Kanada, ABD’nin askerî müdahale ihtimaline karşı bir yıl hazırlanmış

Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD Başkanı Donald Trump’ın ülkesine karşı askerî güç kullanması ihtimalini geçen bir yıl boyunca değerlendirdiklerini açıkladı. Carney, 23 Eylül 2026’da New York Times’a verdiği söyleşide bu olasılığı gerçekleşmesi çok düşük, ancak sonuçları ağır olabilecek bir risk olarak tanımladı. Başbakan, hükümetinin böyle bir senaryoya hazırlanmasının risk yönetiminin bir parçası olduğunu söyledi. Hazırlıkların askerî kapsamına veya herhangi bir operasyon planına ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

Canadian Press’in 23 Eylül’de yayımladığı habere göre Carney, bir ülkeyi yönetenlerin düşük olasılıklı fakat ağır sonuçlar yaratabilecek senaryoları incelemekle yükümlü olduğunu söyledi. Kanada’nın ABD’den yakın zamanda saldırı beklediğini açıklamadı. Söyleşide, Trump’la iki ülke arasındaki ticaret görüşmelerinin bozulmasından sonra da sık sık iletişim kurduklarını ifade etti. Görüşmeler sürerken Ottawa’nın Washington’a bağımlılığını azaltma planlarını da anlattı.

Carney, ABD’den gelebilecek askerî müdahale riskini nasıl anlattı?

Başbakanın kullandığı “extreme tail risk” terimi, risk yönetiminde gerçekleşme olasılığı çok düşük olsa da yaşandığında ağır sonuçlar doğurabilecek senaryolar için kullanılıyor. Başbakan, ihtimali rutin bir tehdit değerlendirmesi olarak sunmadı. Kanadalı yöneticilerin böylesi bir durumda hazırlıksız kalmasını sorumsuzluk olarak değerlendirdi. İspanyol haber ajansı EFE de açıklamayı ABD’nin Kanada’ya askerî müdahalesinin son derece uzak bir olasılık olarak ele alındığı çerçevede aktardı.

Bu açıklama, hükümetin hangi birliklere görev verdiğini, hangi askerî tatbikatı bu gerekçeyle düzenlediğini ya da savunma planlarını nasıl değiştirdiğini ortaya koymuyor. Kamuoyuna, ABD’ye yönelik bir seferberlik kararı veya sınırda olağanüstü güvenlik uygulaması açıklandığına dair yeni bir belge de sunulmadı. Başbakanın açıkladığı nokta, hükümet düzeyinde olası bir müdahale senaryosunun incelenmiş olması. Ayrıntılar paylaşılmadığı için askerî hazırlığın düzeyi hakkında kesin bir sonuç çıkarmak mümkün değil. Röportajda açıklanan incelemenin geçmiş bir yıllık dönemi kapsaması, kamuoyuyla paylaşılmış yeni bir askerî alarm seviyesi bulunduğunu göstermiyor. Carney, hükümetin hangi kurumlarının bu değerlendirmeye katıldığı sorusunu da ayrıntılandırmadı.

Trump’ın Kanada’yı 51. eyalet olarak anması da soruldu

Söyleşide Trump’ın Kanada’nın ABD’nin 51. eyaleti olması yönündeki geçmiş açıklamaları da soruldu. Trump, Ocak 2025’te Kanada’yı ilhak etmek için askerî güç kullanmayı dışlamış, buna karşılık ekonomik baskı uygulama seçeneğini dile getirmişti. Anadolu Ajansının 24 Eylül tarihli haberine göre Carney, bu söylemleri değerlendirirken Washington’la düzenli temasın sürdüğünü de aktardı. İki hükümetin ticaret dosyasında anlaşmazlık yaşaması, mevcut savunma anlaşmalarının sona erdiği anlamına gelmiyor.

Washington ile Ottawa arasındaki ilişkiler son aylarda gümrük vergileri ve ticaret pazarlıkları üzerinden gerildi. Kanada hükümeti, ABD’nin ticari taleplerine karşı misilleme tarifeleri açıkladı. Transit Haber’in ağustos ayındaki ABD-Kanada ticaret krizi haberinde bu kararların Ottawa’da egemenlik tartışmasıyla birlikte ele alındığı aktarılmıştı. Yeni röportajda Carney’nin hükümetin askerî müdahale ihtimalini de incelemiş olduğunu açıklaması, aynı iki ülke ilişkisinin güvenlik boyutuna ilişkin yeni bir beyan niteliğinde.

