Türklere vizesiz Avrupa hayal değil
Avrupa Parlamentosu'nun 2025 Türkiye raporunda, daha önce aldığı Schengen vizelerini kurallara uygun kullanan Türk başvuru sahiplerine uzun süreli ve çok girişli vize verilmesini kolaylaştıran kademeli sistem desteklendi. “Cascade” adı verilen uygulama, düzenli seyahat geçmişi bulunan kişilerin her başvuruda yalnızca kısa süreli vize almak zorunda kalmamasını öngörüyor. Rapordaki bu yaklaşım, bütün Türk vatandaşları için kısa vadede vizesiz seyahat kararı alındığı şeklinde yorumlanmamalı.
Kademeli sistemde önceki vizelerin nasıl kullanıldığı dosyanın merkezinde bulunuyor. İzin verilen kalış süresini aşmayan, vizeyi amacı dışında kullanmayan ve seyahat kayıtlarında sorun bulunmayan kişiler sonraki başvurularında daha uzun geçerlilik süresine sahip vize alabilir. Yine de konsolosluk her dosyayı kendi belgeleri üzerinden incelemeye devam eder. Düzenli vize geçmişi tek başına otomatik onay sağlamaz; gelir, seyahat amacı, geri dönüş bağları, sigorta ve diğer başvuru belgeleri yeniden değerlendirilir.
Raporda vize serbestisi görüşmelerine de değinildi. Avrupa Parlamentosu, sürecin yeniden ilerleyebilmesi için Türkiye’nin tamamlamadığı ölçütler üzerinde çalışma çağrısı yaptı. Avrupa Komisyonu'nun 2025 Türkiye raporunda altı konuda ilerleme kaydedilmediği aktarılmıştı. Bunlar kişisel verilerin korunması, terörle mücadele mevzuatı, yolsuzlukla mücadele, Europol ile iş birliği, cezai konularda adli iş birliği ve geri kabul düzenlemeleriydi. Bu şartlar tamamlanmadan genel vize muafiyeti sürecinde yeni bir aşamaya geçilmesi beklenmiyor.
Bugün başvuru yapacak kişiler için usul değişmedi. Randevu alınması, gerekli belgelerin hazırlanması, vize harcı ve hizmet bedelinin ödenmesi, biyometri işlemi ve konsolosluk incelemesi mevcut Schengen kurallarıyla sürüyor. Cascade sistemi, geçmiş vizelerini düzgün kullanan kişiler için daha uzun süreli vize ihtimalini artırabilir. İlk kez başvuranlar, sınırlı seyahat geçmişi bulunanlar veya önceki vizelerinde ihlal kaydı olanlar için kendiliğinden uzun süreli vize hakkı yaratmaz.
Kademeli vize düzeni, konsolosluğun pasaport süresi ve seyahat ihtiyacı gibi etkenleri göz ardı etmesine yol açmaz. Uzun geçerlilik isteniyorsa önceki vizelerin doğru kullanımı, düzenli seyahat gerekçesi ve pasaportta yeterli süre bulunması dosyada görünür olmalı. Bir yıllık veya daha uzun etiket alınsa bile Schengen’de kesintisiz kalış hakkı doğmaz; her zaman 180 gün içinde 90 gün sınırı uygulanır. Vizenin çok girişli olması çalışma ya da yerleşme izni de vermez.
Avrupa Parlamentosu raporu siyasi değerlendirme ve tavsiye içerir; tek başına vize zorunluluğunu kaldıran bağlayıcı mevzuat sayılmaz. Genel muafiyet için Türkiye’nin vize serbestisi yol haritasındaki kalan ölçütleri tamamlaması, AB kurumlarında gerekli hukuki sürecin ilerlemesi ve resmî karar alınması gerekir. Böyle bir karar yayımlanana kadar bordo pasaport sahipleri mevcut başvuru düzenine tabidir. Sosyal medyada “AP kabul etti, vizeler kalktı” biçiminde paylaşılan içeriklerde rapor ile yürürlükteki hukuk birbirinden ayrılmalı. Bugünkü somut yarar, kurallara uygun vize geçmişi bulunan başvuru sahibinin daha uzun süreli çok girişli etiket talebini destekleyebilecek bir kademeli yaklaşımın güçlenmesidir; karar yine kişisel dosya üzerinden verilir.