Husiler kıyıda alan kaybetti, Kızıldeniz’de gemi tehdidi sürüyor: İki yeni analiz

Kızıldeniz Husi tehdidi, Yemen’deki son karşı taarruzun ardından yeniden tartışılıyor. CSIS araştırmacısı Allison Minor’un 15 Ekim tarihli incelemesi Suudi Arabistan’ın uzun süreli bir savaşa yeniden sürüklenebileceği riskini ele alırken, Lowy Institute’un 16 Ekim analizinde Husilerin kıyı kesimindeki kayıplarına rağmen ticari gemilere füze ve insansız hava araçlarıyla saldırabilme kapasitesi ele alınıyor. İki çalışma, aynı çatışmanın kara cephesi ile denizdeki etkilerini ayrı başlıklarda anlatıyor.

Son günlerde Yemen hükümetini destekleyen güçlerin Babülmendep Boğazı çevresinde yeniden kontrol sağladığı bildirildi. Ancak deniz taşımacılığını tehdit eden silahların menzili kıyıdaki bir kentin veya limanın doğrudan kontrolünden daha geniş. Yeni gelişmenin ağırlığı, kıyıdaki askerî hareketlerle ticari gemilerin maruz kaldığı riske kayıyor.

Kızıldeniz Husi tehdidi kıyıdaki kayıplara rağmen neden sürüyor?

Lowy Institute araştırmacısı Isel van Zyl, Yemen hükümetine bağlı birliklerin Ekim ayı başındaki karşı harekâtla El Moha limanını ve Babülmendep çevresindeki bazı alanları geri aldığını yazıyor. Van Zyl’e göre Husiler, kuzeydeki Hudeyde limanını ellerinde tutarken gemisavar füzeleri ve insansız hava araçlarını boğazı doğrudan gören bir noktadan ateşlemek zorunda bulunmuyor. Gemi işletmecileri, tek bir limandaki kontrol değişikliği yerine çok daha geniş bir sahadaki tehditleri izliyor.

Araştırmacı ayrıca Kızıldeniz’den geçiş kararında yalnız saldırının meydana gelmesine bakılmadığını belirtiyor. Gemilere yönelik birkaç saldırı, nakliye şirketlerinin rotalarını değiştirebilir; sigorta maliyetleri de artabilir. Gemilerin Ümit Burnu üzerinden daha uzun seferlere yönelmesi hâlinde taşıma süresi uzayabilir ve yakıt tüketimi artabilir. Bunlar Lowy analizindeki risk senaryoları; belirli bir tarih için bütün armatörlerin aynı kararı aldığına ilişkin toplu veri olarak sunulmuyor.

Suudi Arabistan neden yeniden uzun bir Yemen savaşından endişe ediyor?

Washington merkezli CSIS’ten Allison Minor, 10 Ekim’de Riyad Havalimanı’na düzenlenen saldırının ardından Suudi Arabistan’ın askerî tepki seçeneklerini değerlendiriyor. Minor, Yemen’de önceki yıllarda uygulanan yoğun hava saldırılarının Husilerin askerî kabiliyetlerini kalıcı biçimde sona erdiremediğini savunuyor. Araştırmacıya göre Suudi destekli Yemen hükümeti içindeki siyasi ve askerî ayrılıklar da geniş kapsamlı bir kara harekâtının başarısını zorlaştırıyor.

Minor’un incelediği “Yemen Dawn” harekâtı 5 Ekim’de duyuruldu. CSIS değerlendirmesinde hükümete bağlı güçlerin Babülmendep ağzı çevresinde ilerleme kaydederken Taiz hattında kayıplar yaşadığı, birlikler arasındaki komuta ve siyasi hedef ayrılıklarının sürdüğü yazıyor. Birliklerin yerel çıkarları ile merkezi yönetimin hedeflerinin örtüşmemesi, Suudi Arabistan’ın destek verdiği cephede uzun süreli koordinasyon sorunu yaratabiliyor.

Kızıldeniz Husi tehdidi bağlamında cSIS analizi, Riyad’ın karşısında müzakereyle geçici bir duraklama aramak veya düşük yoğunluklu çatışmayı sürdürmek gibi zor seçenekler bulunduğunu öne sürüyor. Minor, 2022 ateşkesinin sağladığı sürenin Yemen hükümetinin siyasi bütünlüğünü ve kurumlarını güçlendirmek için yeterince kullanılmadığı görüşünde. Bu öneri, Suudi Arabistan yönetiminin açıkladığı yeni bir müzakere kararı olarak değerlendirilmemeli; araştırmacının politika tavsiyesi niteliği taşıyor.

Deniz güvenliği açısından resmî kayıtlar ne söylüyor?

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), 12 Ağustos 2026 tarihli açıklamasında Yemen’de El Moha açıklarında TIHAMAH adlı yük gemisinin bir mühimmatla vurulması sonucu denizci ölümleri yaşandığını bildirdi. Kuruluş, armatörlere bölgeden geçiş öncesinde risk değerlendirmesi yapılması çağrısında bulundu. Bu resmî kayıt, denizdeki güvenlik sorununun Ekim analizlerinden önce de somut can kayıplarına neden olduğunu ortaya koyuyor.

