Portekiz göç yasası teklifi komisyonda: Mevcut sistemde ne var, taslak neyi değiştirecek?

Portekiz’de sınır dışı, geçici gözetim ve iltica itirazları bugün iki ayrı yasayla yürütülüyor. Komisyondaki Portekiz göç yasası teklifi 60 günlük gözetimi 180+180 güne çıkarıp iltica dosyalarındaki bazı güvenceleri daraltıyor.

Yazan: Mehmet Sercan Tezcanoğlu

Yayın tarihi: 14 Temmuz 2026 17:23

Güncelleme tarihi: 14 Temmuz 2026 17:42

Portekiz’de bu yeni göç yasası önerisi yürürlüğe girmedi. 65/XVII/1 sayılı hükümet teklifi 15 Mayıs’ta oylama yapılmadan 60 günlüğüne Anayasa İşleri Komisyonu’na gönderildi. Parlamento kaydında metin hâlâ komisyon aşamasında.

Teklif, D7 pasif gelir veya D8 dijital göçebe vizesinin gelir ve belge şartlarını değiştirmiyor. Dosya; düzensiz kalış, zorla geri gönderme, geçici gözetim merkezleri ve uluslararası koruma işlemlerine odaklanıyor.

Portekiz’de mevcut uygulama nasıl işliyor

Portekiz’de yasal kalış hakkı bulunmayan kişiye çoğu dosyada önce ülkeyi kendi imkânıyla terk etmesi için 10 ila 20 gün veriliyor. AIMA’nın gönüllü ayrılış açıklamasına göre bu süre aile bağları, okul çağındaki çocuklar veya güçlü sosyal bağlar gibi gerekçelerle uzatılabiliyor. Süre içinde çıkış yapılmazsa zorla geri gönderme dosyası açılabiliyor.

Zorla geri gönderme sürecinde yakalanan kişi en geç 48 saat içinde hâkim karşısına çıkarılıyor. Yürürlükteki 23/2007 sayılı yasanın 146. maddesi, geçici gözetim merkezindeki kalışı en fazla 60 günle sınırlıyor.

Karar çıktıktan sonraki 10-20 günlük ayrılış döneminde hâkim, kişiyi en fazla 30 gün geçici merkezde tutabiliyor. Ağır suç, kamu düzeni veya güvenlik riski bulunan dosyalarda bu süre üç aya kadar uzayabiliyor. Evde elektronik izleme, polise düzenli imza ve mali teminat seçenekleri de bugünkü yasada zaten var. Taslak bu önlemleri ilk kez getirmiyor.

İlgili haberAB Göç ve İltica Paktı ilk gününde teknik arıza verdi

Sınır dışı itirazı ile iltica itirazı aynı kurala bağlı değil

Genel zorla geri gönderme kararına karşı açılan dava bugün de işlemi kendiliğinden durdurmuyor. Yabancı, idari yargıdaki acil veya durdurucu yolları ayrıca kullanabiliyor. Bu yüzden taslağın bütün sınır dışı itirazlarını ilk kez durdurucu etkiden çıkardığını söylemek doğru değil.

İltica dosyalarında farklı bir koruma var. Yürürlükteki İltica Yasasına göre kabul edilemez bulunan başvuruya sekiz gün içinde açılan dava kararı durduruyor. Sınırda yapılan, sonraki başvuru niteliğindeki veya geri gönderme kararından sonra verilen kimi dosyalarda süre dört gün; bu davalar da durdurucu etkiye sahip.

AIMA, kabul edilebilirlik aşamasında 30 gün içinde karar vermezse, başvuru bugün kabul edilmiş sayılıyor ve incelemenin ikinci aşamasına geçiyor. Başvuru sahibine altı aylık, karar çıkana kadar yenilenebilen geçici oturum belgesi veriliyor. Başvurunun kabul edilmemesi hâlinde ise kişiye mevcut sistemde ülkeyi terk etmesi için 20 gün tanınıyor; süre dolarsa zorla geri gönderme işlemi başlıyor. AIMA’nın koruma rehberi bu adımları ve itiraz sürelerini ayrı ayrı aktarıyor.

Portekiz göç yasası teklifi yasalaşırsa gözetim süresi ne olacak

Portekiz göç yasası taslağı, zorla geri gönderme dosyasındaki 60 günlük üst sınırı 180 güne çıkarıyor. Kişinin makamlarla iş birliği yapmaması veya seyahat belgesinin üçüncü ülkeden gecikmesi hâlinde ikinci bir 180 günlük dönem mümkün olacak. Toplam süre böylece 360 güne kadar çıkabilecek.

