İsrail’de Mekke Anlaşması alarmı: “Bizi hedef alıyor”

Mekke Savunma Anlaşması için İsrail cephesindeki tartışma artık yalnız gazete yorumlarıyla sınırlı değil. Üst düzey bir İsrailli yetkili Ynet’e yaptığı açıklamada anlaşmanın kendilerini endişelendirdiğini söyledi ve doğrudan “İsrail’i hedef alan bir pakt” ifadesini kullandı. Times of Israel’ın aktardığı açıklamada aynı yetkili Mısır’ın da Mekke Anlaşması‘na katılması halinde İsrail’in yakın çevresindeki askerî denklemin daha da değişeceği uyarısında bulundu.

Bu haberin videosu

▶

Mekke Anlaşmasından rahatsız oldular Video sayfasını aç

▶ 00:21 İsrail’in en büyük korkusu

Bu açıklama, Transit Haber’in 11 Ağustos’ta yayımladığı ilk İsrail tepkileri dosyasından daha ileri bir aşama. O tarihte Netanyahu hükümetinden resmî bir kınama yoktu; kaygı daha çok eski güvenlik yetkilileri ve İsrail basınındaki analizler üzerinden okunuyordu. Yeni sözler hükümet adına yayımlanmış yazılı bir bildiri değil, adı açıklanmayan üst düzey bir İsrailli yetkilinin doğrudan değerlendirmesi. Buna rağmen “İsrail’i hedef alıyor” ifadesi şimdiye kadarki en sert İsrail mesajı.

İsrailli yetkili neden anlaşmanın İran’a karşı olduğu yorumuna itiraz etti?

Ynet’in haberine göre İsrailli yetkili, üçlü paktın temel hedefinin İran olduğu şeklindeki değerlendirmeyi ikna edici bulmuyor. İsrail tarafında asıl kaygı; Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki askerî koordinasyonun zamanla Riyad’ın İsrail’le normalleşme hesabını ve Doğu Akdeniz’deki güç dengesini değiştirebilmesi.

Ynet’in değerlendirmesinde İsrail’in buna karşı Yunanistan, Kıbrıs, Hindistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile bağlarını daha da derinleştirmesi gerektiği yönünde çağrılar da yer aldı. Bu henüz dört ülkenin ortak bir karşı ittifak kurduğu anlamına gelmiyor. Transit Haber’in Mekke İttifakı ile İsrail çevresindeki beş ülkenin askerî kapasitesini karşılaştırdığı dosya da bu ülkeleri resmî bir ittifak gibi değil, İsrail’le yakın güvenlik ilişkileri bulunan ayrı aktörler olarak ele almıştı.

Yunanistan neden stratejisini yeniden değerlendiriyor?

Atina’daki kaygı da daha görünür hale geldi. Kathimerini’nin 11 Ağustos tarihli haberine göre Yunanistan anlaşmayı “beklenen ancak istenmeyen” bir gelişme olarak görüyor ve Orta Doğu-Kuzey Afrika stratejisini yeniden değerlendirmek zorunda kalıyor.

Yunanistan açısından mesele yalnız Türkiye’nin yeni bir askerî ortaklık kurması değil. Atina’nın uzun süredir siyasi yatırım yaptığı Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru’nun, yani IMEC’in geleceği de tartışmaya açılmış durumda. Kathimerini ayrıca üçlü yapının Türkiye’nin Suriye’deki konumunu güçlendirdiğini ve İsrail’in Yunanistan, BAE ve Hindistan’la daha yakın koordinasyon aramasının Atina için yeni stratejik ikilemler doğurduğunu yazdı.

Bu yeni değerlendirme, Transit Haber’in Mekke Anlaşması’nın Yunanistan açısından sonuçlarını incelediği önceki dosyaya da yeni veri ekliyor. İlk günlerde “Yunanistan resmî tepki vermedi” sınırı korunuyordu. Şimdi de Atina hükümetinden doğrudan bir kınama metni yok; ancak ülkenin ana dış politika yayınlarından Kathimerini, anlaşmanın Yunan stratejisinde yeniden hesaplamaya yol açtığını açıkça bildiriyor.

