İspanya İtalya savaşı yükleniyor
İtalya İspanya pasaport kontrolü krizi, Roma ile Madrid arasındaki siyasi restleşmeyi doğrudan yolcunun karşısına çıkardı. İtalya, Ceuta’daki kitlesel geçişlerin ardından 1 Ağustos’ta İspanya’dan gelenlere iç sınır kontrolü başlattı. Pedro Sánchez yönetimi tedbirin kaldırılması için süre verdi, Giorgia Meloni hükümeti geri adım atmayınca İspanya da 8 Ağustos’ta karşı kontrol uygulamasını devreye soktu.
Madrid’in kararı İtalya’dan hava ve deniz yoluyla gelen yolcuları kapsıyor. İlk gün bütün yolcuların pasaportu tek tek incelenmedi; kontroller seçici yürütüldü. İspanyol polisinin özellikle Avrupa Birliği dışındaki ülke vatandaşlarının belgelerine baktığı, bazı uçuşlarda yolcuların yaklaşık yüzde 5 ila 10’unun kontrolden geçirildiği bildirildi. Uygulama Madrid ve Barcelona’nın yanı sıra İtalya bağlantılı başka havalimanlarına da yayıldı.
Türk vatandaşları için pratik taraf oldukça net. İtalya’dan İspanya’ya geçerken normal bir Schengen içi yolculukta beklenmeyen bir polis kontrolüyle karşılaşmak mümkün. Pasaport, geçerli Schengen vizesi veya oturum kartı kolay ulaşılabilir yerde tutulmalı. Tek girişli vizeyle Schengen’e yasal biçimde girmiş bir yolcunun İtalya’dan İspanya’ya geçişi sırf bu kontrol yüzünden ikinci giriş sayılmıyor.
Gerilimin başlangıç noktası Ceuta oldu. 30 Temmuz’daki kitlesel düzensiz geçişin ardından Roma, güvenlik gerekçesiyle İspanya’dan gelen yolculara yönelik kontrolü geri getirdi. Madrid ise Ceuta’daki olayların İtalya’nın böyle bir tedbir almasını haklı çıkarmadığını savundu. İki başkent arasındaki tartışma birkaç gün içinde diplomatik açıklamalardan havalimanı ve liman denetimlerine taşındı.
İspanya kendi karşı kontrolünü ilk aşamada 7 Eylül’e kadar bildirdi. İtalya da tedbirini en az 15 Ağustos’a kadar sürdürme niyetini açıkladı. Uçuşlar ve feribotlar durmadı; değişen şey yolcuların iç sınırda yeniden kimlik ve belge kontrolüne hazırlanmak zorunda kalması oldu.
Bu süreç Schengen’in ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Schengen kuralları, kamu düzeni veya güvenlik gerekçesi bulunduğunda üye ülkelere geçici iç sınır kontrolü uygulama imkânı veriyor. İspanya ile İtalya arasındaki örnek, bu istisnanın günlük seyahatte nasıl hissedilebildiğini gösterdi.
İtalya İspanya pasaport kontrolü devam ettiği sürece Türk yolcular için en güvenli yöntem, “Schengen içinde belge sorulmaz” rahatlığıyla hareket etmemek. Pasaport, vize ve oturum kartını yanınızda bulundurmak; uçuş veya feribot bağlantısında ek kontrol için zaman bırakmak gerekiyor.
İlk gün yaklaşık 100 Ulusal Polis görevlendirildi. Denetimler Madrid ve Barcelona başta olmak üzere Málaga, Sevilla, Bilbao, Alicante ve Valencia gibi İtalya bağlantılı noktalarda da görüldü. Yolcunun yanında çocuk veya evcil hayvan bulunması gibi durumlarda ek belge soruları çıkabileceği için yalnız pasaporta değil, seyahatle ilgili diğer belgelerin de erişilebilir olmasına dikkat etmek gerekiyor.