Yapay zeka yüzünden az daha 3. Dünya savaşı çıkıyordu

Yapay zekâ istihbarat hatası, CNN’in haberine göre ABD ordusunu Çin bandıralı bir gemiye müdahale hazırlığına götürdü. CNN’in 18 Eylül’de dört kaynağa dayandırdığı habere göre geminin nükleer silah programıyla ilişkili parçalar taşıdığı sanıldı. Gemideki yüke ilişkin değerlendirme yanlış çıkınca operasyon, gemiye çıkılmadan durduruldu. Olayın ayrıntıları kamuya açık resmî bir soruşturma raporuyla doğrulanmış değil; anlatılan hazırlık CNN’in kaynaklarına dayanıyor.

ABD Çin yapay zekâ istihbarat hatası, geminin yük manifestosunun yorumlanması sırasında ortaya çıktı. CNN’in aktardığına göre Özel Operasyonlar Komutanlığı bünyesindeki bir analist, açık kaynak verileri ve gizli sinyal istihbaratını bir sohbet robotu üzerinden değerlendirdi. Sistem, yükü nükleer silah programıyla bağlantılı malzemeler olarak yanlış tanımladı. Analistin hazırladığı rapor askerî birimlere iletildi ve Orta Doğu’da seyreden gemiye müdahale hazırlığı başladı.

Habere konuşan kaynaklar, gemiye çıkacak silahlı personelin hazırlandığını ve askerî uçakların havalandığını söylüyor. Daha deneyimli personel yük bilgilerini yeniden incelediğinde rapordaki yanlış sınıflandırma ortaya çıktı. Müdahale bunun üzerine durduruldu. Geminin adı, gerçek yükü, olayın kesin tarihi ve konumu kamuya açıklanmadı. CNN, kullanılan sohbet robotunun ticari bir ürün mü yoksa devletin geliştirdiği bir sistem mi olduğunu da saptayamadı.

ABD Savunma Bakanlığı, kendisine yöneltilen soruya belirli istihbarat raporları ve iddia edilen operasyon planları hakkında operasyonel güvenlik gerekçesiyle yorum yapmadığını söyleyerek karşılık verdi. Bakanlık, istihbaratın doğrulanmasına ve yeni teknolojilerin sorumlu biçimde kullanılmasına bağlı olduğunu belirtti. Bu yanıt, CNN’in anlattığı gemi olayına ilişkin bağımsız resmî teyit sunmuyor.

CNN’in bir kaynağı, yanlış istihbarat nedeniyle iki ülke arasında savaş çıkabileceği endişesini dile getirdi. Gemiye çıkıldığına, ateş açıldığına veya ABD ile Çin kuvvetlerinin karşılıklı çatıştığına dair kamuya açıklanmış kayıt bulunmuyor. Olası savaş değerlendirmesi, olayın yaşandığı iddia edilen hazırlık aşamasına ilişkin bir kaynağın görüşü.

CNN'in aktardığı olayın merkezinde geminin manifestosu, analistin kullandığı kaynaklar ve bunları bir araya getiren sistemin ürettiği rapor var. Yükün gerçek içeriği açıklanmadığından yanlış tespitin hangi malzemeye dayandığı da bilinmiyor. ABD ile Çin makamlarının olay hakkında ortak bir açıklama yaptığına dair bilgi paylaşılmadı. Askerî hazırlığın hangi emirle başladığı ve hangi kararla durdurulduğu kamuya açık bir resmî belgede yer almıyor.

Askerî bir raporda geminin taşıdığı yükün yanlış tanımlanması, denizde somut bir müdahale hazırlığına dönüşebiliyor. Bu vakada CNN’in anlattığı son adım, deneyimli personelin dayanak verileri yeniden kontrol etmesi ve görevin durdurulması oldu. Olayın kapsamı, raporun aslı ve kullanılan sistemin teknik özellikleri açıklanmadığı için hatanın tam olarak nasıl üretildiği dışarıdan incelenemiyor.