Kanada, savunma ve teknoloji alanında ABD’ye bağımlılığını azaltıyor

Söyleşide Başbakan, Kanada’nın yalnızca muhtemel askerî senaryoları incelemekle sınırlı kalmadığını, teknoloji ve savunma tedarikinde daha fazla seçenek aradığını da anlattı. Gündeme getirdiği alanlar arasında Elon Musk’ın Starlink uydu bağlantı sistemi ve ABD yapımı F-35 savaş uçaklarına alternatifler yer aldı. Mevcut alımların iptal edildiğine veya belirli bir başka savaş uçağının seçildiğine ilişkin karar açıklamadı.

Avrupa Parlamentosunda ise Carney, 17 Eylül’de Avrupa Parlamentosunda yaptığı resmî konuşmada ülkesinin stratejik özerklik arayışını savunma sanayisi, yapay zekâ, enerji güvenliği, uzay teknolojileri, ödeme sistemleri ve kritik mineraller başlıklarında anlattı. Konuşmasında Kanada ile Avrupa’nın bu alanlardaki üretim ve altyapı kapasitelerini birleştirmesini önerdi. Uzay tabanlı iletişim gibi sistemlerde tek bir ülke veya şirkete bağımlılığın ulusal karar alma imkânını daralttığını savundu.

Ottawa, 17 Eylül tarihli hükümet duyurusunda Birleşik Krallık öncülüğündeki Müşterek Sefer Gücüne katılmak için resmî başvuru yaptığını da bildirdi. Kanada’nın başvurusu Avrupa’daki müttefiklerle askerî birlikte çalışabilirliği artırmayı ve savunma sanayisinde ortaklığı genişletmeyi hedefliyor. Aynı duyuruda ülkenin Küresel Muharip Hava Programı’na gözlemci olarak katılımına değinildi. Hükümet bu adımları Avrupa’yla savunma işbirliğini geliştirme programında sıralıyor.

Avrupa ile yeni ortaklık için görüşmeler sürüyor

Ottawa ile Brüksel, kritik mineraller, savunma sanayisi, yapay zekâ ve enerji gibi sektörlerde işbirliğini artırma görüşmeleri yürütüyor. Kanada Başbakanlığının 16 Eylül’de duyurduğu von der Leyen görüşmesinde stratejik kabiliyetlerde ortak üretim ve teknoloji altyapısı tartışıldı. Başbakanın New York Times röportajında anlattığı tedarik çeşitlendirme arayışı bu açıklanmış temaslarla örtüşüyor. Ancak henüz Kanada’nın Avrupa Birliği içinde yeni bir üyelik statüsü kazandığı açıklanmadı.

Washington ise Kanada ile Avrupa Birliği arasında önerilen yeni ortaklığı ticaret politikası üzerinden eleştirdi. Transit Haber’in 18 Eylül tarihli haberinde Trump’ın bu girişimi ABD’ye karşı düşmanca görmesi hâlinde Avrupa’ya yeni tarifeler uygulayabileceğini söylediği aktarılmıştı. İlişkilerdeki önceki gerilimlerden biri de Ontario Gölü’nün adının ABD federal kullanımında değiştirilmesiydi. Kanada bu isimlendirmeyi kabul etmedi. Carney’nin yeni açıklaması, bir yandan Washington’la doğrudan görüşmeleri sürdürdüğü, diğer yandan başka ortaklarla ekonomik ve savunma alanlarında seçeneklerini genişlettiği dönemde geldi.

ABD ile Kanada’nın mevcut savunma ilişkisi sürüyor

Her iki ülke, NATO üyesi iki komşu olmanın yanı sıra Kuzey Amerika Hava Savunma Komutanlığında ortak görev yapıyor. Carney, son söyleşisinde bu işbirliğinin sona erdiğini açıklamadı. 23 Eylül tarihli beyanında askerî müdahale ihtimalini olağan senaryo olarak da göstermedi. Ticaret müzakerelerini yeniden başlatma seçeneğini açık tuttu. Hazırlıkların ayrıntıları konusunda ise kamuoyuyla paylaşılan yeni bir askerî belge bulunmuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

ABD’yi yalnızlaştıran Trump’tan AB’ye Kanada tehdidi: “Ağır tarifeler koyarım, ticareti durdururum”

Japonya Başbakanı gazetecilerin çıkmasını istedi, Trump “Siz de duydunuz” dedi

Pezeşkiyan BM’de çocukların ABD bombalarıyla öldüğünü söyledi, ABD delegesi salonu terk etti

Tarihi an: ABD, Danimarka ve Grönland birlikte imzaladı