İsveç sığınmacılara il sınırı getirdi: Haftada üç gün kontrol başladı

İsveç sığınmacı kabul yasası 1 Ekim 2026 itibarıyla yürürlüğe girdi. İsveç Göçmenlik Dairesi Migrationsverket’in bugünkü açıklamasına göre yeni yasa, eski LMA kabul düzeninin yerini aldı ve uluslararası koruma başvurusu yapan kişiler ile uygulanabilir geri dönüş kararı bulunanlar için konaklama, hareket alanı, yoklama, günlük ödeme ve çalışma hakkı kurallarını değiştirdi. Düzenleme yalnız yeni başvuru sahiplerini değil, bazı geri dönüş kararı sahiplerini ve daha önce kabul sisteminin dışına çıkarılmış kişileri de kapsayabiliyor. Yasa aynı zamanda Migrationsverket ile belediyeler arasındaki görev paylaşımını netleştiriyor; kabul merkezlerinde yaşayan ve sosyal hizmet desteğine ihtiyaç duyan kişiler için belediyelerin belirli destek sorumlulukları devam ediyor. Olağanüstü sayıda kişinin koruma talep ettiği durumlarda belediyelerin konaklama sağlamasına ilişkin ayrı hükümler de yeni çerçevede düzenleniyor.

İsveç sığınmacı kabul yasası bugün neyi değiştirdi?

Yeni düzenlemede, İsveç sığınmacı kabul yasası kapsamında temel değişikliklerden biri coğrafi alan sınırlaması. Uluslararası koruma başvurusu yapan kişi, genel kural olarak Migrationsverket’in kendisine tahsis ettiği konaklamanın bulunduğu il sınırları içinde kalacak. Kurum kişinin başka bir yerde yaşamasına izin verdiyse sınırlama izin verilen adresin bulunduğu il üzerinden uygulanacak. İl dışına çıkması gereken kişi Migrationsverket’ten ayrıca izin isteyebilecek.

Migrationsverket’in 28 Eylül tarihli ayrıntılı uygulama rehberi, 16 yaşını doldurmuş ve kabul ya da geri dönüş merkezinde yaşayan uluslararası koruma başvuru sahiplerinin pazartesi, çarşamba ve cuma günleri yoklama kontrolüne katılacağını belirtiyor. Özel bir gerekçe nedeniyle belirli bir yoklamaya katılamayacak kişi kurumdan izin talep edebilecek.

Geri dönüş kararı alanlara haftada üç gün bildirim yükümlülüğü

Uygulanabilir geri dönüş kararı bulunan 16 yaş ve üzerindeki kişiler için de haftada üç gün Migrationsverket’e bildirim yükümlülüğü getirildi. Kurum, kişinin hangi merkezde ve hangi saatlerde bildirim yapacağını ayrıca belirleyecek. Yeni kabul yasası, geri dönüş kararının yürürlüğe girmesinden veya gönüllü ayrılış süresinin bitmesinden sonra da bazı kişilerin kabul sistemi içinde kalmasına imkân tanıyor.

Barınma ve mali destek kurallarının yeni kapsamı kişinin İsveç’ten ayrıldığı tarihe kadar devam edebilmesini sağlayabiliyor. Daha önce eski LMA sistemi kapsamından çıkarılmış bazı kişiler de 1 Ekim’den itibaren yeniden kabul sistemine kaydedilebilecek; bu kişiler konaklama ve mali yardım haklarının yanında yeni hareket ve bildirim yükümlülüklerine de tabi olacak.

Kurala uyulmaması günlük ödemeyi nasıl etkileyebilir?

Günlük mali destek ile yükümlülükler arasındaki bağ da yükümlülükler arasındaki bağlantıyı da genişletti. Coğrafi sınırlamaya uymayan, gerekli yoklamaya veya bildirime katılmayan kişinin günlük ödemesi azaltılabilecek ya da tamamen kesilebilecek. Kabul merkezinde ciddi davranış ihlali yaşanması da ödeme kararını etkileyebilecek. Yanlış veya fazla ödeme yapıldığı belirlenirse Migrationsverket geri ödeme talep edebilecek.

