İspanya dijital göçebe yenileme başvurusu yapanlara RETA şoku: Geriye dönük ödeme

İspanya’nın dijital göçebe oturumlarında ilk büyük yenileme dalgası yeni bir sosyal güvenlik tartışması çıkardı. Move To Spain Guide’ın 26 Ağustos’ta yayımladığı vaka dosyasına göre, bazı autónomo dijital göçebelerden RETA kayıtlarını 2023’teki ilk oturum onayının hemen sonrasına kadar geriye yürütmeleri istendi. Talep, geçmiş primlerin yanı sıra gecikme maliyeti ve ilk yıl indirimlerinin kaybını da beraberinde getirebiliyor.

Benzer dosyaları iki ayrı hukuk kaynağı da aktarıyor. Turkkanlar Legal, bazı yenilemelerde idarenin izin kararından sonraki günden itibaren RETA kaydı görmek istediğini; MBG Abogada’nın aktardığı ADEPO başvurusunda da aynı kriterin farklı büroların dosyalarında görüldüğünü yazıyor. Her iki kaynak, oturum izninin verildiği tarih ile kişinin fiilen autónomo faaliyetine başladığı tarihin bazı dosyalarda farklı olduğunu aktarıyor.

UGE dijital göçebelerden ne istiyor?

UGE’nin güncel dijital göçebe Sıkça Sorulan Sorular belgesi autónomo olarak çalışan kişinin RETA’ya kaydolmasını zorunlu tutuyor. Belge, sosyal güvenlik kaydının oturum izni alındıktan sonra “hemen” yapılmaması ve bunun sonraki kontrolde tespit edilmesi halinde iznin sona erdirilmesi sürecinin gündeme gelebileceğini açıkça söylüyor. Dolayısıyla UGE’nin sosyal güvenlik kaydını yenilemede kontrol etmesi yeni değil; tartışma kaydın hangi tarihe kadar geriye götürülebileceğinde yoğunlaşıyor.

Transit Haber’in İspanya dijital göçebe RETA rehberinde de autónomo statüsünde sosyal güvenlik kaydının zorunlu olduğu ve faaliyete başladıktan sonra yapılan geç kayıtların geçmiş prim borcu yaratabileceği anlatılmıştı. 25 Ağustos’ta yayımlanan A1’den autónomo statüsüne geçiş dosyasında ise çalışan statüsünde kullanılabilen A1/eşdeğer belgenin autónomo çalışma modelinde RETA’nın yerini tutmadığı aktarılmıştı.

Kanunda “onayın ertesi günü” diye sabit bir RETA tarihi var mı?

İspanya Sosyal Güvenlik Kurumunun RETA kurallarına göre autónomo kendi kaydından sorumlu ve kayıt faaliyetin başlangıcıyla bağlantılı. Süresi geçtikten sonra yapılan alta işlemlerinde önceki dönem primleri istenebiliyor; gecikme zammı ve diğer idari sonuçlar da doğabiliyor. Resmî metin, her dijital göçebe için oturum kararının ertesi gününü otomatik faaliyet başlangıcı ilan eden özel bir DNV kuralı koymuyor.

Turkkanlar Legal’e göre oturum kararı kişiye çalışma hakkını açıyor, ancak tek başına ekonomik faaliyetin ertesi gün gerçekten başladığını kanıtlamıyor. Dosyada fatura tarihleri, vergi kaydı, İspanya’ya fiilî giriş, müşteri ilişkisi ve diğer belgeler faaliyet başlangıcını gösterebilir. ADEPO’nun hukukçular arasında topladığı vakalarda ise UGE’nin bazı gecikme gerekçelerini yeterli görmediği ve aynı gün ya da çok kısa sürede kayıt yapılabileceği yaklaşımını benimsediği aktarılıyor.

UGE geriye dönük RETA kaydı ne kadar para çıkarabilir?

Move To Spain Guide, geriye yürütülen kayıtta yeni autónomo indiriminin kaybedilebildiğini ve tam primlerle gecikme maliyetlerinin bir yıllık dönem için yaklaşık 4.000 euroya ulaşabildiğini bildiriyor. Belong Abroad da benzer dosyalarda yaklaşık 4.000 euroluk geçmiş prim ve maliyet örnekleri gördüğünü yazıyor. Bu rakam resmî ve sabit bir ceza değil; kişinin gelir matrahına, geriye çekilen döneme, daha önce yararlandığı indirime ve uygulanacak gecikme kalemlerine göre değişiyor.

Sosyal Güvenlik Kurumu, geç RETA kaydında önceki dönemlere ait primlerin talep edilebileceğini ve yasal gecikme zamlarının uygulanabileceğini belirtiyor. 2023’te izin alıp aylar sonra RETA’ya giren bir kişinin dosyasıyla yalnız birkaç haftalık kayıt farkı bulunan kişinin mali sonucu aynı olmayabilir.

UGE’nin kriterine itiraz edenler ne söylüyor?

MBG Abogada’nın yayımladığı metne göre ADEPO, Sosyal Güvenlik ve Göç Bakanlığından kriterin yeniden değerlendirilmesini istedi. Dernek, kişinin fiilen çalışmadığı bir döneme zorunlu olarak autónomo kaydı yazılmasının vergi ve sosyal güvenlik kayıtlarında gerçeğe aykırı bir dönem yaratabileceğini savunuyor. Aynı metin, UGE’nin 31 Temmuz 2024 tarihli bir iletişiminde kayıt için sabit bir gün belirlenmediğinin ve bürokratik işlemler için gerekli asgari sürenin geçebileceğinin belirtildiğini aktarıyor.

ADEPO ayrıca bazı dosyalarda yargıya başvurulduğunu bildiriyor. MBG Abogada’nın aktardığına göre Madrid Yüksek Adalet Mahkemesinin 4 Haziran 2026 tarihli 299/2026 sayılı ara kararı, uyuşmazlık konusu bazı işlemlerin etkisini geçici olarak durdurdu. Bu karar nihai bir içtihat değil ve her yenileme dosyasına otomatik uygulanmıyor.

Yenilemeye girecek dijital göçebe hangi kayıtları kontrol etmeli?

Yenileme öncesinde ilk izin tarihi, İspanya’ya giriş tarihi, Hacienda alta tarihi, RETA başlangıcı, ilk fatura ve prim ödeme geçmişinin yan yana konulması gerekiyor. Arada boşluk varsa dosyanın nedenini gösteren belgeler önem kazanıyor. UGE’nin yenilemelerde son iki vergi yılının beyannamelerini de istemeye başlaması nedeniyle sosyal güvenlik ve vergi tarihleri aynı dosyada daha görünür hale geldi; bu değişiklik Transit Haber’in yenilemede iki yıllık vergi beyanı dosyasında ayrıntılı olarak ele alınmıştı.

Move To Spain Guide yenileme penceresi açılır açılmaz başvuru yapılmasını, geriye dönük kayıt talebi gelirse evrakı düzeltmek için süre bırakılmasını öneriyor. Hukuk kaynaklarının ortak noktası ise her dosyada onay tarihini otomatik faaliyet başlangıcı saymak yerine, kişinin ne zaman gerçekten autónomo faaliyetine başladığının belgelerle değerlendirilmesi gerektiği.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İspanya’da dijital göçebe çalışanlıktan autónomo’ya geçince A1 belgesi artık yetmiyor

İspanya dijital göçebe oturumu için kırmızı alarm: İddialar bir anda yayıldı

Bulgaristan uzaktan çalışana 1 yıl oturum veriyor, bir yıl daha uzatıyor

Yunanistan turist olarak gelip içeriden başvuru yolunu kapattı