Suudi Arabistan Türkiye ve Pakistan’la imza attı, İsrail’in hesabı karıştı

Mekke Savunma Anlaşması İsrail cephesinde, hükümetten gelen resmî bir çıkıştan çok güvenlik çevreleri ve ülke basını üzerinden tartışılıyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 7 Ağustos’ta imzaladığı karşılıklı savunma paktı için İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun ofisi Reuters’a yorum yapmayı reddetti. Buna karşılık İsrailli güvenlik uzmanları ve Jerusalem Post, Riyad’ın Ankara ve İslamabad’la kurduğu yeni bağın Suudi Arabistan-İsrail normalleşmesini zorlaştırabileceğini yazıyor.

İsrail’de normalleşme hesabı yeniden açıldı

İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsünün Körfez Araştırmaları Başkanı Yoel Guzansky, Jerusalem Post’a verdiği demeçte paktın İsrail için iyi bir gelişme olmadığını, yine de Riyad ile normalleşmenin kapısını bütünüyle kapatmadığını söyledi. Guzansky’ye göre Suudi Arabistan, Washington’un güvenlik garantilerine duyduğu güven zayıfladıkça alternatif seçenekler biriktiriyor. İsrailli uzmanın kaygısı, Türkiye ve Pakistan’ın İsrail’e karşı sert siyasi çizgisinin zamanla Riyad’ın hesaplarını da etkilemesi.

Eski İsrail Ulusal Güvenlik Konseyi Başkanı Jacob Nagel de Suudi Arabistan’ın yeni arayışını doğrudan İsrail’e karşı kurulmuş askerî cephe olarak okumuyor. Nagel, Riyad’ın kendisini savunma bakımından kırılgan hissettiğini ve anlaşmayı ABD yönetimine baskı kuracak diplomatik bir seçenek olarak gördüğünü savundu. Bu yorum, İsrail’deki tartışmanın merkezini anlaşmanın askerî maddelerinden çok Suudi Arabistan’ın hangi güvenlik eksenine yaklaşacağı sorusuna taşıyor.

Jerusalem Post Riyad’a sert uyarı yaptı

Jerusalem Post editoryal kurulu 10 Ağustos’taki başyazısında anlaşmanın Ortadoğu’daki stratejik dengeyi değiştirebileceğini savundu. Gazete, Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Asif’in imzadan bir gün sonra İsrail’e karşı “birleşik askerî cephe” çağrısı yapmasını özellikle öne aldı. Başyazıda İsrail’in yeni üçlü yapıyı yalnız teknik bir savunma düzenlemesi gibi görmemesi gerektiği, Washington’un da Riyad’ın neden Ankara ve İslamabad’dan ek güvenlik güvencesi aradığını sorgulaması gerektiği yazıldı.

Aynı gazetede 11 Ağustos’ta yayımlanan bir başka analiz ise yeni paktın ilk günlerdeki sınırını Cizan’daki Husi saldırısı üzerinden tartıştı. Suudi Arabistan’daki rafineriye yönelik saldırı iddiasının ardından Türkiye veya Pakistan’dan kolektif savunma hükmünün işletildiğini duyuran bir adım gelmemesi, İsrail basınında anlaşmanın sahadaki karşılığının henüz belirsiz olduğu yorumuna yol açtı.

Hindistan anlaşmayı ulusal güvenlik dosyasına aldı

İsrail dışındaki en somut resmî tepkilerden biri Hindistan’dan geldi. Hindistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Randhir Jaiswal, 11 Ağustos’taki basın toplantısında Yeni Delhi’nin anlaşmanın Hindistan’ın ulusal güvenliği ile bölgesel barış ve istikrara etkisini değerlendirdiğini söyledi. Bakanlık, gelişmeleri izlediklerini ve Hindistan’ın ulusal çıkarlarını korumak için gereken adımları atacaklarını bildirdi.

