Mekke Anlaşması’nın detayları belli oldu

Mekke Anlaşması ortak tatbikat planının ayrıntıları ilk kez netleşti. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın imzaladığı savunma anlaşmasının sahadaki ilk adımı komuta yeri ve arazi tatbikatları olacak. Milli Savunma Bakanlığının açıkladığı çerçevede üç ülke, yalnız askerlerini aynı alana çıkarmayı değil, emir-komuta ve haberleşme düzenini birlikte sınamayı hedefliyor.

İlk aşamada masa başı planlama ile sahadaki uygulama yan yana ilerleyecek. Komuta yeri tatbikatlarında kriz senaryoları, karar zinciri ve haberleşme prosedürleri denenecek. Arazi safhasında ise bu planların gerçek birliklerle nasıl işleyeceği görülecek. Böylece daha büyük müşterek harekâtlara geçilmeden önce hangi alanlarda uyum sorunu bulunduğu tespit edilebilecek.

Sonraki aşama kara kuvvetleriyle sınırlı kalmayacak. Deniz ve hava kuvvetleri, hava savunma unsurları ve insansız sistemler de müşterek tatbikatlara dahil edilecek. Üç ülkenin farklı envanterleri aynı senaryo içinde kullanılacağı için dost-düşman tanıma, hava sahası yönetimi, mühimmat standardı ve lojistik gibi ayrıntılar da test edilecek.

Planın ikinci büyük ayağı savunma sanayisi. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan ortak silah geliştirme, ortak üretim, bakım ve lojistik desteği aynı çatı altında büyütmek istiyor. İnsansız hava araçları, elektronik harp ve yapay zekâ destekli askerî sistemler öncelikli alanlar arasında sayılıyor.

Bu işbirliği sıfırdan başlamıyor. Türkiye ile Suudi Arabistan arasında insansız sistemlerin yerelleştirilmesine yönelik çalışmalar daha önce başladı. Türkiye ile Pakistan da MİLGEM korvetleri dahil çeşitli savunma projelerinde birlikte üretim tecrübesi kazandı. Yeni anlaşma bu iki ayrı hattı üçlü projelere dönüştürme ihtimali taşıyor.

Üst düzey siyasi ve askerî mekanizmalar da kurulacak. Savunma ve dışişleri bakanlarıyla genelkurmay ve kuvvet komutanlarının yer aldığı yapı, kriz anlarında siyasi karar ile askerî planlamayı aynı masaya getirecek. Kamuya açıklanan bilgilerde henüz daimi ortak karargâh veya tek komuta zinciri bulunmuyor.

Mekke Anlaşması ortak tatbikat programının gerçek gücü ilk tatbikat takvimi açıklandığında daha net görülecek. Hangi birliklerin katılacağı, hava savunma ve insansız sistemlerin hangi senaryolarda kullanılacağı ve ilk ortak üretim projesinin ne olacağı anlaşmanın sahadaki ağırlığını belirleyecek.

İmzadan sonraki aşama artık kâğıt üzerindeki savunma taahhüdünden çok birlikte çalışma kapasitesine dayanıyor. Üç ordunun aynı dili konuşup konuşamayacağı, müşterek tatbikatlarda ne kadar hızlı uyum sağlayacağı ve savunma sanayisinde ortak ürün çıkarıp çıkaramayacağı Mekke Anlaşması’nın bundan sonraki en önemli sınavı olacak.

Savunma sanayisi tarafındaki takvim de yakından izlenecek. Ortak üretim için hangi şirketlerin eşleştirileceği, teknoloji paylaşımının hangi seviyede olacağı ve bakım-lojistik ağının nerede kurulacağı henüz ilan edilmedi. İlk somut proje açıklandığında anlaşmanın ekonomik ve askerî boyutunun ne kadar derinleşeceği daha iyi anlaşılacak.