ABD–Kanada kavgası ticareti aştı: Ottawa egemenliği savunma hattına geçti

ABD Kanada ticaret savaşı, ağustosun son haftasında gümrük vergilerinin ötesine geçti. Kanada Başbakanı Mark Carney, Washington’la yürütülen görüşmeleri 21 Ağustos’ta durdururken gerekçesini yalnız ekonomik çıkarlarla açıklamadı. Carney, Kanada’nın “esnekliğini, bağımsızlığını ve egemenliğini” korumak istediğini söyledi; ABD’nin son taleplerinin ülkenin temel çıkarlarını zedelediğini savundu. Dört gün sonra Ottawa, ABD’nin 50’ye varan yeni tarifelerine karşı 27,6 milyar Kanada doları değerindeki Amerikan ürünlerine karşılık vereceğini ilan etti.

Gerilimi siyasal alana taşıyan gelişmeler aynı günlerde üst üste geldi. Donald Trump, Ontario Gölü için “Lake America” adını gündeme getirdi ve ABD’nin Ontario ile gelecekte daha az iş yapacağını öne sürdü. Associated Press’in aktardığı açıklama Kanada’da sert tepki çekti. Trump’ın daha önce Kanada’yı ABD’nin “51. eyaleti” olarak anmasıyla birleşen bu dil, Ottawa’daki tartışmayı klasik bir ticaret pazarlığından ulusal egemenlik meselesine çevirdi.

Ottawa görüşmeleri neden kesti?

Kanada hükümetinin yayımladığı 21 Ağustos açıklamasına göre müzakerelerde ilerleme sağlanmıştı; ancak son aşamada Washington yeni koşullar sundu. Carney bu koşulları “adil olmayan” ve Kanada açısından ekonomik karşılığı bulunmayan talepler olarak tanımladı. Hükümet, anlaşma uğruna stratejik sektörlerden, Fransızca dil korumalarından ya da ülkenin karar alma alanından vazgeçmeyeceğini açık biçimde ilan etti.

Kanada’nın cevabı da sembolik kalmadı. Maliye Bakanlığı 25 Ağustos’ta, 8 Eylül’den itibaren ABD ürünlerine yüzde 15, 25 ve 50 oranlarında ek gümrük vergileri getirileceğini duyurdu. Çelik, süt ürünleri, ev aletleri, tarım ekipmanları, kâğıt ve elektronik bu listeye dahil edildi. Ottawa ayrıca çalışanları ve şirketleri desteklemek için 7,5 milyar Kanada dolarlık yeni bir paket açıkladı.

ABD Kanada ticaret savaşı egemenlik tartışmasına taşındı

Carney’nin konuşmalarında kullanılan kelimeler değişti. Başbakan, artık yalnız “daha iyi ticaret anlaşması” arayışından söz etmiyor; Kanada’nın kendi geleceğine kendisinin karar vereceğini söylüyor. 22 Ağustos’taki açıklamasında ABD’nin taleplerinin Fransızca dil korumalarına ve ülkenin temel karar alanlarına uzandığını söyledi. “Biz kaderimizin efendisiyiz” mesajı, tarife tartışmasının Kanada kimliği ve siyasi bağımsızlığıyla birleştiğini ortaya koydu.

Reuters’ın 26 Ağustos analizine göre Carney’nin Washington’a karşı sert tutumu şu aşamada Kanada kamuoyunda geniş destek buluyor. Buna karşılık ekonomik bedel büyürse bu desteğin ne kadar süreceği belirsiz. ABD ekonomisinin Kanada’dan çok daha büyük olması, Ottawa’nın uzun süreli bir yıpratma savaşında zorlanabileceği uyarılarını da beraberinde getiriyor.

“Lake America” çıkışı neden bu kadar tepki çekti?

Ontario Gölü iki ülke arasında paylaşılan coğrafyanın en güçlü sembollerinden biri. Trump’ın bu göl için “Lake America” adını önermesi hukuki bir sınır değişikliği yaratmıyor; ABD Başkanı Kanada’ya kendi isimlendirmesini kabul ettiremiyor. Fakat söylemin zamanlaması dikkat çekti: teklif, Kanada’nın yeni misilleme tarifelerini açıklamasından hemen önce geldi.

Ontario Başbakanı Doug Ford söylemi küçümseyerek iki tarafı tekrar müzakere masasına çağırdı. Buna rağmen Trump’ın Kanada’yı 51. eyalet olarak anan eski çıkışlarıyla birlikte okunduğunda, göl tartışması Kanada’daki egemenlik hassasiyetini daha da güçlendirdi. Ekonomik baskıyla siyasi söylem artık aynı tartışmanın içinde ilerliyor.

Kriz güvenlik ittifakına da sıçrayabilir

ABD ile Kanada sadece birbirine mal satan iki komşu değil. İki ülke NATO içinde müttefik, NORAD ise doğrudan iki uluslu bir savunma komutanlığı. Kanada ve ABD personeli 24 Ağustos–1 Eylül arasında düzenlenen AMALGAM DART tatbikatında yine ortak görev yapıyor. Aynı dönemde tarafların ticaret masasında birbirine karşı ağır tarifeler uygulaması, ilişkinin ekonomik ve askeri katmanlarının ne kadar iç içe olduğunu ortaya koyuyor.

Arktik güvenliği de bu tablonun parçası. NORAD, Temmuz sonunda ABD ve Kanada’nın Kuzey Kutbu savunma kapasitesini birlikte geliştirmeyi hedefleyen yeni bir çerçeve üzerinde çalıştığını duyurdu. Kanada ise NORAD modernizasyonuna uzun vadede on milyarlarca dolar ayırıyor. Ticaret kavgasının doğrudan askeri ittifakı bozduğuna dair bir karar yok; ancak siyasi güvenin aşınması enerji, kritik mineraller, otomotiv tedariki ve Arktik planlaması gibi stratejik alanlarda daha zor bir ilişki yaratabilir.

Ottawa’nın önündeki hesap bu yüzden çift yönlü. Kanada bir yandan ABD pazarına derin ekonomik bağımlılığını azaltmaya çalışıyor, diğer yandan kıtanın savunmasında Washington’la birlikte hareket etmeyi sürdürüyor. ABD Kanada ticaret savaşı uzadıkça sorun yalnız hangi ürünün yüzde kaç vergiyle sınırı geçeceği olmayacak; iki ülkenin birbirini nasıl gördüğü ve eski ortaklığın ne kadarının korunabileceği de tartışılacak.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Kanada masadan kalktı, ABD’ye aynı tutarda gümrük vergisi koyacak

CIA Direktörü gizlice Moskova’ya gitti ama bunu bilmeyen yok!