İsrail hava üssünü vurdu, Suriye teması kesti

Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Reuters’a 22 Ağustos’ta Şam’da verdiği röportajda, İsrail’in Ebu Zuhur Hava Üssü’nü vurmasının ardından iki taraf arasındaki temasın kesildiğini açıkladı. Şeybani, güvenlik anlaşması müzakerelerinin İran savaşının başlamasından bu yana zaten donmuş olduğunu, hava saldırısından sonra ise doğrudan temasın da durduğunu söyledi.

Şam’ın açıklaması, 18 Ağustos’taki saldırıyla başlayan Türkiye-İsrail-Suriye geriliminde yeni bir aşama oluşturdu. İsrail, saldırıyı Suriye’nin üsse Türk birlikleri konuşlandırmaya hazırlandığı iddiasıyla gerekçelendirdi. Ankara ve Şam bu iddiayı reddetti. Transit Haber, saldırının ilk saatlerinde Ebu Zuhur’un Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta olduğunu ve pist ile depo alanlarının hedef alındığını aktarmıştı.

Suriye İsrail temasları neden kesildi?

Bakanın anlattığına göre kopuşun doğrudan nedeni Ebu Zuhur saldırısı oldu. Bakan, İsrail’le temasın Suriye’ye yönelik tehditleri azaltmak için gerekli olabileceğini ancak sonuç üretmeyen bir kanalın anlamını yitirdiğini söyledi. İsrail Başbakanlık Ofisi, Reuters’ın bugünkü haber için yönelttiği sorulara yanıt vermedi.

İki ülke arasında diplomatik ilişki bulunmuyor. İki ülke teknik olarak 1948’den beri savaş halinde. Son bir yılda ABD arabuluculuğunda yürütülen güvenlik görüşmeleri ise İsrail’in saldırılarının durması ve 2024 sonrasında ele geçirdiği Suriye topraklarından çekilmesi gibi başlıklar üzerinde ilerliyordu.

İsrail saldırıyı neden Türkiye ile ilişkilendirdi?

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırıdan sonra Şam’ın Ebu Zuhur’a Türk birliklerinin konuşlanmasına izin vermek üzere olduğunu savundu. Reuters’ın 19 Ağustos’ta yayımladığı özel haberde Mossad Başkanı Roman Gofman ile Şeybani’nin 14 Ağustos’ta yaptığı telefon görüşmesinde Türkiye’nin Suriye’deki askerî varlığının, silah desteğinin ve olası konuşlanmaların ele alındığı aktarıldı. Transit Haber bu görüşmeyi ve Netanyahu’nun saldırıyı Türkiye’ye yönelik bir uyarıyla ilişkilendiren açıklamasını 20 Ağustos’ta ayrıntılarıyla yayımladı.

Associated Press’in iki Suriyeli yetkiliye dayandırdığı habere göre bir Türk heyeti 17 Ağustos’ta üsse giderek rehabilitasyon çalışmalarını inceledi. İsrail saldırısı heyetin ayrılmasından saatler sonra gerçekleşti. AP, saldırıda pistin zarar gördüğünü ve can kaybı bildirilmediğini aktardı.

Şam saldırıdan önce İsrail’e ne söyledi?

Bakan ayrıca saldırıdan önce İsrail’e Ebu Zuhur’un bir Türk üssüne dönüşmeyeceği mesajının iletildiğini söyledi. Bakan, Türk subaylarının Suriye ordusuna eğitim ve tecrübe aktarımı çerçevesinde ülkede bulunduğunu, Şam’ın Türkiye’den aldığı askerî eğitim desteğinden vazgeçmeyeceğini de ifade etti.

Şam daha önce de üste kalıcı Türk askeri konuşlandırılması planlanmadığını açıklamıştı. 20 Ağustos’ta yayımlanan İsrail-Türkiye-Suriye gerilimi haberinde Şeybani’nin üssün Suriye Hava Kuvvetleri için rehabilite edildiği yönündeki açıklaması yer almıştı.

Görüşmeler yeniden başlayacak mı?

Temasın kesilmiş olması, Şam’ın görüşme kapısını tamamen kapattığı anlamına gelmiyor. Şeybani, güvenlik anlaşması müzakerelerinin yakında yeniden başlayacağı beklentisini dile getirdi; ancak tarih verilmedi. Suriye tarafı önce İsrail saldırılarının durmasını ve güven artırıcı adımlar atılmasını istiyor.

Şeybani, yılın başında tarafların güvenlik anlaşmasının büyük bölümünde kâğıt üzerinde uzlaştığını söyledi. Taslakta sınır yakınında farklı güvenlik bölgeleri kurulması, bazı alanlarda yalnız Birleşmiş Milletler varlığının bulunması ve başka bölgelerde Suriye güçlerinin sınırlı biçimde konuşlanması öngörülüyordu. Bakan, İsrail’in anlaşmayı uygulama iradesi göstermediğini savundu.

Türkiye saldırıya nasıl tepki verdi?

Türkiye Dışişleri Bakanlığı 18 Ağustos’ta yayımladığı açıklamada Ebu Zuhur’a yönelik İsrail saldırılarını güçlü biçimde kınadı. Bakanlık, saldırıların Suriye’nin altyapısını ve yeteneklerini hedef aldığını, ülkenin toprak bütünlüğünü ve birliğini ihlal ettiğini bildirdi ve uluslararası topluma daha kararlı tutum çağrısı yaptı.

ABD de saldırıdan sonra Türkiye, İsrail ve Suriye arasında daha işlevsel bir çatışmasızlık mekanizması kurmaya çalıştığını duyurdu. Transit Haber’in üçlü güvenlik hattına ilişkin haberinde Tom Barrack’ın Türkiye’nin saldırıdan önceden haberdar edilmemesinin askerî yanlış anlama riskini büyüttüğü yönündeki açıklamaları yer aldı. Washington’ın girişiminin saldırıları durduracak bir güvenlik anlaşmasına dönüşüp dönüşmeyeceği henüz belli değil.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

İsrail bu kez Erdoğan’ı hedef aldı: Şam “Türk üssü” iddiasını reddetti

Türkiye sınırına 70 kilometre mesafede İsrail saldırısı: ABD tepki gösterdi