IMO’nun Kızıldeniz izleme sayfasında ticaret gemilerine yönelik Husi saldırılarının Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararı uyarınca aylık raporlandığı yazıyor. Deniz güvenliğindeki mevcut riskin değerlendirilmesi için hem doğrulanmış olay kayıtlarının hem de uzmanların olası gelişmelere dair tahminlerinin ayrı izlenmesi gerekiyor. Lowy’nin yeni araştırması bu kayıtların ötesinde Somali kıyılarındaki korsanlık ve silahlı örgüt ağlarıyla bağlantılara da odaklanıyor.

Somali açıklarındaki korsanlık bağlantısı nasıl değerlendiriliyor?

Van Zyl, Aden Körfezi’nin karşı kıyısındaki Cibuti ile Eritre’nin ve Somaliland’ın güvenlik denklemindeki yerini ele alıyor. Somali’deki Eş Şebab örgütüyle Husi ağları arasında silah ve eğitim üzerinden kurulduğu öne sürülen kaçakçılık ilişkisi bulunduğuna yönelik raporlara atıf yapıyor. Korsan gruplarına Husi desteği sağlandığı iddialarının bir bölümünü ise doğrulanmamış haberler olarak aktarıyor. Van Zyl, korsanlarla kurulduğu öne sürülen bağlara ilişkin teyit seviyesini ayrıca aktarıyor.

Kızıldeniz Husi tehdidi ile ilgili olarak denizcilik bakımından risk, birbirine yakın iki alanda ortaya çıkıyor: Babülmendep çevresindeki füze tehdidi; Aden Körfezi açıklarında da gemi kaçırma vakaları. Lowy makalesi Avustralya’nın yakıt ithalatına bu güzergâhların etkisini özellikle inceliyor. Türkiye açısından ise Kızıldeniz ve Süveyş Kanalı bağlantısında çalışan ithalatçı ve ihracatçıların yanı sıra taşımacılık şirketlerinin rota maliyetleri üzerinden bir takip konusu oluşuyor.

Türkiye’nin ortak bildirisinin iki analizle bağlantısı

Kızıldeniz Husi tehdidi hakkında türkiye ve Pakistan’ın yanı sıra Mısır ile Suudi Arabistan’ın 11 Ekim’de yayımladığı R4 ortak bildirisi, Riyad Havalimanı’na yönelik saldırıları kınamıştı. Bu açıklama, Suudi Arabistan’a verilen diplomatik desteğin kapsamını ortaya koyuyor. İki yeni düşünce kuruluşu analiziyse Türkiye’nin askerî katılımına ilişkin bir karar incelemiyor; odakları Suudi Arabistan’ın Yemen stratejisi ile deniz ulaştırmasına yönelik tehditler.

Yemen’in iç cephesindeki durum, Transit Haber’in 14 Ekim tarihli Taiz kuşatması haberinde insani yardıma erişim üzerinden aktarılmıştı. CSIS’in yeni araştırması Taiz çevresini hükümet yanlısı kuvvetlerin harekât kapasitesini açıklamak için ele alıyor. Lowy Institute ise aynı çatışmanın Yemen kıyı şeridi, Aden Körfezi ve uluslararası deniz taşımacılığı üzerindeki etkilerini inceliyor.

Deniz taşımacılığında bundan sonra hangi veriler izlenecek?

Bir sonraki dönemde Babülmendep çevresindeki doğrulanmış gemi saldırıları, kıyıdaki kontrol değişiklikleri, sigorta primi açıklamaları ve gemilerin seçtiği rotalar belirleyici veriler olacak. IMO ve gemicilik kuruluşlarının olay kayıtları, siyasal değerlendirmeleri somut gelişmelerle karşılaştırmak için kullanılabilir. Suudi Arabistan ile Husiler arasında ateşkes veya yeni askerî harekât kararı açıklanırsa ayrı bir gelişme olarak ele alınması gerekecek.

CSIS ve Lowy Institute’un 15–16 Ekim’de yayımladığı görüşler, savaşın farklı ölçeklerini birlikte okumaya imkân veriyor: Yemen’de kontrol edilen alan değişirken denizden yapılan saldırıların teknik menzili ve ekonomik etkisi aynı hızda değişmeyebilir. Kızıldeniz Husi tehdidi hakkındaki bu değerlendirmelerin doğruluğu, gelecek haftalarda sahadan gelecek güvenilir operasyon ve sevkiyat verileriyle sınanabilecek.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Suudi Arabistan’dan Husilere uyarı: Mekke ve Medine de kabinenin gündeminde

Husiler Taiz’in ikmal yollarını kesti: 600 bin kişiye gıda yardımı ulaşmıyor

Trump Türkiye’yi Husilerle savaştırmak mı istiyor? Açıklamaları olay yarattı

İsrailli uzman Körfez ordularının gücünü sorguladı