Yurt dışı borçlanma, yurt dışında çalışmış bir Türk vatandaşı için belirli yabancı ülke sürelerini prim ödeyerek Türkiye’de geçmiş hizmete dönüştüren SGK yoludur. Sosyal Güvenlik Kurumunun güncel yurt dışı borçlanması sayfası, başvuru anında kesin dönüş şartı aramıyor. Emekli aylığı aşamasında ise ayrı koşullar devreye giriyor. Bu ayrım, yurt dışında yaşamaya devam eden bir kişinin borçlanma dosyasını hangi tarihte açabileceğini ve aylık başvurusunu ne zaman yapabileceğini belirliyor.
Yurt dışı borçlanma kimler için mümkün?
Başvuru hakkı Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izniyle vatandaşlığını kaybedenleri kapsıyor; şartları bulunan yabancı ülke süreleri için borçlanma isteyebiliyor. Çifte vatandaşlar da diğer şartları sağladıklarında yurt dışı sürelerini borçlanabiliyor. Hak sahiplerinin vefat eden sigortalı adına başvurusunda ise hak sahibinin talep tarihinde Türk vatandaşı olması gerekiyor. Borçlanılacak dönemin niteliği ve vatandaşlık tarihleri dosyada ayrıca kontrol ediliyor.
2026 tarihli SGK yurt dışındaki vatandaşlar rehberi üç temel süre grubunu ayırıyor: sigortalılık süreleri, sigortalılık dönemleri arasında veya sonunda her defasında bir yıla kadar işsizlik süreleri ve kadınların sigortalı çalışmaları dışında yurt dışında ikamet ettikleri ev kadınlığı süreleri. Sürenin belgeyle gösterilmesi ve yazılı talep zorunlu. 18 yaşından önceki dönemler ile Türkiye’de malullük, yaşlılık veya ölüm sigortaları kapsamında prim ödenen sürelerle çakışan yabancı ülke günleri borçlanma hesabına girmiyor.
Hangi süreler borçlanılabiliyor?
Çalışma kaydı bulunan kişi, ilgili ülkenin sosyal güvenlik kurumundan hizmet belgesi veya SGK’nın kabul ettiği temsilcilik belgesiyle süreyi kanıtlıyor. Sosyal güvenlik sözleşmesi bulunmayan ülkelerde Türk büyükelçiliği, başkonsolosluğu, çalışma ve sosyal güvenlik müşavirliği ya da ataşeliğince düzenlenen hizmet belgesi kullanılıyor. Ev kadınlığı ve bazı işsizlik dönemlerinde giriş-çıkış kayıtları da incelemeye katılıyor. SGK, kişinin uygun sürelerin tamamını, belirlediği bir bölümü veya aylık bağlanmasına yetecek kadar günü talep etmesine izin veriyor. Kısmi borçlanma yapan kişi kalan uygun süreleri daha sonra yeni bir başvuruyla tekrar isteyebiliyor. Kişisel emeklilik hesabında önce Türkiye’deki mevcut prim günleri, sigorta başlangıç tarihi ve yabancı ülkede belgelenebilen dönemler birlikte çıkarılıyor.
Borçlanılan günler neden 4/b kapsamında sayılıyor?
1 Ağustos 2019 ve sonrasında yapılan yurt dışı borçlanma başvurularında borçlandırılan süreler, kişinin talep tarihindeki önceki sigortalılık statüsüne bakılmadan 5510 sayılı Kanunun 4/1-(b) bendi kapsamında geçmiş hizmet sayılıyor. SGK bu statüyü Bağ-Kur olarak adlandırıyor. Emeklilik koşullarının hangi yaş ve prim gününe göre tamamlanacağı kişisel hizmet dökümündeki başlangıç, toplam gün ve uygulanacak mevzuatla birlikte hesaplanıyor.
Statü kuralı 1 Ağustos 2019 ve sonrasında yapılan yeni yurt dışı borçlanma taleplerine uygulanıyor.
Türkiye’de sigortalılığı bulunan kişinin, Türkiye’deki ilk sigorta başlangıcından önceki yabancı süreleri borçlandırılmışsa başlangıç tarihi borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülebiliyor. Türkiye’de daha önce sosyal güvenlik hizmeti olmayanlarda ise SGK’nın 2026 rehberi, başlangıç tarihini borcun tamamen ödendiği tarihten borçlanılan gün kadar geriye giderek belirliyor. Aynı kişinin birden fazla borçlanma yapması halinde toplam süre ve son ödeme tarihi hesaba katılıyor.
Kesin dönüş şartı hangi aşamada aranıyor?
