Yüksek maaş vaadiyle yurt dışına gitti, şimdi dönemiyor
Yurt dışı iş ilanı tuzağı, yüksek maaş ve ücretsiz yolculuk vaadiyle başlayıp bazı mağdurların pasaportlarına el konulmasına kadar uzanıyor. Uluslararası Göç Örgütünün 2026 değerlendirmesine göre Güneydoğu Asya’daki çevrim içi dolandırıcılık merkezlerinde insan ticaretiyle götürülen veya zorla tutulanların sayısı en az 300 bine ulaşıyor. Mağdurlar 80’den fazla ülke ve bölgeden geliyor.
İlanlarda müşteri hizmetleri, satış, dijital pazarlama, veri girişi, teknoloji, kripto para veya otelcilik gibi sıradan görünen işler kullanılıyor. İngilizce bilen, üniversite mezunu ve bilgisayar kullanabilen adaylar özellikle aranabiliyor. Uçak bileti, konaklama ve yüksek ücret teklifleri başvuruyu hızlandırmak için öne sürülüyor. Varıştan sonra görev, şehir veya işveren değişebiliyor; bazı vakalarda telefon ve pasaport alınarak kişiler çevrim içi dolandırıcılık yapmaya zorlanıyor.
Myanmar, Kamboçya ve Laos bu ağların uzun süredir yoğunlaştığı ülkeler arasında. INTERPOL’ün Mart 2025’e kadarki verisinde ilgili insan ticareti mağdurları 66 ülkeden geliyordu. IOM’un 2026’daki daha geniş çalışması kapsamı 80’den fazla ülke ve bölgeye çıkarıyor. Reuters’ın Haziran 2026’da aktardığı verilere göre Tayland sınırına yakın Myanmar’daki dört tesiste 5.300’den fazla kişi hâlâ tutuluyordu. Kamboçya hükümeti de 2026’da yaklaşık 190 merkezi kapattığını ve yaklaşık 11 bin yabancıyı sınır dışı ettiğini duyurdu.
Türkiye’den başvuranlar için en güvenli kontrol, işverenin verdiği bağlantılarla yetinmemek. Şirketin ticaret sicili bağımsız kaynaktan bulunmalı, çalışma iznini hangi kamu kurumunun verdiği doğrulanmalı ve dosya numarası kurumun kendi sisteminden doğrulanmalı. Görüşmenin yalnız mesajlaşma uygulamalarında yürütülmesi, şirket kaydının paylaşılmaması, piyasanın çok üzerinde ücret, turist olarak giriş talebi, pasaportun işverende tutulacağının söylenmesi ve kişisel hesaba ya da kripto cüzdanına ödeme istenmesi ciddi risk işaretleri.
Sözleşme, işveren adresi, uçuş bilgileri ve kalınacak yer yakınlarla paylaşılmalı. Varışta pasaportun alınması, tesisten çıkışın engellenmesi veya tehdit başlaması halinde yerel kolluk, Türkiye’nin dış temsilciliği ve insan ticareti mağdurlarına destek veren resmî kuruluşlarla temas kurulması gerekiyor.
INTERPOL, benzer merkezlerin Filipinler ve Namibya gibi ülkelerde de tespit edildiğini kaydediyor. Ağların yeni ülkelere taşınabilmesi, iş teklifinin yalnız hedef ülkenin genel güvenlik itibarıyla değerlendirilmesini yetersiz bırakıyor. İşverenin gerçek şirket kaydı, açık adresi, faaliyet geçmişi ve sözleşmede yazan pozisyon ayrı ayrı doğrulanmalı. Görüntülü görüşme, kurumsal görünümlü internet sitesi veya hazırlanmış sözleşme tek başına güven kanıtı sayılmamalı. IOM ve INTERPOL, yapay zekâyla hazırlanmış ilanlar, sahte profiller ve deepfake içeriklerin işe alım aşamasında da kullanılabildiğini aktarıyor.