Yunanistan ve Fransa’nın Ankara hesabı
GSI kablo projesi için Yunanistan ile Fransa Doğu Akdeniz’deki çalışmaları birlikte ilerletmeye hazırlanıyor. Yunanistan Dışişleri Bakanı Yorgos Gerapetritis, 27 Eylül 2026’da New York’ta verdiği röportajda Girit ile Kıbrıs Rum Kesimi arasında planlanan elektrik bağlantısı için Atina’nın gerekli izinleri vereceğini ve deniz dibi araştırmalarıyla kablo döşeme çalışmalarına yönelik NAVTEX duyurularını yayımlayacağını söyledi. Gerapetritis, projenin Avrupa Birliği açısından ortak çıkar projesi statüsünde olduğunu belirtti. Yunanistan’ın Fransa ile tam iş birliği içinde hareket edeceğini, Fransız yatırımcı ve şirketlerin de projedeki rollerini sürdüreceğini aktardı. Fransız Meridiam projede yatırımcı olarak bulunurken Nexans kablo üretimi ve teknik süreçlerde görev alıyor. Fransa’nın Atina Büyükelçisi Nicolas Kassianides de Kathimerini’ye verdiği röportajda Paris’in projenin hayata geçirilmesini istediğini söyledi.
Projenin güzergâhı Türkiye ile Yunanistan arasındaki deniz yetki alanı anlaşmazlığının bulunduğu bölgeleri ilgilendiriyor. Türkiye, kendi kıta sahanlığı iddialarını ilgilendiren bölgelerde tek taraflı faaliyetlere itiraz ediyor. Atina ise araştırma ve kablo döşeme çalışmalarının uluslararası deniz hukuku çerçevesinde yürütüleceğini savunuyor. Türkiye Dışişleri Bakanlığının Ege sorunlarına ilişkin resmî yaklaşımında kıta sahanlığı ve deniz yetki alanlarının anlaşmayla sınırlandırılması gerektiği görüşü korunuyor.
2024 yazındaki Kasos araştırmaları sırasında Türk ve Yunan deniz unsurları aynı bölgede bulunmuş, konu diplomatik temaslara yansımıştı. Yeni hazırlıkların da Kasos’un doğusundaki çalışmalarla bağlantılı olduğu Yunan basınında yazıldı. Kathimerini’nin 28 Eylül tarihli haberinde Atina’nın Fransa ile koordinasyonu ve Türkiye’nin verebileceği olası tepkileri birlikte değerlendirdiği aktarıldı. Yunan basınında kablo güzergâhında değişiklik yapılabileceği iddiaları da gündeme geldi. Hükümet cephesi ise mevcut tasarımın korunacağını ve izin süreçlerinin Atina tarafından yürütüleceğini belirtti. Gerapetritis’in sözleri, yeni bir araştırma tarihinden çok, projenin bir sonraki aşamasında hangi kurumların sorumluluk alacağını tarif ediyor.
Henüz yeni NAVTEX’in yayın günü, araştırma gemisinin hareket tarihi veya kesin çalışma koordinatları duyurulmuş değil. Açıklanan çerçevede Yunan makamları izin ve denizcilik bildirimlerini üstlenecek, Fransa yatırım ve teknik ortaklık rolünü sürdürecek. Avrupa Birliği de projenin finansmanı ve ortak çıkar statüsü nedeniyle süreci izliyor. Kıbrıs Rum Kesimi’nin Avrupa elektrik şebekesine bağlanması, projenin ilan edilen enerji hedeflerinden biri.
Sıradaki somut adım, deniz dibi araştırmalarının yapılacağı sahaları ve takvimi gösterecek NAVTEX ilanları olacak. Bu ilanların koordinatları, çalışmanın fiilî güzergâhını da gösterecek. Yunan makamları, kendi yetki alanındaki izin süreçlerini yürütme sorumluluğunu üstlenecek. Atina, projenin Avrupa Birliği ortak çıkar statüsüne sahip olduğunu da hatırlatıyor. NAVTEX ilanlarında araştırma sahaları ile çalışma takviminin ayrıntıları duyurulacak.