Hindistan ne diyor?

Hindistan’ın tepkisi ise resmî. Hindistan Dışişleri Bakanlığının 11 Ağustos basın toplantısında sözcü Randhir Jaiswal, Yeni Delhi’nin anlaşmanın hem Hindistan’ın ulusal güvenliğine hem bölgesel barış ve istikrara etkisini incelediğini söyledi. Bakanlık, Hindistan’ın ulusal çıkarlarını korumak için gerekli bütün adımları atacağını da ekledi.

Bu açıklama Pakistan bağlantısı nedeniyle önemli. Mekke Anlaşması, üyelerden birine yapılan silahlı saldırının üçüne yapılmış sayılacağını öngörüyor. Hindistan ile Pakistan arasında yeni bir askerî kriz çıkması halinde Türkiye ve Suudi Arabistan’ın yükümlülüğünün hangi seviyeye ulaşacağı kamuya açıklanan metinde ayrıntılı değil. Yeni Delhi’nin “gereken adımları atacağız” mesajı bu belirsizliği doğrudan ulusal güvenlik dosyasına taşıyor.

Hindistan İsrail’le yeni savunma paktı mı istedi?

Hayır. Sosyal medyada Mekke Anlaşması sonrasında Hindistan’ın İsrail’e yeni bir ortak savunma anlaşması önerdiği iddia edildi. Hindistan Dışişleri Bakanlığı bu haberi açıkça yalanladı ve “tamamen sahte, yapay zekâ tarafından üretilmiş” olarak niteledi. Hindistan’ın resmî tepkisi ile İsrail-Hindistan arasında yeni bir savunma paktı kurulduğu iddiası birbirinden ayrı tutulmalı.

Yeni Delhi’nin doğrulanmış tutumu anlaşmayı incelemek, etkilerini ulusal güvenlik açısından değerlendirmek ve gerekirse çıkarlarını koruyacak adımlar atmakla sınırlı. İsrail tarafında ise mevcut güvenlik ilişkilerini Yunanistan, Kıbrıs, Hindistan ve BAE hattında güçlendirme çağrıları var; ancak bu dört ülkeyi Mekke Anlaşması’na karşı imzalanmış ortak bir blok gibi sunacak resmî belge bulunmuyor.

Mekke Anlaşması sahada nasıl uygulanacak?

Üçlü anlaşmanın askerî karşılığı da bu tepkiler sürerken şekilleniyor. Reuters’ın Türk Millî Savunma Bakanlığının açıklamasına dayanan haberine göre Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan; dışişleri ve savunma bakanlarıyla genelkurmay başkanlarını içine alan üst düzey mekanizmalar kurmayı planlıyor. Kara, deniz ve hava tatbikatları; hava savunması, insansız sistemler, elektronik harp ve yapay zekâ da ortak çalışma başlıkları arasında.

Bu ayrıntılarla birlikte İsrail, Hindistan ve Yunanistan’daki kaygı artık yalnız siyasi deklarasyon tartışmasından ibaret değil. Anlaşmanın gerçek askerî ağırlığı ise ilk kriz anında ortak savunma maddesinin nasıl işletileceğiyle anlaşılacak. Transit Haber’in ilk İsrail tepkileri dosyasında sorulan temel soru da hâlâ geçerli: Üç ülke bir saldırıyı ortak tehdit saydığında destek siyasi mesajla mı sınırlı kalacak, yoksa askerî kuvvet ve teknoloji paylaşımına mı dönüşecek?

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrailli yazar Wattad: Türkiye ile İsrail’in diplomatik olarak çatışsalar da hala ortak çıkarları var

Yunan basınından ABD’ye Türkiye’ye karşı askerî işbirliği çağrısı

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın genelkurmay başkanları toplanıyor

Husiler Türkiye ve Pakistan’ı Yemen’e müdahaleye karşı uyardı