Yunanistan diplomatik ağlama sürecini başlatıyor
Yunanistan Ege enerji planı 19 Ağustos’ta yürürlüğe girdi ve Ankara aynı gün resmî tepki verdi. Yeni mekânsal çerçeve, Yunanistan’ın yenilenebilir enerji yatırımlarının nerelerde kurulabileceğine ilişkin kuralları yeniden düzenliyor. Planın Ege Denizi’ni de kapsaması, Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanı ve egemenlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, Yunanistan’ın tek taraflı planının Türkiye’nin hukuki pozisyonu üzerinde sonuç doğurmayacağını bildirdi. Ankara’nın mesajında Ege ve Akdeniz gibi kapalı veya yarı kapalı denizlerde kıyıdaş devletlerin iş birliği yapması gerektiği vurgulandı. Türkiye, uluslararası hukuk, hakkaniyet ve iyi komşuluk ilkeleri temelinde ortak çözüm çağrısını yineledi.
Yunanistan Ege enerji planı, rüzgâr ve güneş enerjisi projeleriyle enerji depolama tesislerinin yer seçimini kapsıyor. Çevre ve Enerji Bakanlığı hazırlık aşamasında çevresel koruma alanları, yerel toplumlar, kültürel miras ve arazi kullanımı için yeni sınırlamalar üzerinde çalıştı. Yüksek rakımlı bölgeler, ormanlık alanlar ve koruma statüsündeki sahalar için de ayrı hükümler hazırlandı.
Zamanlama iki başkenti birkaç gün içinde karşı karşıya getirdi. Türkiye 15 Ağustos’ta Ege ve Doğu Akdeniz’de iki deniz parkı ilan etmişti. Atina bu karara ertesi gün itiraz etti. Üç gün sonra Yunanistan’ın enerji planı yürürlüğe girdi ve bu kez Ankara itiraz eden taraf oldu. Böylece birkaç gün içinde iki ülke karşılıklı olarak birbirlerinin deniz alanlarına ilişkin planlarına resmî yanıt verdi.
Ankara’nın itirazı, enerji yatırımlarının kendisinden çok planın Ege’ye uygulanmasının Türkiye’nin mevcut tezlerini etkileyemeyeceği noktasında yoğunlaşıyor. Türkiye, uluslararası antlaşmalarla Yunanistan’a devredilmediğini savunduğu bazı coğrafi formasyonların bulunduğunu hatırlatıyor. Atina ise kendi ulusal planlama yetkisini ve enerji politikasını egemenlik çerçevesinde yürüttüğünü savunuyor.
Bu düzenleme doğrudan yeni bir sınır çizme kararı değil. Meis’in statüsünü değiştiren, deniz yetki alanlarını kesinleştiren ya da iki ülke arasındaki egemenlik sorunlarını çözen bir anlaşma da değil. Enerji yatırımlarının mekânsal yerleşimini düzenleyen Yunan ulusal planı ile Türkiye’nin Ege’deki hukuki tezleri ayrı dosyalar olarak devam ediyor.
Yolcular açısından da doğrudan bir değişiklik yok. Feribot, pasaport, kapıda vize ve Schengen kuralları aynı şekilde uygulanıyor. Yunanistan Ege enerji planı bugün için seyahat prosedürlerini değiştirmiyor. Dosya daha çok Ankara ile Atina arasındaki Ege diplomasisini enerji ve deniz yetki alanı başlıklarında yeniden hareketlendiriyor.
Diplomatik gerilimin önümüzdeki günlerde teknik görüşmelere taşınıp taşınmayacağı henüz belli değil. Türkiye ile Yunanistan, 2023 tarihli Atina Bildirgesi sonrasında anlaşmazlıkları diyalogla yönetme iradesini koruduklarını sık sık tekrarlıyor. Buna rağmen deniz parkları, enerji planlaması ve Ege’deki egemenlik başlıkları, iki tarafın hukuki tezlerinin doğrudan karşı karşıya geldiği alanlar olmaya devam ediyor.