Netanyahu ile Ben-Gvir’in arası bozuldu, masaya bile oturmadı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 28 Ağustos Cuma günü Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ile Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’i 27 Ekim seçimlerine ortak listeyle girme ihtimalini görüşmek üzere pazar günü buluşmaya çağırdı. Times of Israel’ın aktardığına göre Ben-Gvir’in Otzma Yehudit partisi çağrıya dakikalar içinde kapıyı kapattı; kararın kesin olduğunu ve bu konuda doğrudan ya da dolaylı hiçbir görüşme yapılmayacağını açıkladı.

Seçim matematiği, Netanyahu ile Ben-Gvir arasındaki gerilimin merkezine yerleşti. İsrail Meclisinin resmî seçim barajı açıklamasına göre bir listenin Knesset’e girebilmesi için geçerli oyların en az yüzde 3,25’ini alması gerekiyor; baraj altında kalan partilere verilen oylar sandalye dağılımına katılmıyor. Netanyahu, sağdaki küçük listelerin ayrı ayrı yarışmasının kendi blokundan on binlerce oyu boşa çıkarabileceğini savunuyor.

Netanyahu neden ortak liste istiyor?

Baskının arttığı gün sağ blokta yeni bir rakam ortaya çıktı. 27 Ağustos tarihli Zman Yisrael/Times of Israel anketinde eski general Ofer Winter’ın yeni kurduğu People of Israel partisi 6 sandalye alırken Smotrich’in Religious Zionism listesi baraj altında kaldı. Aynı ankette Ben-Gvir’in Otzma Yehudit’i 6 sandalye alıyordu. Ben-Gvir ile Smotrich yeniden birlikte yarışırsa ortak listenin 8 sandalyeye çıkabileceği hesaplandı.

İki parti 2022 seçimlerinde de Netanyahu’nun araya girmesiyle teknik ittifak kurmuş, ortak liste 14 sandalye kazanmış ve seçimden sonra yeniden ayrı fraksiyonlara bölünmüştü. Netanyahu bu kez benzer bir formülü oy kaybını önlemek için yeniden kurmaya çalışıyor. Ben-Gvir ise aynı hesabın kendi partisinin ağırlığını azaltacağını düşünüyor ve Smotrich’in Winter’la birleşmesini daha doğru seçenek olarak öneriyor.

Ben-Gvir neden görüşmeyi reddetti?

İtirazın arkasında sandalye hesabından fazlası var. Otzma Yehudit lideri, Netanyahu’nun kendisini daha küçük bir ortak haline getirip seçimden sonra merkezdeki Gadi Eisenkot’la geniş bir hükümet kurmak istediğini ileri sürdü. Ben-Gvir bu iddiayı, Netanyahu’nun son haftalarda kullandığı “geniş ulusal hükümet” söylemiyle ilişkilendiriyor. Netanyahu veya Likud ise Eisenkot’la böyle bir anlaşmaya varıldığını açıklamadı.

Likud’un yanıtı çok daha sert oldu. Parti, Ben-Gvir’i sağ oyları yakmakla ve Eisenkot’un liderliğindeki muhalefete iktidar yolunu açmakla suçladı. Bu suçlama da bir seçim kampanyası argümanı; mevcut anketler bloklar arasındaki farkın dar olduğunu gösterse de 27 Ekim’de kurulacak hükümetin bileşimi henüz belli değil.

Netanyahu Ben-Gvir seçim kavgası: Eisenkot iddiasının dayanağı var mı?

Ortada, Ben-Gvir’in “Netanyahu Eisenkot’la hükümet kuracak” iddiasını doğrulayan yayımlanmış bir koalisyon anlaşması veya ortak açıklama bulunmuyor. Buna karşılık Netanyahu’nun daha geniş bir seçmen tabanına yönelme arayışı açık. Reuters’ın 17 Ağustos tarihli analizine göre Netanyahu, Likud’un merkez seçmenlerden kaybettiği desteği geri kazanmak için daha ılımlı isimleri öne çıkarmaya çalışıyor ve seçimden sonra “geniş ulusal hükümet” kurma hedefini kamuoyu önünde dile getiriyor.

Netanyahu’nun geniş hükümet söylemi Ben-Gvir’in saldırısına malzeme veriyor; Eisenkot kısmı ise şu aşamada siyasi yorumdan öteye geçmiş değil. Son anketlerde Eisenkot’un Yashar partisi Likud’dan daha yüksek oy oranına sahip. Transit Haber’in Netanyahu’nun seçim kampanyasında güvenlik başlıklarını nasıl kullandığını ele alan dosyasında da Likud’un daha geniş seçmen tabanına ulaşma çabası ve seçim söylemindeki sertleşme aktarılmıştı.