İltica başvurusunun kabul edilmemesine karşı dava açılan bazı kişiler için de geçici merkezde kalışın 180 gün ve bir kez daha 180 gün uzatılmasına izin veren ayrı bir hüküm bulunuyor. Parlamentonun karşılaştırmalı teknik notu, bugünkü 60 günlük sınır ile önerilen 180+180 günlük yapıyı yan yana gösteriyor.

İltica reddinden sonra 20 günlük çıkış süresi kalkacak

Mevcut yasada kabul edilemez bulunan başvurunun sahibine 20 günlük gönüllü çıkış süresi tanınıyor. Teklif bu adımı kaldırıyor ve kararın ardından PSP tarafından doğrudan zorla geri gönderme dosyasının açılmasını öngörüyor.

Başvuruya karşı açılan sekiz veya dört günlük davanın otomatik durdurucu etkisi de taslaktan çıkarılıyor. Parlamento komisyonuna görüş veren yüksek yargı kurumları ile Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği, kişi mahkeme kararını beklerken geri gönderilme riskine karşı ek güvence gerektiğini savundu.

İltica başvurusu geri gönderme dosyasını tamamen durdurmayacak

Bugün, ülkeye düzensiz girdikten sonraki 48 saat içinde iltica isteyen kişi hakkında zorla geri gönderme dosyası açılmıyor ve başvurunun kararını serbest biçimde bekliyor. Taslak bu istisnayı daraltıyor. Koruma başvurusu geri gönderme dosyasının açılmasını veya evrak işlemlerinin ilerlemesini engellemeyecek; fiilî gönderme ise iltica kararı çıkmadan uygulanamayacak.

Düzensiz giriş nedeniyle yürüyen idari veya ceza işlemleri de başvuru verildiği anda durmayacak. Koruma tanınırsa, dosya daha sonra kapatılacak.

AIMA’nın 30 gün sessiz kalması artık kabul sayılmayacak

Teklif, 30 günlük sürede karar çıkmaması hâlinde başvurunun kabul edilmiş sayılmasını sağlayan hükmü kaldırıyor. Kurumun süresinde cevap vermemesi otomatik olarak ikinci inceleme aşamasına geçiş ve geçici oturum belgesi doğurmayacak.

Barınma ve sağlık giderinde mevcut kural da değişiyor

Maddi kaynağı bulunan iltica başvuru sahibinden barınma ve sağlık giderlerine katkı istenmesi bugünkü yasada da mümkün. Yeni metin bu takdir yetkisini zorunluluğa çeviriyor: Kaynağı yeterli bulunan kişiden katkı alınacak. Portekiz vatandaşlarına ücretsiz sunulan sağlık hizmetleri bu hesabın dışında kalacak.

Üç örnekle mevcut sistem ve teklif arasındaki fark

Birinci örnek: Düzensiz kalışı tespit edilen, iltica başvurusu bulunmayan kişiye bugün de taslakta da kural olarak 10-20 günlük çıkış süresi veriliyor. Teklif bu temel süreyi kaldırmıyor.

İkinci örnek: İltica talebi kabul edilemez bulunan kişiye bugün 20 gün içinde ayrılma hakkı tanınıyor ve dava açılırsa karar duruyor. Taslakta geri gönderme dosyası hemen açılacak; dava tek başına işlemi durdurmayacak.

Üçüncü örnek: Zorla geri gönderme için geçici merkezde tutulan kişinin genel üst sınırı bugün 60 gün. Teklif kabul edilirse bazı dosyalarda bu süre 180 güne, iş birliği veya belge sorunu varsa toplam 360 güne ulaşabilecek.

Yazar notu

Portekiz’de bütün göç sistemi baştan kurulmuş değil. 65/XVII/1 sayılı Portekiz göç yasası teklif metni henüz teklif aşamasında ve komisyon maddeleri değiştirebilir. Taslağın sert tarafı gözetimin süresi, iltica reddinden sonraki çıkış hakkı ve mahkemeye başvurunun koruyucu etkisinde.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

AB Göç ve İltica Paktı ilk gününde teknik arıza verdi

Avrupa’da 12 Haziran’dan sonra her şey değişecek! AB Göç ve İltica Paktı geliyor

Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak: Avrupa Birliği Göç ve İltica Paktı yürürlüğe girdi

Yeni Zelanda mülteci sponsorluğu kalıcı hale getiriliyor