Harbiden Mısır niye imza atmadı?
Mısır ve Mekke Anlaşması tartışmasında en çok sorulan soru, Kahire’nin Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’la birlikte neden ilk imzacılar arasında yer almadığı. Günlerdir dolaşan iddialar Suudi Arabistan’ın Mısır’ın üyeliğine mesafeli durduğu yönündeydi. Mısır’ın eski dışişleri bakan yardımcısı Abdelrahim Shalaby ise bu anlatıya farklı bir açıklama getirdi ve Kahire’nin kendi stratejik hesapları nedeniyle ilk aşamada pakta girmemiş olabileceğini savundu.
Shalaby, Al-Ahram’da yayımlanan yazısında Suudi kaynaklara dayandırılan haberleri tek açıklama olarak kabul etmedi. Mısır’ın Yemen savaşı, İran’la doğrudan askerî çatışma ihtimali ve bölgesel hareket alanı gibi başlıklarda daha bağımsız kalmak isteyebileceğini belirtti. Kolektif savunma yükümlülüğünün Kahire’nin mevcut güvenlik yaklaşımıyla ne kadar uyuştuğu da tartışmanın merkezinde.
Ankara’nın resmî tutumu ise Mısır’a kapının açık olduğu yönünde. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Mısır’ı “doğal ortak” diye tanımladı ve birkaç teknik konunun çözülmesi halinde Kahire’nin ittifaka katılmaması için bir sebep görmediğini söyledi. Fidan, Suudi Arabistan veya Pakistan ile Mısır’ın üyeliği konusunda temel bir görüş ayrılığı bulunmadığını da açıkladı.
13 Ağustos’taki Kahire temaslarından sonra Fidan daha açık konuştu ve Mısır’ın konuyu ayrıntılı biçimde değerlendirdiğini belirterek “İnşallah yakında resmî ortağımız da olur” dedi. Bu açıklama, Ankara’nın Mısır’ın üçlü savunma paktına daha sonra katılmasını istediğini gösterdi. Kahire ise henüz katılım tarihi veya üyelik kararı açıklamadı.
Mısır ilk imzada yer almasa da Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’la siyasi koordinasyon içinde. Dört ülkenin dışişleri bakanları R4 adı verilen gayriresmî platformda düzenli görüşüyor. Kahire aynı zamanda Türkiye ile askerî ilişkilerini 2026 boyunca genişletti. İki ülke askerî işbirliği yol haritası imzaladı ve ortak hava eğitimleri düzenledi.
Suudi Arabistan’ın Mısır’ın ilk aşamada anlaşmaya katılmasına karşı çıktığı iddiası Middle East Eye tarafından üç Suudi kaynağa dayandırıldı. Buna karşı Fidan’ın “görüş ayrılığı yok” açıklaması duruyor. Al-Ahram’daki yeni yorum da üçüncü bir ihtimali öne çıkarıyor: Kahire, paktı reddetmek yerine kendi şartları ve stratejik dengeleri nedeniyle zaman kazanıyor olabilir.
Mısır’ın olası üyeliğinde bundan sonra birkaç işaret izlenecek. Ankara’nın sözünü ettiği teknik konuların açıklanması, Mekke İttifakı’nın bakanlar komitesi veya sekretarya çalışmalarında Mısır’ın davetli ya da aday olarak yer alması ve Kahire’den doğrudan üyelik mesajı gelmesi belirleyici olacak. Mısır ve Mekke Anlaşması dosyasında ilk imzanın neden atılmadığı hâlâ kesinleşmiş değil; fakat Türkiye’nin Kahire’yi yapının dışında bırakmak istemediği açık biçimde görülüyor.
Kahire açısından kararın ekonomik ve diplomatik boyutu da bulunuyor. Mısır, ABD ile güvenlik ilişkilerini, Körfez ülkeleriyle ekonomik bağlarını ve İsrail’le mevcut anlaşmalarını aynı anda korumaya çalışıyor. Karşılıklı savunma yükümlülüğü getiren yeni bir pakt bu dengelerin tamamını etkileyebileceği için üyelik kararının yalnız askerî açıdan değerlendirilmediği anlaşılıyor.