Sığınma başvurusu yapanların çalışma hakkı da değişti

Göçmenlik Dairesinin işverenlere yönelik 1 Ekim açıklamasında çalışma hakkının da yeni yasayla değiştiği duyuruldu. Yeni başvuru sahiplerine, eski sistemde AT-UND olarak adlandırılan çalışma izni muafiyetinin genel olarak ancak başvurunun kayda alınmasından sonra altı ay içinde karar verilmemesi halinde tanınması öngörülüyor. Gecikmenin başvuru sahibinden kaynaklanmaması ve diğer koşulların da karşılanması gerekiyor.

Mevcut AT-UND sahipleri açısından İsveç sığınmacı kabul yasası bir geçiş hükmü içeriyor. 1 Ekim’den önce geçerli AT-UND hakkı bulunan kişiler genel kural olarak çalışma haklarını koruyor. Migrationsverket bazı bireysel durumlarda mevcut hakkın sona erebileceğini ve işverenlerin kişinin çalışma hakkını güncel başvuru kartı üzerinden kontrol etmeye devam etmesi gerektiğini belirtiyor.

Ukrayna geçici koruması ve refakatsiz çocuklar için hangi istisnalar var?

Ukrayna’dan gelen ve AB Geçici Koruma Direktifi kapsamında geçici koruma statüsü bulunan kişiler coğrafi sınırlama ve yoklama kontrollerine tabi değil. Migrationsverket’in temsilciler ve vasiler için yayımladığı ayrı açıklamaya göre refakatsiz çocuklar da il sınırı kuralından muaf tutuluyor. Buna karşılık geçici koruma kapsamındaki kişiler günlük mali destek almayı sürdürecekse yeni kabul yasası nedeniyle mali yardım başvurusunu yenilemek zorunda kalabiliyor.

İsveç Parlamentosu yasayı ne zaman kabul etti?

Parlamento Riksdag yeni kabul yasasını 3 Haziran’da kabul etti. Parlamentonun özetinde daha sıkı günlük yardım koşulları, belirlenmiş coğrafi alanda kalma zorunluluğu, yoklama kontrolleri, geri dönüş kararı sahiplerine bildirim yükümlülüğü ve çalışma hakkının altı aylık karar süresine bağlanması temel değişiklikler arasında sayıldı. Yürürlük tarihi 1 Ekim 2026 olarak belirlendi.

Sveriges Radio da yasa hazırlığı sırasında sığınma başvurusu sahiplerinin tahsis edilen konaklama bölgesinde tutulacağını ve düzenli yoklama uygulanacağını aktarmıştı. Bugünkü yürürlük duyurusu, haziranda kabul edilen bu hükümlerin uygulama aşamasına geçtiğini doğruluyor.

Türkiye’den İsveç’e sığınma başvurusu yapanları nasıl etkiler?

Uygulama vatandaşlığa göre ayrı bir uygulama tanımlamıyor. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan başvuru sahiplerinde de İsveç sığınmacı kabul yasası milliyet yerine başvuru ve konaklama statüsüne göre uygulanıyor. Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olup İsveç’te uluslararası koruma başvurusu yapan kişi de başvuru statüsü ve konaklama düzenine göre aynı coğrafi sınırlama, yoklama, günlük ödeme ve çalışma hakkı kurallarına tabi olabilecek. Kişinin mevcut AT-UND statüsü, konaklama kararı ve varsa geri dönüş kararı ayrı ayrı dosya üzerinden değerlendirilecek.

Ülkedeki iltica ve göç işlemlerini etkileyen daha geniş değişiklikler için Transit Haber’in AB Göç ve İltica Paktı dosyası, biyometri ve iç göç kontrolü haberi ile İsveç geri dönüş desteği haberinde ayrı süreçler ele alınıyor. Yeni kabul yasası bu düzenlemelerden farklı bir ulusal uygulama olsa da aynı dönemde İsveç’in iltica ve geri dönüş prosedürlerini yeniden şekillendiren yasal değişiklikler arasında bulunuyor.

Bu haberler de ilginizi çekebilir

Eski iltica kartlarını 1 Ekim’de topluca geçersiz kılacaklar

Vatandaşlığı zorlaştırdılar, başvurular yüzde 20 düştü

AB Göç ve İltica Paktı ilk gününde teknik arıza verdi

Artık hiçbir şey eskisi gibi olmayacak: Avrupa Birliği Göç ve İltica Paktı yürürlüğe girdi