Ceuta göç krizi: Meloni İspanya’da Schengen’in askıya alınmasını istedi

İspanya’nın Kuzey Afrika’daki özerk şehri Ceuta, 30 Temmuz’da son yılların en büyük kitlesel sınır geçişlerinden birine sahne oldu. Fas tarafında toplanan kalabalıklar denizden yüzerek, Tarajal mendireğinin çevresinden ilerleyerek ve sınır kapısındaki geçiş noktasını aşarak İspanya toprağına ulaştı. Güvenlik birimleri ilk saatlerde sayı veremedi.

Gelenlerin tamamını “Fas vatandaşı” diye kaydetmek henüz mümkün değil. İspanyol haberlerinde grubun büyük bölümünün Mağrip kökenli olduğu, aralarında Sahra Altı Afrika ülkelerinden gelenler, kadınlar, çocuklar ve refakatsiz küçüklerin de bulunduğu yazıldı. Kimlik tespitleri tamamlanmadığı için milliyet dağılımı kesinleşmedi.

Ceuta göç krizi: 2-3 bin tahmini henüz resmî sayı değil

Reuters’ın saha haberinde devlet televizyonu TVE’nin 30 Temmuz geçişleri için 2 bin ile 3 bin arasında tahmin verdiği, haber ajansının bu sayıyı bağımsız olarak doğrulayamadığı kaydedildi. Guardia Civil de gün içinde resmî toplam paylaşmadı.

RTVE’nin akşam saatlerindeki canlı aktarımına göre 512 kişilik Geçici Göçmen Barınma Merkezinde yaklaşık 800 kişi kalıyor, binden fazla kişi de merkeze alınmayı bekliyordu. Yerel yönetimin küçükler için kullandığı merkezlerdeki sayı 700’e ulaştı. İspanyol ve İtalyan kaynakları son iki günde denizden en az dokuz kişinin cesedinin çıkarıldığını bildirdi.

Sánchez asker ve polis takviyesi gönderiyor

Madrid yönetimi, her biri 20 askerden oluşan üç takımın yanı sıra dalgıç birliği ve askerî gemiyi 31 Temmuz’a kadar Ceuta’ya sevk etme kararı aldı. Özel polis birlikleriyle birlikte güvenlik takviyesinin toplam 200 personele çıkarılması planlandı. Yerel Başkan Juan Jesús Vivas’ın “ulusal acil durum” ve tek komuta talebi ise göç hareketlerinin sivil koruma mevzuatındaki acil durum türleri arasında bulunmadığı gerekçesiyle kabul edilmedi.

Pedro Sánchez, 30 Temmuz’daki mesajında bütün gerekli kaynakların harekete geçirildiğini, Fas makamları ve uluslararası taraflarla çalışıldığını söyledi. Başbakan ile İçişleri Bakanı Fernando Grande-Marlaska’nın 31 Temmuz’da Tarajal sınırını ziyaret etmesi ve Ceuta yönetimiyle toplantı yapması kararlaştırıldı.

Madrid ile Rabat, izinsiz girenlerin mümkün olan en kısa sürede geri alınması için koordinasyonu hızlandırma konusunda anlaştı. Açıklanan siyasi mutabakat her kişinin sınırdan topluca ve aynı anda çıkarılabileceği sonucunu doğurmuyor. Kimlik, yaş, refakatsiz çocuk olup olmadığı ve uluslararası koruma talebi bireysel işlemi değiştirebilir.

İlgili haberEES sistemi ile girişte dikkat: Sınır kontrolünde Türk turistlerin başını ağrıtacak 7 hata

Yüzerek gelenler neden hemen geri çevrilemiyor

Yüksek Mahkemenin 8 Temmuz kararına göre Ceuta ve Melilla’daki özel “sınırda ret” kuralı, denizde yakalanan ve yüzerek girmeye çalışan kişiler için doğrudan kullanılamıyor. Mahkeme, mevcut düzenlemenin fiziksel sınır engellerini aşmaya çalışanları kapsadığını belirledi.

Karar, yüzerek ulaşan herkese oturum hakkı vermiyor ve sınır dışı işlemini yasaklamıyor. Hızlı geri itme yerine yabancılar hukuku ile iltica usulünün işletilmesini gerektiriyor. İspanya İçişleri Bakanlığı ve Fas’ın Madrid Büyükelçiliği, insan kaçakçılığı ağlarının mahkeme kararını “sınır açıldı” mesajıyla kullandığını savundu.

