontrol edilir.
Yurt dışında evlilik ve boşanma tescili için tek bir ortak belge listesi yerine olayın türüne göre ayrı dosya hazırlanıyor. Evlilikte 30 günlük bildirim, boşanmada kesinleşmiş yabancı karar ve 27/A tescili, isim değişikliğinde ise açıklama kaydı ile mahkeme yolunun ayrılması işlemin temel çerçevesini oluşturuyor. Başvurunun yapılacağı temsilcilik, kararın verildiği ülke ve belgenin tasdik biçimi dosyadaki son belge listesini belirliyor.
Kaynaklar
- T.C. Dışişleri Bakanlığı Konsolosluk İşlemleri — Evlilik, boşanma ve nüfus işlemleri SSS
- Türkiye Büyük Millet Meclisi — 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu — Madde 24 ve 27/A
- T.C. Nant Başkonsolosluğu — Boşanma, Tanıma ve Tenfiz İşlemleri — 5 Mart 2026
- HS Hukuk Ofisi — Yurt Dışında Boşandım, Türkiye’de de Boşanmış Sayılır mıyım? — 16 Ekim 2026