Altalena batığı neden iki ismi karşı karşıya getirdi?

Seçim kavgasına bu hafta 1948’den kalan bir sembol de eklendi. Silah ve göçmen taşıyan Altalena gemisinin batığı 78 yıl sonra İsrail açıklarında bulundu. Times of Israel’ın 28 Ağustos tarihli analizine göre geminin bulunması kısa sürede Netanyahu ile Ben-Gvir arasında Menachem Begin mirasını kimin temsil ettiği tartışmasına dönüştü.

Altalena, 1948’de Begin’in liderliğindeki Irgun için silah taşıyordu. Yeni devletin ordusuyla yaşanan çatışmada gemi ateşe verildi; 16 Irgun mensubu ile 3 İsrail askeri öldü. Ben-Gvir keşfi Netanyahu’ya önceden haber vermeden duyurdu. Ardından iki isim Tel Aviv’deki Etzel Müzesinde ortak görüntü vermek yerine ayrı açıklamalar yaptı. Jerusalem Post bu ayrılığı, iki siyasetçi arasındaki kredi ve miras kavgasının açık işareti olarak aktardı.

Begin anlatısında Netanyahu, iç çatışmanın büyütülmemesini öne çıkardı ve bunu seçimden sonra kurmak istediği geniş hükümet mesajına bağladı. Ben-Gvir ise Begin’in yıllarca dışlanmış olmasını kendi siyasi hikâyesiyle yan yana koydu. Böylece ortak sağ seçmene seslenen iki isim aynı tarihsel simge üzerinden birbirine rakip anlatılar kurdu.

Ofer Winter sağ bloktaki hesabı nasıl değiştirdi?

Ofer Winter’ın 25 Ağustos’ta kurduğu People of Israel, kavganın seçim matematiğini daha da zorlaştırdı. Times of Israel’ın aktardığı araştırmada Winter’a oy vermeyi düşünenlerin yüzde 69’u Netanyahu yanlısı bloktan geliyor. Winter ayrıca başbakanlık için sadece Netanyahu’yu destekleyeceğini söyledi. Buna rağmen yeni parti Smotrich’i baraj altına itebildiği için Netanyahu açısından “aynı blok içinde sandalye kaybı” riski yaratıyor.

Güvenlik ve kimlik başlıklarının seçim kampanyasında sertleşmesi Transit Haber’in son haftalardaki dosyalarına da yansıdı. Eski stratejik planlama şefi Udi Evental, Türkiye tehdidi söyleminin seçim öncesinde büyütüldüğünü savunmuştu. İsrailli güvenlik yetkililerinin seçim öncesi tırmanma uyarıları, kampanyanın parti listelerinin ötesine taşındığı ayrı bir başlık.

27 Ekim’e giderken sağ blokta ne olacak?

Sağ blokta Netanyahu’nun hedefi, baraj altında kalabilecek partileri tek listede veya daha büyük ittifaklarda toplayarak oy kaybını önlemek. Ben-Gvir ise güçlü ve bağımsız bir Otzma Yehudit’in seçim sonrasında Netanyahu’nun merkezle yapabileceği manevraları sınırlayacağını düşünüyor. Smotrich’in baraj sorunu, Winter’ın hızlı yükselişi ve Eisenkot’un anketlerde önde görünmesi aynı anda devrede olduğu için taraflar artık muhalefetle olduğu kadar kendi seçmen havuzları için de yarışıyor.

Görüşmeyi dahi reddetmesi, Netanyahu’nun 2022’de kurduğu formülü bu kez kolayca tekrarlayamayacağını ortaya çıkardı. 27 Ekim’e kadar yeni ittifaklar kurulabilir; ancak mevcut tablo, sağ blok içindeki rekabetin seçim kampanyasının bağımsız bir cephesine dönüştüğünü ortaya koyuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Netanyahu Türkiye’yi seçim gündeminin merkezine taşıdı: Yeni güvenlik cephesi tartışılıyor

İsrail’in eski stratejik planlama şefi Netanyahu’ya başkaldırdı: “Türkiye düşman değil, yeter artık”

Netanyahu: “Türkiye ile çatışma istemiyorum”