Meloni ne söyledi: İspanya Schengen’den çıkarılabilir mi

İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’nin açıklamasında Ceuta’dan gelen görüntüler “Avrupa sınırları için somut güvenlik tehdidi” olarak nitelendirildi. Meloni, İçişleri Bakanı Matteo Piantedosi ile görüştüğünü ve İspanya ile Schengen uygulamasının askıya alınması dahil olağanüstü araçların masada olduğunu söyledi.

Roma’nın kullandığı “İspanya ile Schengen’i askıya alma” sözü, İspanya’yı ortak seyahat alanından çıkarma yetkisi vermiyor. İtalya tek taraflı olarak başka bir devletin Schengen üyeliğini sona erdiremez. Uygulanabilecek ulusal tedbir, İspanya’dan İtalya’ya gelen uçak ve gemi yolcularında geçici pasaport veya kimlik kontrolünü yeniden başlatmaktan ibaret. İki ülke arasında kara sınırı bulunmuyor.

Avrupa Komisyonu’nun Schengen Sınırlar Kanunu açıklaması, ciddi kamu düzeni veya iç güvenlik tehdidinde iç sınır kontrolüne son çare olarak izin veriyor. Öngörülemeyen acil olayda ilk karar bir aya kadar alınabiliyor ve toplam süre üç ayı aşamıyor. Ülke Avrupa Parlamentosu, Konsey, Komisyon ve diğer üyelere bildirim yapmak zorunda. 30 Temmuz gecesi itibarıyla Komisyon listesinde İtalya-İspanya bağlantıları için yürürlüğe girmiş yeni bir bildirim yok.

İlgili haberSchengen’de 90/180 gün kuralı nasıl hesaplanır Yeni EES sistemi neyi değiştirecek

Ceuta Schengen’de ama ana karaya kontrolsüz geçiş yok

Ceuta Özerklik Statüsü’nün birinci maddesi şehri İspanya ulusunun ayrılmaz parçası olarak tanımlıyor. Yaklaşık 85 bin nüfuslu Ceuta, Fas kıyısında yer alan bir İspanya özerk şehri. Fas, şehir üzerinde egemenlik iddiasını sürdürüyor; fiilî yönetim ve uluslararası sınır işlemleri İspanya tarafından yürütülüyor.

Şehir hem İspanya hem de Avrupa Birliği toprağı, hem de özel rejimle Schengen alanının parçası. Fakat buradaki üyelik, ana kara İspanya’sındaki pasaport kontrolsüz iç dolaşımla aynı biçimde işlemiyor. Ceuta’ya Fas’tan ulaşan kişi, yalnızca şehre girmiş oluyor; ana karaya veya başka bir Schengen ülkesine otomatik ve kontrolsüz geçiş hakkı kazanmıyor.

Schengen’e katılım bildiriminde İspanya, Ceuta ve Melilla’dan ana karaya veya başka bir Schengen ülkesine giden deniz ve hava yolcularında kimlik ile belge kontrolünü korudu. Kontrol kalkmadığı için Fas-Ceuta sınırını aşan düzensiz göçmen, Ceuta-Algeciras feribotuna binerek Schengen içinde sıradan bir iç hat yolcusu gibi devam edemiyor. Kayıt, koruma talebi, transfer veya geri gönderme işlemi önce şehirde ele alınıyor.

İki ayrı cümle birlikte doğru: Ceuta özel rejimle Schengen alanında ve Ceuta’ya girmek, sınır kontrolsüz Schengen iç dolaşımına erişmekle aynı şey değil. Şehir ayrıca AB gümrük bölgesinin dışında. Mal ve vergi rejimindeki bu istisna da kişiler için uygulanan belge kontrolünden ayrı.

Ceuta’nın kısa tarihi: Önce Portekiz, sonra İspanya

Ceuta’nın İberya egemenliğindeki tarihi 1415’te başladı; fakat şehri o tarihte İspanya almadı. Ceuta, 1415 öncesinde Berberi kökenli Marinî hanedanının hüküm sürdüğü Fez Sultanlığının parçasıydı. Kuzey Fas’taki Portekiz yayılmasını inceleyen tarih çalışmasına göre Portekiz Kralı I. João’nun kuvvetleri şehri 1415’te ele geçirdi. Portekiz’in Afrika’daki ilk kalıcı üssü olan Ceuta, sonraki iki buçuk yüzyıl boyunca Portekiz yönetiminde kaldı.

