Trump Türkiye’yi tebrik etti
ABD Başkanı Donald Trump, Mekke Anlaşması için ilk açık mesajını verdi ve Türkiye, Suudi Arabistan ile Pakistan’ı tebrik etti. ABD Başkanı Donald Trump, üç ülkenin 7 Ağustos’ta imzaladığı ortak savunma paktını “büyük, cesur ve önemli bir ilk adım” diye niteledi. Paylaşımında özellikle “nihayet” ifadesini kullanması, Washington’ın anlaşmaya nasıl yaklaşacağına ilişkin günlerdir süren tartışmayı da önemli ölçüde netleştirdi.
Anlaşmanın en sert hükmü, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye yapılmış sayılması. Bu yönüyle metin, ortak savunma mantığı bakımından NATO’nun 5. maddesine benzetiliyor. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan aynı zamanda savunma ve dışişleri bakanları ile genelkurmay başkanlarını bir araya getirecek siyasi ve askerî mekanizmalar kurmayı planlıyor.
Mesaj yalnız bir tebrik cümlesinden oluşmadı. ABD Başkanı, bölge ülkelerinin kendi savunmalarını daha güçlü biçimde üstlenmesini olumlu karşıladığını söyledi. Türkiye tarafı da anlaşmayı mevcut ittifaklara karşı kurulmuş bir blok olarak tanımlamıyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, paktın İran, İsrail veya başka bir ülkeye karşı oluşturulmadığını; temel hedefin bölge ülkelerinin güvenliklerini daha kurumsal biçimde birlikte üstlenmesi olduğunu açıkladı.
Askerî uygulama tarafında kara, deniz ve hava kuvvetlerinin katılacağı ortak tatbikatlar gündemde. Hava savunması, insansız sistemler, elektronik harp ve yapay zekâ destekli kabiliyetler ortak çalışma başlıkları arasında. Savunma sanayisinde yalnız ürün satın almak yerine ortak geliştirme, üretim, teknoloji işbirliği, bakım ve lojistik desteği gibi alanların genişletilmesi hedefleniyor.
Washington’dan gelen destek, anlaşmaya siyasi ağırlık kazandıran yeni bir mesaj oldu. Anlaşma imzalandıktan sonra en çok sorulan sorulardan biri, yeni yapının ABD’nin bölgedeki güvenlik rolüne rakip görülüp görülmeyeceğiydi. Trump ise mesajında böyle bir karşıtlık kurmadı. Tersine, üç ülkenin birlikte hareket etmesini olumlu bir gelişme olarak sundu ve liderleri açık biçimde kutladı.
Mekke Anlaşması’nın genişleme ihtimali de masada. Hakan Fidan, Mısır’ı Türkiye’nin doğal ortağı olarak tanımladı ve Kahire’nin ilerleyen dönemde anlaşmaya katılmasını umduklarını söyledi. Mısır henüz resmî üye değil. Üyelik tartışması sürerken üç imzacı ülke kendi komuta, tatbikat ve savunma sanayisi mekanizmalarını kurmaya hazırlanıyor.
Bundan sonra Trump’ın siyasi desteğinin Washington’ın resmî savunma politikalarına nasıl yansıyacağı izlenecek. İlk ortak tatbikatın tarihi, kurulacak askerî mekanizmanın çalışma biçimi ve ortak üretim projeleri açıklandıkça paktın sahadaki gerçek ağırlığı daha net görülecek. Trump Mekke Anlaşması için şimdilik net bir destek mesajı verdi; sonraki test, bu desteğin diplomatik ve askerî temaslarda nasıl karşılık bulacağı olacak.