Hindistan’ın hassasiyeti doğrudan Pakistan bağlantısından kaynaklanıyor. Üçlü pakt, üyelerden birine yönelik silahlı saldırının üçüne yapılmış sayılmasını öngörüyor. Kamuya açıklanan metin, Pakistan ile Hindistan arasında çıkabilecek yeni bir çatışmada Türkiye ve Suudi Arabistan’ın hangi tür desteği vermek zorunda kalacağını ayrıntılandırmıyor. Transit Haber’in Mekke Anlaşması’nın açık sorularını incelediği dosyada da Pakistan-Hindistan senaryosu bu belirsizliklerden biri olarak ele alınmıştı.

İran kaygı duymadığını söyledi

Tahran’dan gelen mesaj ise İsrail ve Hindistan’daki kaygılı yorumlardan farklı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Esmaeil Baghaei, Reuters’ın 10 Ağustos tarihli haberine göre anlaşmanın İran’a karşı kurulduğundan kaygılanmak için gerekçe görmediklerini söyledi. Baghaei, bölge ülkelerinin güvenlik konusunda dış güçlerden çok kendi kapasitelerine yaslanmasını olumlu bir yönelim olarak sundu ve İsrail’i bölgedeki tehdit kaynaklarından biri olarak gösterdi.

Ankara da paktın İran’a veya başka bir ülkeye karşı kurulmadığını söylüyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 8 Ağustos’ta Reuters’ın aktardığı açıklamasında ortak savunma ilkesini teknik bakımdan NATO’nun 5. maddesine benzetti ancak bir saldırı halinde verilecek desteğin biçiminin tarafların istişaresiyle belirleneceğini söyledi. Anlaşma için bakanlar komitesi ve Suudi Arabistan merkezli genel sekreterlik kurulması planlanıyor.

Netanyahu hükümeti şimdilik sessiz

İsrail hükümetinin sessizliği haberin sınırını da belirliyor. Açık kaynaklarda 11 Ağustos 2026 akşamı itibarıyla Netanyahu hükümetinin üçlü anlaşmayı kınayan veya Suudi Arabistan’a resmî protesto ileten bir açıklaması bulunmuyor. Reuters, anlaşmanın imzalandığı gün Netanyahu’nun ofisinin yorum talebini geri çevirdiğini yazdı. Bu yüzden “İsrail anlaşmaya resmen tepki gösterdi” demek yerine, tepkinin şu aşamada güvenlik çevreleri, eski yetkililer ve İsrail basınındaki değerlendirmeler üzerinden geldiğini söylemek daha doğru.

Anlaşmanın sahadaki ilk sınavı da henüz netleşmiş değil. Transit Haber’in Cizan saldırısı sonrasındaki gelişmeleri derlediği haberde, Ankara ve İslamabad’ın kolektif savunma maddesini işletmeye yönelik resmî bir adım açıklamadığı kaydedilmişti. Bölgesel gerilim uçuş güvenliğine de doğrudan yansıyor; Orta Doğu uçuşları ve EASA uyarısı dosyası hava sahalarındaki risklerin sürdüğünü gösteren güncel başlıklardan biri.

İlk tepkiler üç farklı okuma ortaya koyuyor: İsrail’de Suudi Arabistan’la normalleşmenin geleceği konuşuluyor, Hindistan Pakistan bağlantısını kendi güvenlik hesabına taşıyor, İran ise paktı kendisine karşı kurulmuş bir blok saymadığını söylüyor. Üçlü anlaşmanın gerçek ağırlığı, ilk ciddi kriz anında tarafların kolektif savunma hükmünü nasıl uygulayacağıyla anlaşılacak.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Dünya basınında Türkiye Suudi Arabistan Pakistan savunma anlaşması: Hindistan ateş püskürdü

Türk basını Mekke Anlaşması’nı nasıl gördü? 6 soru cevapsız kaldı

Suudi Arabistan’da maaşı geciken Türklere müjdeli haber

Aktarmada valiz alma ve terminal değiştirme derdini bitirdiler