Türkiye ile Yunanistan arasında yeni kriz, açıklamalar peş peşe geldi

Yunanistan’ın Ege Denizi’ni de kapsayan yeni yenilenebilir enerji mekânsal planı 19 Ağustos’ta yürürlüğe girdi. Ankara aynı gün yayımladığı resmî açıklamada düzenlemenin Türkiye açısından hukuki sonuç doğurmayacağını bildirdi. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Öncü Keçeli, Ege ve Akdeniz gibi kapalı veya yarı kapalı denizlerde tek taraflı adımlardan kaçınılması gerektiğini söyledi.

Yeni Yunanistan Ege enerji planı, Türkiye’nin 15 Ağustos’ta Doğu Akdeniz ve Ege’de iki deniz parkı ilan etmesinden birkaç gün sonra geldi. Türkiye’nin Doğu Akdeniz parkı Meis çevresini de kapsıyordu; Atina bu karara 16 Ağustos’ta karşı çıktı. Ankara ise kendi park kararının çevre koruma amacı taşıdığını ve Türkiye’nin deniz yetki alanlarına ilişkin hukuki pozisyonunu değiştirmediğini bildirdi.

Yunanistan’ın yeni enerji planı neyi düzenliyor?

eKathimerini’nin aktardığına göre yeni Özel Mekânsal Çerçeve 19 Ağustos’ta bakanlık kararıyla yürürlüğe girdi. Düzenleme yeni yenilenebilir enerji projeleri ile enerji depolama tesislerinin nerelerde kurulabileceğine ilişkin kurallar getiriyor; çevrenin, yerel toplumların ve kültürel mirasın korunmasına yönelik sınırlamalar da içeriyor.

Planın hazırlık süreci aylar önce başlamıştı. Yunanistan Çevre ve Enerji Bakanlığı mayıs ayında çerçeveyi kamuoyu görüşüne açmış; rüzgâr ve güneş enerjisi yatırımlarında yeni yer seçimi, çevre ve arazi kullanımı kuralları öngörmüştü. Yunan devlet haber ajansı ANA-MPA da taslakta ormanlar, NATURA alanları ve yüksek rakımlı bölgeler için çeşitli sınırlamalar bulunduğunu bildirmişti.

Ankara neden karşı çıktı?

Dışişleri Bakanlığı, planın Ege Denizi’ni de kapsamasına dikkat çekerek bunun Türkiye’nin Ege’deki hukuki pozisyonunu değiştirmeyeceğini açıkladı. Keçeli, iki ülke arasındaki bağlantılı Ege sorunları içinde uluslararası antlaşmalarla Yunanistan’a devredilmediğini Türkiye’nin savunduğu coğrafi formasyonların da bulunduğunu belirtti.

Ankara açıklamasında benzer Yunan girişimlerinin Türkiye açısından hukuki sonuç doğurmayacağını ifade etti. Türkiye, tek taraflı tasarruflar yerine kıyıdaş ülkeler arasında iş birliği çağrısı yaptı ve Ege’deki sorunların uluslararası hukuk, hakkaniyet ve iyi komşuluk temelinde ele alınması gerektiğini yineledi.

Yeni plan Meis’in statüsünü değiştiriyor mu?

Yunanistan’ın yenilenebilir enerji çerçevesi doğrudan bir sınır çizme veya egemenlik devri kararı değil; enerji yatırımlarının mekânsal yerleşimini düzenleyen ulusal bir plan. Ankara’nın itirazı, planın Ege’ye uygulanmasının Türkiye’nin mevcut deniz yetki alanları ve egemenlik konularındaki hukuki görüşlerine etkisi olmayacağı yönünde. İki ülkenin Meis ve Ege’deki egemenlik ile deniz yetki alanı anlaşmazlıkları bu düzenlemeyle çözülmüş veya değişmiş değil.

Deniz parkı gerilimiyle bağlantısı ne?

Enerji planı, Türkiye’nin 15 Ağustos’ta ilan ettiği deniz parklarının ardından iki ülke arasında birkaç gün içinde yaşanan ikinci Ege merkezli resmî itiraz oldu. Yunanistan Türkiye’nin park kararına 16 Ağustos’ta karşı çıkmıştı. Ankara ise 19 Ağustos’taki enerji planı açıklamasında benzer tek taraflı girişimlerin Türkiye’nin hukuki pozisyonuna etki etmeyeceğini söyledi.

Enerji çerçevesi farklı bir düzenleme olsa da her iki anlaşmazlıkta Ankara ve Atina, Ege ile Doğu Akdeniz’de tek taraflı planların hukuki etkisi konusunda karşı karşıya geliyor.

Türkiye hangi çözümü öneriyor?

Dışişleri Bakanlığı, uluslararası deniz hukukunun Ege ve Akdeniz gibi kapalı veya yarı kapalı denizlerde kıyıdaş devletler arasında iş birliğini teşvik ettiğini belirtti. Türkiye’nin Yunanistan’la iş birliğine hazır olduğu ve 7 Aralık 2023 tarihli Atina Dostane İlişkiler ve İyi Komşuluk Bildirgesi çerçevesinde kapsamlı çözüm arayışını sürdürdüğü ifade edildi.

Yolcular için sınır veya vize kuralı değişti mi?

Enerji planı ve Ankara’nın diplomatik itirazı, Türkiye ile Yunanistan arasındaki yolcu geçiş kurallarında doğrudan bir değişiklik yaratmıyor. Ege adalarına seyahat edecekler mevcut feribot, pasaport ve vize kurallarına tabi olmaya devam ediyor. Güncel feribot ve kapıda vize şartları aynı şekilde uygulanırken, Schengen başvurularında Yunanistan çok girişli vize kademeleri ayrı bir süreç olarak yürürlükte.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Erdoğan imzayı attı, Atina hemen karşı çıktı: Meis açıklarında yeni dönem

Mekke Anlaşması’na karşı 5 ülkelik rakip ittifak kurmak istiyorlar

İsrail bu kez Erdoğan’ı hedef aldı: Şam “Türk üssü” iddiasını reddetti

AB’ye aday 9 ülkeden 8’i vizesiz: Bordo pasaportlu Türkler hâlâ Schengen kapısında