“Beni bir odaya kilitlediler”
Kuveyt ziyaret vizesi ile verilen iş vaadi, 36 yaşındaki Nepalli bir kadının anlatımına göre 18–19 gün kilitli tutulduğu ağır bir istismar vakasına dönüştü.
36 yaşındaki Nepalli bir kadın, iyi bir iş bulacağı söylenerek Kuveyt’e götürüldüğünü ve kısa süre sonra hareket özgürlüğünü kaybettiğini anlattı. OnlineKhabar’ın özel haberine göre pasaportu aracılara verildi, farklı evlerde çalıştırıldı ve telefonu elinden alındı. Kadın daha sonra bir odada yaklaşık 18–19 gün tutulduğunu söyledi. Ailesiyle gizlice bağlantı kurabilmesi ülkesine dönüş sürecini başlattı.
Vakanın en önemli tarafı kullanılan yol. Kadının anlatımı normal yabancı istihdam prosedürünün dışında bir seyahat ve çalışma düzenine işaret ediyor. Nepal’den üçüncü ülkeler üzerinden Körfez’e giden bazı işçiler, ziyaret statüsüyle yola çıkıp daha sonra işçi olarak çalıştırılabiliyor. Böyle bir zincirde resmî iş sözleşmesi, işçi kaydı ve devlet gözetimi zayıfladığı için pasaporta el koyma, sözleşme dışı çalışma ve hareketin kısıtlanması gibi riskler büyüyor.
Kuveyt’te yasal çalışma sistemi ise ayrı belgeler üzerine kurulu. Kuwait Government Online’ın özel sektör çalışanlarına ilişkin Article 18 sayfasında iş giriş vizesi, işveren sponsorluğu, sağlık belgeleri ve yetkili makamdan çalışma izni isteniyor. Ziyaret vizesi kendi başına çalışma hakkı vermiyor. Nepal Yabancı İstihdam Dairesi de yurt dışına çalışmaya gidecek kişilerin sözleşme, vize, sigorta, sağlık kontrolü ve labour approval işlemlerini tamamlamasını istiyor.
Bu dosya tek bir kişinin yaşadıklarıyla sınırlı değil. Nepal basınındaki başka araştırmalar, ev işçisi gönderimine yönelik kısıtlamalara rağmen on binlerce Nepalli kadının Kuveyt’te çalıştığını aktarıyor. Bazı yolculuklarda Oman veya Birleşik Arap Emirlikleri gibi üçüncü ülkeler geçiş noktası haline geliyor. Resmî kayıt zincirinin dışında başlayan yolculuk, işçi sorun yaşadığında hangi aracıyla, hangi sözleşmeyle ve hangi statüyle ülkeye girdiğinin kanıtlanmasını zorlaştırıyor.
Türkiye’den benzer bir iş teklifi alan kişinin de “ziyaretçi olarak gel, işi burada çözeriz” sözüne güvenmeden önce çalışma izninin hangi makam tarafından verildiğini, şirketin gerçekliğini, ücret ve görev tanımını ve pasaportunun kimde kalacağını yazılı biçimde doğrulaması gerekiyor. Olay Türk vatandaşlarına yönelik yeni bir Kuveyt kuralı değil; ziyaret vizesiyle iş vaadinin taşıdığı riski gösteren somut bir örnek. Transit Haber dosyasında vaka ve resmî çalışma prosedürü birlikte ele alınıyor.
OnlineKhabar’daki anlatımın insan ticareti ve zorla çalıştırma boyutu bakımından soruşturma makamlarının tespitleri ayrıca önem taşıyor. Haber, kadının anlattıklarını ve ailesinin devreye girişini temel alıyor; her ayrıntı için aynı seviyede bağımsız polis teyidi bulunmuyor. Yine de pasaportun alınması, telefon kullanımının engellenmesi ve kişinin bulunduğu yerden çıkamaması gibi iddialar, göçmen işçilerin korunmasında en ciddi risk işaretleri arasında. İşçi ülkeye hangi vizeyle girmiş olursa olsun pasaportuna el konulması veya zorla tutulması normal çalışma ilişkisinin parçası sayılamaz ve yetkili makamlara bildirilmesi gereken bir durumdur.