Portekiz ve İspanya taçları 1580’de aynı hükümdarın yönetiminde birleşti; Ceuta hukuken Portekiz’e bağlı kalmayı sürdürdü. Portekiz 1640’ta İspanyol hanedanından ayrılıp bağımsızlığını yeniden kurarken Ceuta, İspanya Kralı IV. Felipe’ye bağlı kaldı. İspanya Devlet Konseyinin tarih ve sınır incelemesinde bu geçişin 13 Şubat 1668 tarihli Lizbon Antlaşması’yla kesinleştiği aktarılıyor. Kısa cevap şöyle: Ceuta 1415’ten 1640’a kadar Portekiz toprağıydı; 1640’tan sonra fiilen İspanyol tacında kaldı, Portekiz’in resmî tanıması 1668’de geldi.

Fas’ın Ceuta politikası ne

Fas, Ceuta ile Melilla üzerindeki İspanyol egemenliğini tanımıyor ve iki şehrin kendi toprağı olması gerektiğini savunuyor. Reuters’ın Rabat zirvesi haberine göre Fas, Ceuta’da gümrük kontrol noktası açılması ve göç işbirliği gibi düzenlemelere katılsa da uzun süredir koruduğu egemenlik iddiasını değiştirdiğine dair bir açıklama yapmadı. Rabat’ın sınırda İspanya ile çalışması, şehrin İspanyol statüsünü siyaseten kabul ettiği şeklinde yorumlanamaz.

İspanya’nın tutumu bunun tam karşısında. Madrid, Ceuta’yı ülkenin ayrılmaz parçası sayıyor ve egemenliği müzakere konusu yapmıyor. Fas Başbakanı Saadeddin el-Osmani’nin 2020’de Ceuta ile Melilla’yı Batı Sahra gibi Fas’a ait sayan sözleri üzerine İspanya Dışişleri Bakanlığı Fas Büyükelçisini çağırdı ve ülkenin egemenliğiyle toprak bütünlüğüne saygı istedi. Bugünkü tablo, çözülmüş bir egemenlik uzlaşması değil; İspanyol yönetimi, devam eden Fas iddiası ve aynı anda yürüyen zorunlu komşuluk işbirliği.

Türk yolcu için iki pratik sonuç

Bordo pasaport sahibi Türk vatandaşının Ceuta’ya turistik seyahatinde geçerli Schengen vizesi gerekiyor. Madrid veya Málaga üzerinden gelip Algeciras-Ceuta feribotuna binen yolcu, hem gidişte hem dönüşte pasaportunu hazır tutmalı. Şehrin özel rejimi, yalnız Ceuta için ayrı bir Türk turist vizesi oluşturmuş değil.

İtalya geçici kontrolü yürürlüğe koyarsa, İspanya’dan İtalya’ya uçan Türk yolcuların pasaportları, Schengen vizesi veya oturum kartı kontrol edilebilir. Kontrol, geçerli İspanya vizesini ya da oturum kartını iptal etmez; yalnız Schengen içi yolculuğa sınır işlemi ekler. Transit Haber’in Schengen iç sınır kontrolleri rehberi benzer uygulamalarda taşınacak belgeleri sıralıyor.

Avrupa Birliği üyeliğiyle Schengen rejimini birbirinden ayırmak gerekiyor. Transit Haber’in AB ve Schengen farkı dosyası iki yapının neden aynı liste olmadığını ele alıyor. Sığınma, geri gönderme ve sınır prosedürlerinin 12 Haziran’dan sonraki çerçevesi ise AB Göç ve İltica Paktı rehberinde bulunuyor.

30 Temmuz günü ortaya tablo üç cümlede özetlenebilir: Ceuta’ya binlerce kişi geçti fakat resmî toplam henüz açıklanmadı. İspanya asker ve polis takviyesiyle sınırı güçlendirdi. İtalya geçici iç sınır kontrolünü tartışıyor; İspanya’nın Schengen üyeliği kaldırılmış veya askıya alınmış değil.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Avrupa’da hafta sonu seyahat uyarısı: easyJet grev riski, İtalya sınır kontrolü ve Eurostar iptalleri

İspanya’da 1 milyondan fazla kişi oturum ve çalışma izni için başvurdu

İspanya vizesi randevusunda selfie dönemi: BLS canlı yüz doğrulaması başlattı

ABD havalimanlarında iç hatlarda ICE terörü: İzni olan olmayan çok sayıda göçmeni gözaltına aldılar