Mekke Anlaşmasından rahatsız oldular

Mekke Savunma Anlaşması İsrail cephesinde sert bir tartışma başlattı. Üst düzey bir İsrailli yetkili, Ynet’e yaptığı değerlendirmede pakt için “İsrail’i hedef alıyor” ifadesini kullandı. Açıklama hükümet adına yayımlanmış resmî bir bildiri değil, ancak İsrail güvenlik çevrelerindeki kaygının açık örneklerinden biri.

İsrail’de konuşulan temel konu, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki askerî koordinasyonun zamanla bölgesel dengeyi değiştirme ihtimali. Riyad’ın İsrail’le normalleşme hesabı, Türkiye’nin Doğu Akdeniz ve Suriye’deki ağırlığı ve Pakistan’ın askerî kapasitesi aynı tartışmanın parçaları haline geldi. Mısır’ın ileride anlaşmaya katılması ihtimali de İsrail basınında ayrıca ele alındı.

Ynet’teki değerlendirmelerde İsrail’in Yunanistan, Kıbrıs, Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile güvenlik ilişkilerini derinleştirmesi gerektiği yönünde çağrılar var. Buna rağmen bu ülkelerin Mekke Anlaşması’na karşı imzalanmış ortak bir savunma paktı bulunmuyor. Şimdilik ayrı ülkelerin mevcut ilişkileri ve kendi güvenlik hesapları söz konusu.

Yunanistan da gelişmeyi kendi bölgesel stratejisi açısından tartışıyor. Kathimerini, Atina’nın Orta Doğu ve Kuzey Afrika politikasını yeniden değerlendirdiğini yazdı. Yunan hükümetinden anlaşmayı hedef alan resmî bir kınama metni yayımlanmadı; buna karşılık dış politika çevrelerinde Türkiye’nin yeni ortaklığının yaratacağı sonuçlar konuşuluyor.

Hindistan’ın yaklaşımı daha resmî bir kanaldan geldi. Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Yeni Delhi’nin anlaşmanın Hindistan’ın ulusal güvenliği ile bölgesel barış üzerindeki etkilerini incelediğini söyledi. Pakistan bağlantısı sebebiyle Mekke’deki karşılıklı savunma maddesi Hindistan açısından doğrudan güvenlik dosyasına girdi.

Sosyal medyada Hindistan’ın İsrail’e yeni bir ortak savunma anlaşması teklif ettiği iddiası da yayıldı. Hindistan Dışişleri Bakanlığı bu iddiayı reddetti ve sahte olarak niteledi. Resmî tutum, anlaşmanın etkilerini değerlendirmek ve ulusal çıkarlar için gerekli adımları incelemekle sınırlı.

Üç imzacı ülke ise siyasi ve askerî koordinasyon mekanizmaları kurmaya hazırlanıyor. Kara, deniz ve hava tatbikatları; hava savunması, insansız sistemler, elektronik harp ve savunma sanayisi işbirliği kamuya açıklanan çalışma alanları arasında. Bu programların sahadaki kapsamı henüz tamamen belli değil.

Mekke Anlaşmasından rahatsız oldular başlığı, özellikle İsrail’deki açık kaygıyı ve Hindistan ile Yunanistan’daki güvenlik değerlendirmelerini özetliyor. Yeni yapının gerçek bölgesel etkisi, ilk kriz sırasında karşılıklı savunma maddesinin nasıl uygulanacağı ve diğer ülkelerin buna hangi somut adımlarla karşılık vereceği görüldüğünde daha iyi anlaşılacak.

İsrail açısından takip edilen bir diğer başlık Suudi Arabistan’ın uzun süredir tartışılan normalleşme süreci. Riyad’ın Türkiye ve Pakistan’la daha kurumsal bir savunma ilişkisine girmesi, İsrail’de bu dosyanın şartlarının yeniden hesaplanmasına yol açabilir. Bu etki henüz anlaşmaya bağlanmış bir karşı hamle üretmiş değil; tartışma güvenlik ve diplomasi çevrelerinde devam ediyor.