Aylık aşamasına ilişkin SGK yurt dışı aylık işlemleri açıklamasında kesin dönüş, kişinin yabancı ülkeden bir daha çıkmamak üzere Türkiye’ye yerleşmesi şeklinde tanımlanmıyor. Aylık talep edildiği sırada kısa süreli çalışmaya tabi işler dışındaki yurt dışı çalışmalarının sona ermiş olması ve yaşanılan ülkeden ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alınmaması aranıyor. Borçlanma talebi ise yurt dışında çalışma sürerken de yapılabiliyor.
Borçlanan sürelerle yaşlılık veya emekli aylığı istenirken borçtan aylık bağlanmasına yetecek kısmın ödenmiş olması, Türkiye sosyal güvenlik mevzuatındaki aylık koşullarının tamamlanması ve SGK’ya yazılı tahsis başvurusu yapılması gerekiyor. Yurt dışında ikamet ederek aylık isteyenlerden kesin dönüş koşulunun kontrolü için başvuru tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş hizmet belgesi de istenebiliyor.
Sosyal güvenlik sözleşmesi ile borçlanma aynı dosya mı?
Türkiye’nin başka ülkelerle yaptığı sosyal güvenlik sözleşmeleri, yurt dışı borçlanma sisteminden farklı bir işlem hattı kuruyor. Sözleşmeli ülkelerde aynı döneme rastlamayan Türkiye ve yabancı ülke sigortalılık süreleri, hak kazanma hesabında birleştirilebiliyor; her ülke kendi mevzuatına göre kendi aylık payını hesaplıyor. Transit Haber’in Avrupa’da Türklerin emeklilik hakları karşılaştırması, Almanya, Fransa, Hollanda, Belçika, Avusturya ve İsviçre’de bu süre birleştirme yöntemini ülke kurumları üzerinden karşılaştırıyor.
Aynı ayrım başka sözleşmeli ülkelerde de görülüyor. Danimarka çalışma ve emeklilik rehberinde Türkiye günlerinin hak kazanma hesabındaki rolü; Norveç Türk toplumu rehberinde ise iki ülke arasında hangi sosyal güvenlik mevzuatının uygulanacağı ayrı başlıklarda ele alınıyor. Borçlanmada kişi Türkiye’ye prim ödeyerek yabancı dönemleri Türk hizmetine çevirirken, sözleşme dosyasında kurumlar mevcut sigortalılık sürelerini sözleşme hükümleriyle koordine ediyor.
Başvuru hangi yoldan yapılabiliyor?
SGK’nın başvuru usulü açıklamasına göre Yurt Dışı Süreleri Borçlanma Talep Dilekçesi imzalanarak ilgili SGK birimine doğrudan verilebiliyor veya posta yoluyla gönderilebiliyor. Yurtdışı Borçlanma Belgesi Sistemi’nde borçlanmaya esas belgeler mevcutsa e-Devlet üzerinden de işlem yapılabiliyor. Başvurunun hangi SGİM veya SGM’ye yapılacağı kişinin 4/b faaliyetinin devam edip etmediğine ve MERNİS adresine göre belirleniyor.
Bağımsız bir hukuk kaynağı olan GEMS Schindhelm’in yurt dışı borçlanması rehberi de vatandaşlık, uygun süre, belgelendirme ve yazılı talep şartlarını; kısmi gün seçimini ve 2026 ödeme çerçevesini SGK kurallarıyla aynı yönde aktarıyor. Kişisel dosyada yabancı ülke hizmet belgesindeki başlangıç ve bitiş tarihleri ile Türkiye hizmet dökümündeki kayıtların eşleştirilmesi, borçlanılacak gerçek gün sayısının belirlenmesinden önce yapılıyor.
Türkiye’den emeklilik hesabında hangi bilgiler birlikte kullanılıyor?
Emeklilik hesabı dört veriyle başlıyor: Türkiye’deki ilk sigortalılık tarihi, toplam Türkiye prim günü, borçlanılabilecek yabancı ülke süresi ve doğum tarihi. Buna 2019 sonrası 4/b statüsü ile varsa ikili sosyal güvenlik sözleşmesi ekleniyor. Yurt dışı borçlanma yapan herkes için tek bir yaş veya tek bir gün şartı bulunmadığından SGK hizmet dökümü üzerindeki kişisel dönemler esas alınıyor.
Aylık talebi planlanan tarihe yaklaşıldığında yabancı ülkedeki çalışma durumu, ikamete dayalı ödenekler ve güncel hizmet belgesi de dosyaya giriyor. Böylece borçlanma başvurusu, ödeme, sigorta başlangıcının tespiti ve emekli aylığı talebi birbirinden ayrı aşamalar halinde izlenebiliyor.